De schoolsportvereniging in heel Nederland. De stappen naar een nieuwe zelforganisatie voor verbinden van jeugd, gezin en buurt.
Producten
Verslagen
Eindverslag
SAMENVATTING
Sporten en bewegen in de buurt staat hoog op de politieke agenda: Het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport vindt dat iedere Nederlander dicht bij huis moet kunnen sporten en de minister heeft daarom besloten tot het uitbreiden van het aantal Buurtsportcoaches (voorheen Combinatiefunctionarissen). De invulling van deze functie wordt vooral overgelaten aan de lokale
praktijk, maar het doel blijft gelijk: het in samenwerking met vrijwilligers(organisaties) realiseren van een aantrekkelijk sportaanbod in de buurt.
De Buurtsportvereniging sluit hier naadloos op aan en is ontwikkeld om de eigen kracht van burgers en hun zelforganiserend vermogen weer centraal te stellen. De professional, zoals een Buurtsportcoach, speelt in dit proces een stimulerende rol en bewoners en lokale organisaties ondersteunen en helpen elkaar in de uitvoering en organisatie van sportactiviteiten.
In 2010 heeft Sportservice Noord-Holland, ondersteund door de provincie Noord-Holland en ZonMw en samen met Sciandri Sportmanagement, het initiatief genomen tot de Buurtsportvereniging. In zeven wijken waar sport en bewegen niet vanzelfsprekend was is aan de slag gegaan met het versterken van het sportaanbod. Bewoners werden uitgedaagd mee te denken en mee te helpen, en begeleid bij het mede-organiseren van de door hen gewenste sportactiviteiten. Vanuit opgedane ervaringen en kennis in de zeven gemeenten is in samenwerking met Movisie een handboek ontwikkeld waarmee de Buurtsportcoach of andere professional in de wijk optimaal en wijkgericht aan de slag kan.
Van organiseren voor naar organiseren met
Uitgangspunt voor de Buurtsportvereniging is het bepalen van het reeds aanwezige sport- en beweegaanbod en de betrokkenheid van de bewoners in de wijk. Verschillende startpunten vragen immers om verschillende benaderingen. Zo kan het beginsituatie zijn dat er reeds activiteiten plaatsvinden waarbij bewoners betrokken zijn, maar het is ook goed mogelijk dat (een deel van) de bewoners in de wijk zich helemaal niet betrokken voelen. Zij zullen dan ook niet snel geneigd zijn vrijwillig aan activiteiten deel te nemen, laat staan helpen in de organisatie. Met de bestaande situatie in de wijk in het achterhoofd gaat de professional aan de slag en geeft hij de Buurtsportvereniging vorm. Daarbij wordt uitgegaan van drie typen Buurtsportverenigingen en is het de bedoeling vanuit een uitvoerende- dan wel koepelorganisatie door te groeien naar een netwerkorganisatie waar bewoners de verantwoordelijkheid nemen voor het initiëren en organiseren van activiteiten. Ultieme doelstelling is dan ook een wijk te realiseren waarin met hulp van actieve en betrokken inwoners veel sport- en beweegactiviteiten worden aangeboden.
De school/buurtsportvereniging heeft als doel om kinderen en jongeren meer te laten sporten en bewegen in de wijk en wil tegelijkertijd een aantal sociale doelen bereiken. Door sportactiviteiten op het schoolplein en het buurtplein te organiseren moet de openbare ruimte voor kinderen (weer) een vanzelfsprekende plek zijn om te spelen.
Ook bij het sport en bewegen in de wijken is er een tendens dat steeds meer professionals ingezet worden. Terwijl juist de sport zich kenmerkt door een grote inzet van vrijwilligers in een zeer duurzame organisatievorm waarbij mensen elkaar vinden en inspireren op gedeelde waarden. Door het ook in wijken en buurten beter benutten van dit zelforganiserend vermogen onder de noemer van de school/buurtsportvereniging wordt de pedagogische civil society in al zijn facetten versterkt. De inzet van professionals zal afnemen en er wordt met minder middelen meer bereikt.
Het project ‘Schoolsportverenigingen in heel Nederland‘ heeft tot doel het initiëren en stimuleren van zelforganisaties om bij te dragen aan de sociale samenhang, leefbaarheid en sportparticipatie in aandachtswijken. Het project is gebaseerd op het grote succes van de schoolsportverenigingen in Rotterdam, onderdeel van de NOC*NSF proeftuinen.
-----
Dankzij de ondersteuning van de Provincie Noord-Holland en ZonMw is het mogelijk om de resultaten van de schoolsportverenigingen te vertalen naar vijf wijken in Noord-Holland en twee daarbuiten. Gegeven de ambities van de zeven betrokken gemeenten (Den Helder, Zaanstad, Haarlem, Amsterdam –stadsdeel Slotervaart, Haarlemmermeer, Almere en Delft) gaat het project een stap verder dan de proeftuin. Het is niet alleen het doel om de sportdeelname te verbeteren maar ook het vergroten van de effectiviteit van bestaande good practices door bewoners te betrekken en hen invloed en uiteindelijk ook zeggenschap te geven. De bijdrage van professionals neemt af en verandert van uitvoerend naar het coachen en begeleiden van bewoners en zelforganisaties. Afhankelijk van de lokale situatie en de kracht van de partners in de sport, het onderwijs of de buurt is een vakleerkracht, een sportbuurtwerker of verenigingsmanager de bepalende factor. De lokale toepassing van het concept kan zo variëren van een schoolbuurtsportvereniging (Delft) tot een buurtsportclub (Zaanstad).
Door het opzetten van en het deelnemen aan de school/buurtsportvereniging ontwikkelen kinderen en jongeren de vaardigheden om ook actief te worden en leren zij om samen te werken met volwassenen (ouders, begeleiders, professionals) om gezamenlijke doelen te bereiken. Hierdoor wordt de afstand tussen de leefwerelden kleiner en het begrip tussen ouderen en jongeren duurzaam vergroot. De school/ buurtsportverenigingen bieden de jongeren de kans te participeren in de samenleving en zich te ontwikkelen tot actieve burgers. Dit geldt niet alleen voor jongeren met problemen maar voor alle jongeren. Vanuit de schoolsportvereniging wordt mede de structuur gecreëerd waardoor één van de doelstellingen van de WMO en de Centra voor Jeugd en Gezin, versterking van de sociale verbanden in de wijk, kan worden bereikt.
De lokale bijdrage richt zich op het bundelen, uitbreiden, versterken en continueren van het lokale aanbod en activiteiten binnen de koepel van de school/buurtsportverenigingen. In alle gemeenten is minimaal 50% cofinanciering ter beschikking gesteld voor het oprichten van de school/buurtsportvereniging. Naast de steun van gemeenten dragen ook andere partijen financieel bij (bijv. woningbouwcorporaties, Oranje Fonds).