Op weg naar ‘goede’ vrijheidsbeperking: van ‘harde’ fixaties naar ‘zachte’ domotica in de zorg voor wilsonbekwame verpleeghuisbewoners met dementie
Kan slimme technologie bijdragen aan verminderen van fixatie in de psychogeriatrische verpleeghuiszorg? In dit onderzoek is gekeken naar domotica: elektronische bewaking en signalering. Zoals een belmat, bewegingssensoren, toepassing van chips, infraroodsensoren, cameratoezicht, GPS, e.d. Kunnen deze een alternatief vormen voor onrustbanden of hoge bedhekken?
Het onderzoek vond plaats in 7 verpleeghuizen. Deze verschilden in de mate waarin zij domotica hadden ingevoerd. Uit het onderzoek blijkt dat domotica een welkome aanvulling is voor het signaleren van onveilige situaties. Ze zijn geen werkelijk alternatief voor fixatie. Het is wel zo dat in verpleeghuizen met veel domotica minder fixatie wordt toegepast. Maar het kan zijn dat deze verpleeghuizen voorop lopen. Zowel in het terugdringen van fixaties als met de introductie van domotica.
Zijn we met domotica op weg naar goede vrijheidsbeperking? Deze vraag kan op basis van deze studie niet eenduidig positief worden beantwoord.
Producten
Link: http://www.ideon-dementie.nl
Auteur: Marja Depla, Sandra Zwijsen, Selma te Boekhorst, Anneke Francke en Cees Hertogh
Link: http://www.nivel.nl
Verslagen
Eindverslag
Ouderen in verpleeghuizen worden nogal eens vastgebonden om onveilige situaties te voorkomen. Verpleeghuizen zoeken naar oplossingen voor dit probleem. Onderzoekers van het VUmc/EMGO+ en het NIVEL onderzochten of zogenoemde ‘domotica’ – slimme technologie zoals camera’s, GPS of infraroodsensoren – een alternatief kunnen zijn voor vrijheidsbeperkende maatregelen zoals onrustbanden of bedhekken.
Het onderzoek vond plaats in zeven verpleeghuizen die verschilden in de mate waarin zij domotica hadden ingevoerd. Voor het onderzoek zijn acht focusgroepgesprekken gehouden. Daarnaast voerden de onderzoekers individuele gesprekken met zeven naasten en negen sleutelfiguren. 271 verzorgenden vulden een vragenlijst in.
Domotica lijken eerder een welkome aanvulling om onveilige situaties te signaleren dan een werkelijk alternatief voor fixatie. Het is wel zo dat in verpleeghuizen met veel domotica minder fixatie wordt toegepast. Maar het kan zijn dat deze verpleeg- en verzorgingshuizen voorop lopen in zowel het terugdringen van fixaties als met de introductie van domotica.
De vraag of we met domotica op weg zijn naar ‘goede’ vrijheidsbeperking kan op basis van deze studie niet eenduidig positief worden beantwoord. Een cultuurverandering komt pas echt tot stand als de praktijk meer risico’s durft te nemen. Een hulpmiddel om ‘het automatisme van beschermen’ te doorbreken zou het houden van een moreel beraad kunnen zijn.