Effectiveness of a cognitive-behavioral based group intervention for children with chronic disease: A randomized controlled trial.
Vraagstuk
Jongeren met een chronische ziekte hebben een grotere kans op psychosociale problemen dan gezonde leeftijdgenoten. Ze hebben bijvoorbeeld te maken met ziekenhuisopnames en medische ingrepen. Of ze zijn lange tijd afwezig van school en kunnen niet meedoen met activiteiten. Op Koers leert jongeren oplossingen te vinden om hiermee om te gaan. Werkt deze cursus? En wat is het effect van een aanvullende cursus voor ouders?
Onderzoek
Drie groepen kinderen (n=194) zijn met elkaar vergeleken: een groep die alleen zelf een cursus volgde, een groep van wie ook de ouders een cursus kregen, en een ‘wachtlijst-groep’ zonder interventie.
Uitkomst
Kinderen die aan Op Koers hebben deelgenomen, zeggen sociaal-emotioneel beter te functioneren. Als de ouders ook een cursus hadden gevolgd, bleek het positieve effect zelfs na een jaar nog zichtbaar. Betere coping-strategieën en sociale competentie zijn belangrijke werkzame principes.
Verspreiding en implementatie
Dit project heeft een vervolg gekregen in project 15700095014.
Producten
Auteur: Scholten, L., Willemen, A. M., Grootenhuis, M. A., Maurice-Stam, H., Schuengel, C., & Last, B. F.
Magazine: BMC Pediatrics
Auteur: Scholten, L., Willemen, A. M., Last, B., Maurice-Stam, H., van Dijk, E. M., Ensink, E., Zandbelt, N., Van der Hoop-Mooij, A., Schuengel, C., & Grootenhuis, M. A.
Magazine: Pediatrics
Auteur: Linde Scholten
Verslagen
Eindverslag
In dit onderzoek werd de effectiviteit van de groepscursus Op Koers voor kinderen met een chronische ziekte en hun ouders onderzocht. Een chronische ziekte, zoals astma, diabetes en reuma kan gevolgen hebben voor de sociale en emotionele ontwikkeling van kinderen. Om psychische problemen te voorkomen zijn interventieprogramma’s belangrijk en nodig. De cursus Op Koers heeft als belangrijkste doel het sociaal-emotionele functioneren te versterken door kinderen vaardigheden aan te leren die ze kunnen gebruiken bij het omgaan met hun ziekte. In de cursus leren kinderen positief te denken, te ontspannen en te praten over hun ziekte. De cursus bestaat uit zes wekelijkse bijeenkomsten van 90 minuten, en een terugkombijeenkomst na zes maanden. Parallel aan de kindcursus wordt een aparte, aanvullende oudercursus gegeven.
Onderzoek: Het effect van de Op Koers interventies werd onderzocht in een gerandomizeerd multi-center onderzoek. Kinderen werden geworven in 3 academische, 4 perifere ziekenhuizen en 2 LZ-scholen in Nederland. 194 kinderen en hun primaire opvoeder namen deel aan het onderzoek. De kinderen werden bij toeval verdeeld over 3 condities: een kindcursus, een kind-en-ouder cursus, en een wachtlijst controle groep. Ouders en kinderen vulden gedurende een jaar vier keer vragenlijsten in.
Resultaten: De psychische problemen van kinderen namen af tijdens de studie. Deze afname was groter bij kinderen die de cursus hadden gevolgd, dan bij kinderen die de cursus niet hadden gevolgd. Als de ouders ook een cursus hadden gevolgd, bleek de afname zelfs na een jaar nog zichtbaar. De coping vaardigheden die kinderen in de cursus leerden, namen toe tijdens de cursus en verklaarden de afname in problemen. Kinderen die bij de start van de cursus meer ‘at risk’ waren, profiteerden meer van de cursus.
Conclusie: Dit onderzoek ondersteunt de effectiviteit van de groepscursus Op Koers voor kinderen met chronische aandoeningen en hun ouders. Het programma voor ouders versterkt het effect van de kindcursus, met name op de lange termijn.
Deze rapportage betreft het derde onderzoeksjaar (jan-dec 2011) van de multi-center studie naar de interventie Samen op Koers voor kinderen met een chronische ziekte. In het afgelopen jaar is de inclusie in de zeven deelnemende centra voltooid. Alle interventie groepen zijn gegeven, en ook de interventiegroepen aan de kinderen die vorig jaar werden toegewezen aan de wachtlijstgroepen zijn bijna allemaal voltooid. Twee nieuwe ziekenhuizen werden in het afgelopen jaar in de studie betrokken en ook daar zijn de geplande interventiegroepen gegeven. Door toevoeging van dit derde cohort is de beoogde steekproefomvang behaald (N = 191 gezinnen). De vragenlijsten die via internet worden afgenomen op de vier meetmomenten worden goed ingevuld door ouders en kinderen. De uitval is beperkt. Indien nodig, worden ouders en kinderen geholpen bij het invullen door studenten. Van de 191 gezinnen hebben er 113 deelgenomen aan het observatieonderzoek. De video opnamen worden nu gereed gemaakt voor codering door Master studenten. De studenten hebben een training gevolgd en waren betrouwbaar voor codering. Er is in het afgelopen jaar een eerste peer-reviewed artikel verschenen in BMC Pediatrics waarin het onderzoeksprotocol wordt beschreven.