Monitoring of the ‘Beweegkuur’ intervention in the treatment of overweight and obesity
De Beweegkuur is een interventie (ontwikkeld door het NISB) voor mensen met overgewicht en een risico op diabetes en/of hart- en vaatziekten. Deze doelgroepen worden (door huisarts, leefstijladviseur, fysiotherapeut en diëtiste) begeleid naar een gezond beweeg- en eetpatroon. ZonMw laat een aantal onderzoeken uitvoeren naar de effecten, kosten en haalbaarheid van deze interventie. De minister van VWS neemt in 2011 een besluit over opname van deze interventie in het basispakket.
Er zijn drie Beweegkuur-pakketten. ‘Pakket1’ is voor mensen die onder begeleiding van de leefstijladviseur zelfstandig kunnen deelnemen, ‘pakket2’ voor mensen die in enkele groepssessies aan de slag gaan bij de fysiotherapeut en in ‘pakket3’ krijgen patiënten uitgebreide begeleiding van een fysiotherapeut. In alle pakketten zit ook advies van een diëtist.
Deze studie is gericht op het monitoren van de effecten en kosten van pakket 1 en 2 van de Beweegkuur in de praktijk. Daarnaast geeft de studie inzicht in factoren die de deelname van professionals en van mensen met overgewicht aan de interventie beïnvloeden.
Producten
Auteur: Geert M Rutten, Jessie JM Meis, Marike RC Hendriks, Femke JM Hamers, Cindy Veenhof and Stef PJ Kremers
Verslagen
Eindverslag
In dit monitoringproject is onderzocht in hoeverre de uitvoering van het Zelfstandig Beweegpakket (Pakket 1: Leefstijladvies + voedingsadvies)en het Opstart pakket (Pakket 2: idem + 6 x beweegbegeleiding door de fysiotherapeut)van de BeweegKuur werden uitgevoerd zoals in het protocol is beschreven. Hiervoor zijn, d.m.v. vragenlijsten, de ervaringen van de deelnemers geïnventariseerd op 4 meetmomenten: bij inclusie, na 4 maanden, na 12 maanden (einde BeweegKuur) en na 24 maanden (1 jaar follow up). Daarnaast is gekeken in hoeverre deelname aan deze pakketten een hogere intrinsieke motivatie en een gezondere leefstijl (gezond eten en meer bewegen) voorspelde. Van 29 BeweegKuur locaties zijn 202 deelnemers geïncludeerd. Na 2 jaar zaten nog 87 deelnemers in het onderzoek.
Het onderzoek liet zien dat er duidelijk meer Pakket 2 dan Pakket 1 deelnemers werden geïncludeerd (2:1). Dit bleek voornamelijk een gevolg te zijn van de inclusiecriteria. Een andere reden kan zijn dat mensen met overgewicht hiervoor niet speciaal door de huisarts worden gezien, zodat het de vraag is of initiatie tot deelname juist voor deze subgroep niet door een veel breder palet aan zorgverleners of ook professionals uit het publieke domein (bedrijven, scholen, thuiszorg) zou moeten worden gedaan.
Ook bleek dat er ruimte was voor verbetering van de compliance door deelnemers. Voor alle zorgverleners was het aantal bezochte consulten lager dan het protocol aangeeft. De begeleiding door de leefstijladviseur hoog werd gewaardeerd. Autonomie ondersteunend coachen bleek te zijn gerelateerd aan een hogere autonome motivatie voor meer bewegen op 4 maanden, maar niet voor gezonder eten. Dit motivatiepatroon was voor bewegen na 12 maanden nog ongeveer hetzelfde en na 24 maanden nog steeds aanwezig, maar in mindere mate. Voor gezonder eten was er na 12 maanden wél een verschuiving naar een meer autonome motivatie zichtbaar. Hierbij waren vooral deelnemers in het Opstart pakket meer autonoom gemotiveerd dan deelnemers in het Zelfstandig Beweegpakket.
De begeleiding door de diëtist werd ook als ruim voldoende gewaardeerd. Alleen uitvallers van de BeweegKuur gaven juist de diëtist een veel lagere score, terwijl ze de leefstijladviseur en de fysiotherapeut even hoog waardeerden als degenen die het programma volledig doorliepen.
De begeleiding door de fysiotherapeut werd hoog gewaardeerd. Zowel in de autonome motivatie als in het meer bewegen maakten deelnemers aan Pakket 2 een veel gunstigere ontwikkeling door als deelnemers aan Pakket 1. Voor gezonder eten was er wel een duidelijk verschil in het motivatiespectrum, maar veel minder duidelijk in het voedingsgedrag. Er waren na twee jaar alleen gunstige veranderingen zichtbaar in het snackgedrag (Pakket 1) en de hoeveelheid groenten die per week werd gegeten (Pakket 2). Overigens bleek zowel voor het meer bewegen als voor het eten van meer groenten na 24 maanden een grotere autonome motivatie als deelname aan Pakket 2 voorspellend.
Aangaande het zorggebruik (medicatie en consultaties) werd bij de deelnemers die na twee jaar nog aan het onderzoek deelnamen geen verandering vastgesteld. Bij deze deelnemers was de zelfgerapporteerde BMI (berekend op basis van zelfgerapporteerde lengte en gewicht)na 24 maanden 1,08 BMI-punt afgenomen. Deze resultaten konden niet worden gerepliceerd op basis van de gemeten BMI. Tussen baseline en 24 maanden was er een niet significante afname van de gemeten BMI met 0,05 kg/m2 (n=34).
Aangezien een belangrijke doelstelling van de Gecombineerde Leefstijlinterventie als de BeweegKuur ligt in de preventie van obesitas en daaraan gerelateerde ziekten is het van belang dat juist individuen met een licht verhoogd gewichtsgerelateerd gezondheidsrisico (Pakket 1 deelnemers) tijdig worden herkend en geïncludeerd. Hierbij lijkt het van belang dat, i.v.m. een adequate toewijzing aan een pakket, vooral gedrags- en motivatie-analyse een meer prominente plaats krijgen bij de inclusie. Het onderzoek laat ook z
Deze Monitoring studie van pakket 1 en 2 van de BeweegKuur beoogt inzicht te geven in de mate waarin de BeweegKuur bij deze groepen volgens protocol wordt uitgevoerd. Verder geeft het project een indicatie of dit leidt tot gezonder eten en meer bewegen. Daarnaast wordt geïnventariseerd in hoeverre de motivatie van deelnemers in de loop van het BeweegKuur traject verandert en in hoeverre dat samenhangt met m.n. het volhouden van het gewenste gedrag. Tot slot wordt vastgesteld of dit invloed heeft op de zorgconsumptie. Het onderzoek bestaat uit een vragenlijstsurvey onder de deelnemers van 29 BeweegKuur locaties, met 4 meetmomenten: bij instroom en na 4 (einde fysiotherapeutische interventie), 12 (einde BeweegKuur begeleiding) en 24 (1 jaar follow up) maanden. In het afgelopen, tweede jaar van het onderzoek is de inclusie afgerond. Van de 202 geïncludeerde deelnemers hebben er 185 de eerste vragenlijst ingevuld en 139 de vragenlijst na 4 maanden. Databases zijn opgezet en eerste analysen zijn gedraaid. Deelnemers ontvangen 2 weken na het verstrijken van de invuldatum een reminder per email, gevolgd door een telefonisch reminder 2 weken later. Na twee jaar zijn nog 166 deelnemers actief in het onderzoek, 36 zijn oftewel niet gestart dan wel binnen enkele weken weer gestopt of zijn later uitgevallen. Er wordt veel geïnvesteerd in het behouden van deze 166 deelnemers. Met 20 latere uitvallers zijn interviews gehouden om redenen van uitval en hun oordeel over de professionals in de BeweegKuur en de BeweegKuur zelf te inventariseren. In het algemeen zijn zij erg positief over de leefstijladviseur en de fysiotherapeut én over de BeweegKuur zelf. Slechts bij enkelen is de BeweegKuur zelf de reden van uitval.