Screenen, interveniëren en doorverwijzen bij riskant alcoholgebruik

Algemene samenvatting

Mensen met riskant alcoholgebruik zijn geholpen bij vroegsignalering van hun alcoholgebruik én bij een passend preventief zorgaanbod. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) raadt zorgprofessionals aan om cliënten op alcoholgebruik te screenen, korte interventies uit te voeren en indien nodig door te verwijzen bij riskant alcoholgebruik. Zorgprofessionals doen hier in de praktijk nog onvoldoende aan. Om de aanpak van riskant alcoholgebruik te verbeteren wordt onderzocht hoe screening, interveniëren en doorverwijzen (SBIRT in het Engels) in het sociaal domein, de 1^e  en 2^e lijn door professionals wordt ervaren. Tevens worden barrières en bevorderende factoren, zoals stigma en deskundigheidsbevordering, voor het screenen, interveniëren en doorverwijzen onderzocht. Een deel van het onderzoekstraject wordt uitgevoerd in drie regio’s.

Doel

Het doel is het screenen, interveniëren en doorverwijzen en daarbij behorende barrières (stigma) en bevorderingen (deskundigheidsbevordering) voor het voorkomen van riskant alcoholgebruik in de 1^e, 2e lijn en het sociaal domein te volgen en te onderzoeken, met nadruk op het perspectief van de professional. Met de resultaten zal de implementatie van SBIRT geoptimaliseerd kunnen worden.

Aanpak

Het project bestaat uit 5 deelonderzoeken:

1. Op basis van NEMESIS-3 data onderzoeken hoe een riskant drinkpatroon zich ontwikkelt over tijd en welke risicofactoren daarmee geassocieerd zijn.
2. Informatie verzamelen bij cliënten en zorgprofessionals over hoe volgens hen stigma van verslaving en de verslavingszorg verlaagd kan worden.
3. Handelingen in- en percepties op SBIRT ophalen bij zorgprofessionals in verschillende zorgdomeinen.
4. Toewerken naar een samenwerkingsmodel ter bevordering van de implementatie van SBIRT via kenniskringen en zo mogelijk monitoring van reële gesprekken.
5. Wensen en aanbevelingen verzamelen bij zorgprofessionals ten aanzien van invulling van de toekomstige deskundigheidsbevordering.

Samenwerkingspartners

In het project wordt samengewerkt tussen Tranzo (Tilburg University), de Hogeschool van Amsterdam, het Trimbos-instituut, Verslavingskunde Nederland, Stichting Het Zwarte Gat (cliëntenvertegenwoordiging) en GGZ Ecademy. Er wordt nauw samengewerkt  met het Samenwerkingsverband Vroegsignalering Alcoholproblematiek dat zich inzet om de implementatie van vroegsignalering in o.a. de zorg te bevorderen. Trimbos-instituut, Tranzo en Verslavingskunde Nederland zijn kernpartner in dit verband. Verslavingskunde Nederland is het netwerk van de instellingen die het bijpassende preventieaanbod aanbieden. Het Zwarte Gat brengt het cliëntenperspectief in.

Verwachte resultaten

De Wereldgezondheidsorganisatie raadt zorgprofessionals aan om screening, interveniëren en doorverwijzen (SBIRT) in te zetten om hulp te bieden bij riskant alcoholgebruik. Deze methode kan zorgprofessionals in voorgenoemde settingen helpen in hun omgang met burgers/patiënten met riskant alcoholgebruik en hun naasten. Door deze methode te onderzoeken kunnen we aanbevelingen doen voor een relatief laagdrempelig en preventief aanbod in beeld voor elke zorgprofessional in diverse settingen. De kans wordt hiermee vergroot dat mensen met riskant alcoholgebruik in een eerder stadium op een effectieve manier worden herkend en bereikt. Het is van wezenlijk belang dat de uitvoering van screening, interveniëren en doorverwijzen wetenschappelijk onderzocht wordt, om met de nieuw verworven inzichten preventieve ketenzorg voor schadelijk alcoholgebruik in te bedden in ons huidige zorgsysteem.