Herziening en doorontwikkeling van de Multidisciplinaire Richtlijnen Angststoornissen en Depressie

Nieuwe gezichtspunten en ontwikkelingen in het veld rechtvaardigden de revisie van de multidisciplinaire richtlijnen voor angststoornissen en depressie. Doel van dit pilotproject is het herzien en 'levend' houden van de Multidisciplinaire richtlijnen Depressie en Angststoornissen (Trimbos-instituut/CBO 2005; 2003). Innovatief element is het actualiseren van richtlijnen middels een digitale projectomgeving die voor een groep experts (Kerngroep en Projectgroep) een beschermde werkomgeving vormde waarin herzieningen van richtlijnteksten werden voorbereid om door de voltallige Werkgroep te worden goedgekeurd en gedragen teneinde autorisatie door de beroepsverenigingen te bereiken. Het resultaat van deze werkwijze zijn herziene multidisciplinaire richtlijnen voor angststoornissen en depressie die professionals en patiënten ondersteunen in hun handelen. De werkwijze met behulp van de digitale projectomgeving zou succesvol blijken wanneer herzieningen van gedeelten van de multidisciplinaire richtlijnen tot stand werden gebracht betreffende 3-5 uitgangsvragen. Derhalve kunnen we concluderen dat het pilotproject is geslaagd. In de gedeeltelijke herzieningen van de multidisciplinaire richtlijnen voor depressie (niet-psychotische, unipolaire depressieve stoornis) en angststoornissen (paniekstoornis met of zonder agorafobie en posttraumatische stressstoornis) zijn de wetenschappelijk evidentie en richtlijnaanbevelingen gereviseerd waarbij de vraag centraal stond op welke wijze interventies (‘minimale’ interventies, psychofarmaca, psychotherapie, combinatiebehandeling) ingezet dienen te worden voor de behandeling van patiënten, rekening houdend met aard, ernst en beloop (eerste episode, recidiverend) van de problematiek. Naast de evidence-based behandelvormen farmacotherapie, psychologische en psychotherapeutische interventies en de combinatie van deze beide behandelingen, zijn ook beoordeeld: basisinterventies en eerste-stap interventies, bestaande uit (begeleide) zelfhulp en e-health interventies. Nieuw is dat altijd wordt gestart met de basisinterventies psychoeducatie, actief volgen en dagstructering of tegengaan van vermijding. De Werkgroep heeft tevens literatuur beoordeeld naar genderverschillen bij depressie en culturele diversiteit bij angststoornissen. Voor depressie zijn de algoritmes uitgesplitst naar ernst van de depressieve episode en rekening houdend met de duur van de episode en het al dan niet optreden van een recidief resulterend in vier behandelalgoritmes. Voor paniekstoornissen zijn de algoritmes uitgesplitst naar ernst van de paniekstoornis met of zonder agorafobie en voor posttraumatische stressstoornis is er één algoritme. Doel van de behandeling is te streven naar herstel. Een aantal criteria voor herstel is gedefinieerd. Nieuw is ook dat na herstel terugvalpreventie wordt overwogen voordat de behandeling wordt afgesloten. Voor lichte depressieve episodes korter dan 3 maanden worden naast de basisinterventies in overleg met de patiënt naar keuze eerste-stap interventies toegevoegd: bibliotherapie; zelfhulp of zelfmanagement (al dan niet als e-health interventie); activerende begeleiding, fysieke inspanning/lichamelijke activiteit of running therapie; counseling; of psychosociale interventies. Farmacotherapie is hier niet geïndiceerd. In de behandeling van lichte depressieve episodes langer dan 3 maanden bestaand of optredend als recidief wordt aanbevolen eerst probleemoplossende therapie of systematische kortdurende behandeling te overwegen en indien dit onvoldoende effect sorteert, C(G)T, GT of IPT te overwegen alvorens farmacotherapie te overwegen. Indien dit onvoldoende effect sorteert is het tijdig heroverwegen van het behandelbeleid geïndiceerd en wordt farmacotherapie als behandelalternatief overwogen. Ook in de behandeling van eerste (matig) ernstige depressieve episodes zijn de basisinterventies altijd geïndiceerd, eventueel aangevuld met (continuering van) eerste-stap interventies. Tegelijkertijd is behande