Evaluatie Vangnet Jeugd onderzoeksfase 2

Vangnet Jeugd is een outreachend programma dat zich richt op risicogezinnen met kinderen die in hun ontwikkeling worden bedreigd. Het doel is in te grijpen in een bedreigende situatie door kinderen snel naar passende hulpverleningsinstellingen te leiden op basis van een probleeminventarisatie van het gezinssysteem en/of zorg te coördineren. Vangnet Jeugd begon in Amsterdam en is in 2005 en 2006 in vier andere steden geïmplementeerd (Alkmaar, Arnhem, Hilversum en Zaanstad). Omdat het oorspronkelijke Amsterdamse programma per stad aan de lokale context is aangepast, is besloten te starten met een inventarisatie, waarin is nagegaan op welke wijze het Vangnet Jeugd programma in de verschillende steden vorm heeft gekregen.
Op basis van deze inventarisatie is een voorstel geschreven voor vervolgonderzoek naar de effectiviteit van de programma’s in de vijf steden. Het vervolgonderzoek van de Vangnet Jeugd initiatieven in de vijf verschillende steden diende een antwoord te geven op de volgende onderzoeksvragen:
1. Wat zijn de kenmerken van de (doel)groep die met de interventie wordt bereikt?
2. In welke mate worden de interventiedoelen gerealiseerd?
3. Wat zijn succes- en faalfactoren in het proces van interveniëren?
In het onderzoeksvoorstel zijn we uitgegaan van een mixed model design, waarbij kwantitatieve en kwalitatieve onderzoeksmethoden worden gebruikt. Kwantitatieve en kwalitatieve gegevens worden gedurende de hele onderzoeksperiode verzameld.
Vraag 1 zou worden beantwoord aan de hand van gegevens over sociaaldemografische kenmerken van de doelgroep, het gezinsfunctioneren (Vragenlijst Gezinsfunctioneren), en gegevens over de psychosociale ontwikkeling van de kinderen (Strengths & Difficulties Questionnaire). Om na te gaan in hoeverre interventiedoelen worden gehaald (vraag 2), zouden directe interventie-uitkomsten gemeten worden, waaronder: netwerkanalyse, contact leggen/onderhouden met cliënten, inschakelen van (in)formele zorg of hulpverlening, toegeleiding naar hulpverlening, en coördinatie van zorg. Ook zouden we zorgtevredenheid meten als onderdeel van de beantwoording van vraag 2. Voor de derde onderzoeksvraag naar succes- en faalfactoren zouden semi-gestructureerde interviews worden afgenomen onder managers en hulpverleners in de uitvoering.
Om verschillende redenen hebben wij moeten concluderen dat dit vervolgonderzoek niet haalbaar was. Hiervoor waren verschillende redenen. Toen de daadwerkelijke voorbereidingen gingen starten bleek dat drie steden niet zouden (kunnen) deelnemen. In een van de drie steden was net een uitgebreide evaluatie naar de voorloper van Vangnet Jeugd geweest waarmee de relevantie van en de motivatie voor nog een onderzoek beperkt was. In de twee andere steden was de situatie anders. Daar bleek de interventie nog zodanig in ontwikkeling dat onduidelijk zou zijn welke vorm van hulpverlening aan het einde van het onderzoek onderzocht zou worden. In een van deze steden werd Vangnet Jeugd zelfs opgenomen in een groter geheel waarmee Vangnet Jeugd feitelijk ophield te bestaan. Dit betekende dat er nog twee steden overbleven, maar juist deze steden bleken onderling moeilijk vergelijkbaar vanwege de grote verschillen in omvang en doelgroep van deze interventies. Daarmee zou de uitvoering van het onderzoek geen recht doen aan het onderzoeksvoorstel zoals destijds was ingediend. Om die reden is daarom in overleg met ZonMW besloten de vervolgfase van het onderzoek voortijdig te beëindigen.