Versterken van de aanpak van overgewicht en de preventie infrastructuur in 5 gemeenten in Gelderland-Zuid
Aanleiding
De helft van de Nederlanders is te zwaar. Veel gemeenten zetten zich hierom in om gezonde leefstijl te bevorderen middels een gezond gewicht aanpak. Gemeenten ervaren bij de aanpak van gezond gewicht een aantal belemmeringen, bijvoorbeeld rondom bestuurlijk commitment, borging, domeinoverstijgende samenwerking, de randvoorwaarden en het betrekken en bereiken van kwetsbare doelgroepen.
Doel
Dit project onderzocht wat nodig is om de huidige gezond gewicht aanpak in 5 gemeenten in Gelderland-Zuid te versterken. Vervolgens onderzochten we of lerend monitoren via leerkringen helpt in het versterken van de aanpak: Hoe werken leerkringen? En wat is de ervaren impact van zo’n leerkring op de gezond gewicht aanpak?
Aanpak/ werkwijze
Gedurende de projectperiode zijn 12 tot 13 leerkringbijeenkomsten georganiseerd per leerkring (2 in totaal). De eerste twee bijeenkomsten van elke leerkring stonden in het teken van elkaar leren kennen, doelen formuleren en het maken van het plan van aanpak. Vanaf de derde leerkring bijeenkomst werd gefocust op lerend monitoren, samen leren, acties formuleren en acties bijsturen. Hierbij werd de observe-reflect-plan-act cyclus gebruikt. Ook onderzocht het project wat nodig is om de gezond gewicht aanpak te versterken. Op deze resultaten en ervaringen uit de praktijk werd in de leerkring gereflecteerd. Vervolgens werden plannen gemaakt die tussen de bijeenkomsten door werden uitgevoerd.
Samenwerkingspartners
Aan elke leerkring nam een relatief vaste groep van ongeveer 15 multidisciplinaire gezond gewicht aanpak stakeholders deel, waaronder praktijkprofessionals (zoals een sportschooleigenaar, welzijnswerker), zorgprofessionals (zoals een huisarts of fysiotherapeut), beleidsadviseurs bij de gemeente, gezondheidsbevorderaars bij de GGD en burgers uit 2 tot 3 gemeenten. Deze multidisciplinaire groep was belangrijk gezien de breedheid van de gezond gewicht aanpak. Daarnaast waren ook landelijke partners (GGD GHOR, Pharos, VNG, JOGG) betrokken om landelijke kennis in de leerkring te brengen en inzichten uit de leerkringen de rest van het land in te brengen.
(Verwachte) resultaten
De leerkringen zijn tot 609 acties gekomen om de gezond gewicht aanpakken te versterken, waarvan de meeste acties succesvol zijn uitgevoerd. De acties richtte zich op de meeste door ons beschreven aangrijpingspunten om gezond gewicht aanpakken meer effectief te maken. Leerkringdeelnemers ervaarden dat de leerkring resulteerde in meer samenwerking, effectiever werken en nieuwe inzichten/oplossingsrichtingen voor de gezond gewicht aanpak. Daarnaast heeft dit project veel nieuwe wetenschappelijke- en praktijkinzichten gegeven in hoe we gezond gewicht aanpakken en leerkringen/leernetwerken continue kunnen bijsturen en optimaliseren.
Gemeenten Samen Gezond
Dit is 1 van de 10 projecten uit de ronde Gemeenten Samen Gezond van programmalijn Kennisbenutting en implementatie van het Preventieprogramma 2019-2022. Gemeenten werken aan verschillende trajecten rond gezondheidsbevordering en de gezonde leefomgeving. Hoe zorg je ervoor dat de implementatie van zo’n traject goed gaat? Deze 10 projecten ontwikkelen kennis om beter te implementeren. Gemeenten, kennispartners, GGD'en, bewoners(organisaties) en andere partijen nauw samen. Hoe pakken de onderzoekers dit aan? Lees meer in onze publicatie Leernetwerk Gemeenten Samen Gezond.
Producten
Auteur: Ter Bogt MJJ, Bevelander KE, Molleman GRM, van den Muijsenbergh M, Fransen GAJ.
Magazine: BMC Public Health
Link: https://doi.org/10.1186/s12889-025-22072-0
Auteur: Ter Bogt MJJ, Bevelander KE, Tholen L, Molleman GRM, van den Muijsenbergh METC, Fransen GAJ
Magazine: PLoS ONE
Link: https://doi.org/10.1371/journal.pone.0287050
Auteur: Ter Bogt MJJ, Tobi H, van Straten CGJI, Molleman GRM, van den Muijsenbergh M, Bevelander KE, Fransen GAJ.
Magazine: Frontiers in Public Health
Link: https://doi.org/10.3389/fpubh.2025.1453197
Auteur: Ter Bogt MJJ, Bevelander KE, Kramer EAH, van der Wal MM, Molleman GRM, van den Muijsenbergh M, Fransen GAJ.
Magazine: Arch Public Health
Link: https://doi.org/10.1186/s13690-024-01468-1
Auteur: ZonMw
Magazine: ZonMw.nl
Link: https://www.zonmw.nl/nl/artikel/leerkring-wapen-strijd-voor-gezond-gewicht
Auteur: VWS
Magazine: Zorgakkoorden.nl
Link: https://www.zorgakkoorden.nl/praktijkvoorbeelden/leerkringen-stimuleren-aanpak-overgewicht/
Auteur: Ter Bogt MJJ, Penders S, Fransen GAJ, Gubbels JS.
Magazine: TSG Tijdschr Gezondheidswet.
Link: https://doi.org/10.1007/s12508-025-00454-4
Auteur: Maud J. J. ter Bogt, Yentl Z. Te Riele, Piet G. C. Kooijman, Anita N. Heszler, Saskia van der Meer, Rob van Roon, Gerard R. M. Molleman, Maria van den Muijsenbergh, Gerdine A. J. Fransen & Kirsten E. Bevelander
Magazine: BMC Public Health
Begin- en eindpagina: 2137-
Link: https://doi.org/10.1186/s12889-024-19595-3
Auteur: Maud J. J. ter Bogt; Kirsten E. Bevelander; Gerard R. M. Molleman; Maria E. T. C. van den Muijsenbergh; Gerdine A. J. Fransen.
Magazine: TSG Tijdschr Gezondheidswet.
Link: https://doi.org/10.1007/s12508-025-00466-0
Auteur: Maud J. J. ter Bogt; Kirsten E. Bevelander; Iris E. Scholte; Tessa Huttenhuis; Allia C. de Rooij; Gerard R. M. Molleman; Maria E. T. C. van den Muijsenbergh; Gerdine A. J. Fransen
Magazine: Evaluation & the Health Professions
Link: https://doi.org/10.1177/01632787251368438
Link: https://open.spotify.com/episode/1Byap0MBOi3LVEhEzaJjbd?si=kfAY0IezSym2I7JdVsijog&nd=1&dlsi=77e21cfbe09c42d0
Link: https://www.obpl.nl/inhabitants-perspectives-about-the-current-healthy-weight-approach-activities-and-facilities-in-five-dutch-low-sep-neighborhoods/
Link: https://www.academischewerkplaatsamphi.nl/integraal-gezondheidsbeleid/scholing-publicaties/scholing
Auteur: Maud ter Bogt
Link: https://www.youtube.com/watch?v=RkjjncYePug
Auteur: Maud Johanna Josepha ter Bogt
Link: https://repository.ubn.ru.nl/bitstream/handle/2066/320400/320400.pdf?sequence=1