Substance Use and Misuse among Intellectually Disabled Persons (SUMID)
Bepalen van verslaving bij mensen met een verstandelijke beperking
In Nederland zijn er veel mensen met een verstandelijke beperking. Ook zij kunnen in aanraking komen met verslavende middelen en criminaliteit. Begeleiders hebben vaak geen idee van mogelijk drugs- of alcoholgebruik. Bovendien verblijven cliënten een groot deel van de week niet in een instelling.
Doel
Omdat er nog veel onbekend is over verslaving bij mensen met een verstandelijke beperking is het Nijmegen Institute for Scientist-Practitioners in Addiction (NISPA) dit onderzoeksproject gestart.
Het doel is het ontwikkelen van een betrouwbaar meetinstrument om vast te kunnen stellen of er sprake is van middelengebruik, de behoefte eraan en mogelijke afhankelijkheid. Daarnaast wordt er gekeken naar mogelijke interventies.
Doelgroep
Instellingen voor mensen met een verstandelijke beperking
Verslagen
Eindverslag
In het onderzoek Substance use and misuse in Intellectual Disability (SumID) is dankzij een subsidie van ZonMW onderzoek gedaan naar het gebruik van alcohol, tabak en andere middelen door mensen met een Lichte Verstandelijke Beperking (LVB).
Voor het onderzoek zijn interviews gehouden met honderden cliënten met LVB en hun begeleiders. Cliënten blijken zowel legale als illegale middelen te gebruiken. Het percentage gebruikers van alcohol is onder deelnemers aan het onderzoek wat lager dan in de gemiddelde bevolking, maar het tabak en cannabisgebruik komt juist vaker voor in de onderzoeksgroep’. Ook is er een groep die middelen als cocaïne, xtc, speed, GHB en heroïne gebruikt. Bij ruim 20% van de deelnemers aan het onderzoek zijn er duidelijke aanwijzingen voor problematisch alcohol en/of druggebruik. Aan de andere kant zijn er onder cliënten met LVB ook veel geheelonthouders.
Voor het in kaart brengen van het gebruik is de SumID-Q ontwikkeld en in het onderzoek gevalideerd. Deze interviewmethode blijkt goed bruikbaar en cliëntvriendelijk. Zowel het gebruik van plaatjes als het stellen van kennis- en attitudevragen over middelen zorgt voor prettige, levendige en informatieve gesprekken tussen onderzoeker en cliënt. Op basis van een vergelijking tussen interviewresultaten en onderzoek van haar- urine- en pleistermonsters blijkt het interview met LVB cliënten ook betrouwbare gegevens over gebruik op te leveren.
Begeleiders van cliënten kunnen minder goed het gebruik inschatten van hun cliënten. Daarbij kan er zowel sprake zijn van overschatting- als van onderschatting van gebruik.
Op basis van dit onderzoek wordt gesteld dat cliënten met LVB een risicogroep zijn voor (problematisch) middelengebruik. De SumID-Q blijkt gebruik goed in kaart te kunnen brengen, waarmee een basis gelegd wordt voor adequate hulpverlening aan gebruikende LVB cliënten.
Ongeveer 6 tot 8 procent van de bevolking heeft een lichte verstandelijke beperking, of is zwakbegaafd. Er zijn volop signalen dat ook mensen met een verstandelijke beperking alcohol en drugs gebruiken, en hierdoor soms in de problemen komen. Omdat deze groep mensen zowel lichamelijk, psychisch als sociaal extra kwetsbaar is, zijn de risico's van gebruik voor hen groter. Toch zijn er –wereldwijd– nauwelijks gegevens over aard en omvang van middelengebruik bij deze doelgroep. Algemeen gangbare instrumenten en interventies sluiten vaak niet goed aan bij deze doelgroep, en het ontbreekt aan specifieke instrumenten en interventies voor deze doelgroep.
Het NISPA (Nijmegen Institute for Scientist Practitioners in Addiction) heeft daarom binnen de onderzoekslijn ‘Substance use and misuse in Intellectual Disability’ (SumID) twee onderzoeksthema’s: SumID Epidemiology (aard en omvang) en SumID Interventions (behandeling). Binnen deze twee thema's zullen zowel meetinstrumenten als interventies ontwikkeld en onderzocht worden.
ZonMw heeft in 2009 subsidie toegekend aan SumID Epidemiology. Binnen dit onderzoek wordt gebruik onder mensen met een verstandelijke handicap in kaart gebracht. Dit gebeurt zowel door afname van een nieuwe vragenlijst bij clienten, alsmede door het interviewen van begeleiders.
Bij een deel van de proefpersonen wordt urine- en haarmonsters afgenomen. Deze worden onderzocht op de aanwezigheid van alcohol- en drugs. Hiermee wordt de betrouwbaarheid van de vragenlijsten getoetst.
Door het SumID Epidemiology onderzoek krijgen we beter zicht op de aard en omvang van het probleem, bijbehorende risicofactoren en geschikte meetmethodieken. Op basis van deze gegevens kan betrouwbaarder gescreend worden, kunnen interventies beter afgestemd worden op risicofactoren, en is er meer inzicht in benodigde behandel¬capaciteit.