Internet-based treatment of phobias in specialized mental health care: A randomized trial
Dit onderzoek werd uitgevoerd bij mensen die lijden aan een fobie en zich hebben aangemeld voor behandeling bij een GGZ-instelling. GGZ-instellingen hebben doorgaans een wachttijd van minimaal 6 weken voordat de eerste behandelsessie plaatsvindt. In dit onderzoek zijn wij nagegaan of het aanbieden van een begeleide internettherapie in deze wachttijd doelmatig is: (1) in hoeverre vindt er al herstel plaats vóór de eerste behandelsessie en (2)zorgt dit voor kortere behandelingen? Dit is onderzocht bij 212 cliënten.
Het bleek dat cliënten die de internetinterventie kregen aangeboden iets meer herstelden dan cliënten op de wachtlijst. Ook bleek dat zij daarna iets minder therapie sessies nodig hadden. De verschillen met cliënten die geen internettherapie kregen waren echter klein. Wij concluderen dat GGZ instellingen begeleide internetinterventies voor fobieën zouden moeten aanbieden aan cliënten die hiervoor gemotiveerd zijn. GGZ-instellingen moeten alleen geen grote doelmatigheidswinst verwachten.
Richtlijn
Bekijk de bijbehorende richtlijn in de FMS Richtlijnendatabase
Producten
Titel: Effectiveness and cost-effectiveness of web-based treatment for phobic outpatients on a waiting list for psychotherapy: protocol of a randomised controlled trial.
Auteur: Kok RNvan Straten ABeekman ATFBosmans Jde Neef MCuijpers P
Magazine: BMC Psychiatry 2012 Aug 31:12:131
Link: https://doi.org/10.1186/1471-244x-12-131
Auteur: Kok RNvan Straten ABeekman ATFBosmans Jde Neef MCuijpers P
Magazine: BMC Psychiatry 2012 Aug 31:12:131
Link: https://doi.org/10.1186/1471-244x-12-131
Titel: Short-term effectiveness of web-based guided self-help for phobic outpatients: randomised controlled trial
Auteur: Kok RNvan Straten ABeekman ATFCuijpers P
Magazine: Journal of Medical Internet Research 2014 Sep 29;16(9)
Link: https://doi.org/10.2196/jmir.3429
Auteur: Kok RNvan Straten ABeekman ATFCuijpers P
Magazine: Journal of Medical Internet Research 2014 Sep 29;16(9)
Link: https://doi.org/10.2196/jmir.3429
Titel: Adherence to a web-based pre-treatment for phobias in outpatient clinics
Auteur: Robin N Kok 1 2 3, Aartjan T F Beekman 4, Pim Cuijpers 1, Annemieke van Straten 1
Magazine: Internet Interv. 2017 Jun 1:9
Link: https://doi.org/10.1016/j.invent.2017.05.004
Auteur: Robin N Kok 1 2 3, Aartjan T F Beekman 4, Pim Cuijpers 1, Annemieke van Straten 1
Magazine: Internet Interv. 2017 Jun 1:9
Link: https://doi.org/10.1016/j.invent.2017.05.004
Titel: Effectiveness and Cost-effectiveness of web-based guided exposure treatment for phobic outpatients: RCT in progress
Titel: Effectiveness of web-based treatment for phobic outpatients on a waiting list for psychotherapy: lessons learned and patient experiences
Titel: (Cost)effectiveness of web-based treatment for phobic outpatients on a waiting list for psychotherapy
Verslagen
Eindverslag
Kan de gespecialiseerde GGZ doelmatiger gemaakt worden met Internettherapie?
In de gespecialiseerde GGZ is er bij 8 poliklinieken van deelnemende instellingen (PsyQ, GGZ inGeest, GGZ Altrecht en GGZ Noord-Holland-Noord) onderzocht of het aanbieden van een begeleide Internettherapie voor fobieën leidt tot sneller herstel en kortere face-to-face behandeling. Dit ging om patiënten met sociale fobie, agorafobie met of zonder paniekstoornis en/of specifieke fobieën. De Internetinterventie werd aangeboden tijdens de wachtlijst, oftewel de periode tussen de eerste aanmelding van de patiënt bij de instelling en het eerste behandelgesprek bij de instelling.
Binnen deze 8 poliklinieken zijn 212 patiënten aselect toegewezen aan:
(1) ofwel gebruikelijke behandeling (op de wachtlijst blijven) ofwel;
(2) tijdens de wachtlijstperiode een 5 weken durende begeleide Internetinterventie gebaseerd op exposure-therapie voor fobieën. In deze interventie werkten de patiënten zelfstandig, maar op afstand begeleid door een psycholoog, een programma door gebaseerd op exposure-therapie.
Deze patiënten werden gedurende één jaar gevolgd, waarbij op 6 verschillende momenten metingen naar de klinische status en zorgkostengebruik van de patiënt plaatsvonden. Daarnaast werd er data uit het Elektronisch Patiëntendossier gebruikt om het aantal face-to-face zittingen accuraat te kunnen achterhalen. Zorgkosten werden uit maatschappelijk perspectief gemeten.
Doelstelling
Hoewel diverse meta-analyses hebben laten zien dat begeleide zelfhulp via internet effectief is bij de behandeling van angststoornissen, is de doelmatigheid daarvan binnen de geestelijke gezondheidszorg (GGZ) nog niet onderzocht. In dit beschreven project willen we de doelmatigheid onderzoeken van een op internet-gebaseerde begeleide zelfhulpmodule voor fobieën binnen de GGZ.
Studie-opzet
We voeren een gerandomiseerde non-inferioriteitsstudie naar de relatieve (kosten)effectiviteit van begeleide zelfhulp versus reguliere zorg.
Onderzoeksvraag
We willen de hypothese testen dan begeleide zelfhulp niet minder effectief is dan de gebruikelijke zorg. Vanwege de aantoonde effectiviteit in internationale studies, verwachten we dat deze interventie ook hier effectief zal zijn.
Studie-populatie
In totaal zullen 320 GGZ cliënten met een fobie uit vier diverse GGZ instellingen geworven en geïncludeerd worden.
Interventie
De interventie bestaat uit een op internet gebaseerd en begeleide zelfhulpcursus die gebaseerd is op ‘exposure’. Daarnaast heeft de cliënt gedurende deze cursus ongeveer 7 keer contact met een coach via e-mail (in totaal zal dit tussen de 60 en 90 minuten zijn).
Uitkomstmaten
De primaire klinische uitkomstmaat is de mate waarin mensen last hebben van fobieën en fobische klachten. Secundaire uitkomstmaten zijn algemene angst, depressie, paniek symptomen, tevredenheid over de interventie en het gebruik van alcohol en/of drugs.
Data-analyse
Gebaseerd op een klinisch relevant effect van 0,35 (Cohen’s d) en een alpha van 0,05 en een power van 0,80, zien wij zelfhulp voor fobieën als niet-inferieur aan de gebruikelijke zorg, wanneer de ondergrens van het 95% betrouwbaarheidsinterval rondom Cohen’s d groter is dan -0,35.
Economische evaluatie
De economische evaluatie zal de kosten in verhouding tot de klinische effecten berekenen. Zorggebruik zal worden gemeten met behulp van de TiC-P; werkprestatie met de SF-HLQ. De kosten zullen worden berekend vanuit een maatschappelijk perspectief en zullen worden gewaardeerd volgens Nederlandse standaardprijzen.
Tijdpad
1-6 maanden: het trainen van de coaches in het begeleiden van de zelfhulp, het trainen van de assistent in het afnemen van de CIDI; 7-30 maanden: werven en includeren van cliënten, baseline metingen en eerste nametingen; 31-42 maanden: laatste nametingen, data-invoer en schoning; 43-48 maanden: data-analyse en publicaties.