STRENGTH: Survival, Trigger and Risk, Epigenetic, eNvironmental and Genetic Targets for motor neuron Health
STRENGTH is een samenwerkingsproject tussen 11 Europese ALS-centra. Binnen dit project is onderzoek gedaan naar factoren die de kans vergroten dat iemand ALS ontwikkelt of die het ziekteproces van ALS of de overlevingsduur beïnvloeden. Deze factoren kunnen gebruikt worden voor de ontwikkeling van effectieve behandelingen van ALS.
Resultaten
Er zijn nieuwe plekken (loci) in het DNA ontdekt die met ALS zijn geassocieerd, inclusief 2 nieuwe ALS risicogenen, namelijk C21orf2 en NEK1. Daarnaast is een nieuwe fenotypische modifier van het C9orf72 type ontdekt. De omgevingsrisicofactoren (WP3) laten zien dat werkgerelateerde blootstelling binnen industrie en landbouw, zoals pesticiden, solvents, zware metalen, en elektromagnetische velden potentiele risico factoren voor ALS zijn. Omdat de data niet consistent en niet specifiek genoeg zijn, kunnen we een oorzakelijk verband met ALS niet hardmaken. De genetische factoren bij patiënten met sporadische ALS hebben een groter aandeel op het ziekterisico dan we tot nu gevonden hadden. Roken, hoofdletsel en inspanning zijn geen significante voorspellers voor de ziekte duur van ALS patiënten. Er werd wel een significant verband aangetoond voor de gen-omgeving interactie tussen rs1962369 en roken, waarbij nooit-roken en dragen van het T-allel positief geassocieerd was met ziekteduur. De resultaten uit dit samenwerkingsproject hebben bijgedragen aan het ontdekken en in kaart brengen van nieuwe aanknopingspunten voor de ontwikkeling van een mogelijke behandeling voor ALS.
Meer informatie
- Bekijk de factsheet van dit project
- STRENGTH op de website van ENCALS (European Network to Cure ALS)
- Lees meer over hersenonderzoek bij ZonMw
Producten
Titel: Exome-wide Rare Variant Analysis Identifies TUBA4A Mutations Associated with Familial ALS
Auteur: Smith, Bradley N., Ticozzi, Nicola, Fallini, Claudia, Gkazi, Athina Soragia, Topp, Simon, Kenna, Kevin P., Scotter, Emma L., Kost, Jason, Keagle, Pamela, Miller, Jack W., Calini, Daniela, Vance, Caroline, Danielson, Eric W., Troakes, Claire, Tiloca, Cinzia, Al-Sarraj, Safa, Lewis, Elizabeth A., King, Andrew, Colombrita, Claudia, Pensato, Viviana, Castellotti, Barbara, de Belleroche, Jacqueline, Baas, Frank, ten Asbroek, Anneloor LMA, Sapp, Peter C., McKenna-Yasek, Diane, McLaughlin, R
Magazine: Neuron
Auteur: Smith, Bradley N., Ticozzi, Nicola, Fallini, Claudia, Gkazi, Athina Soragia, Topp, Simon, Kenna, Kevin P., Scotter, Emma L., Kost, Jason, Keagle, Pamela, Miller, Jack W., Calini, Daniela, Vance, Caroline, Danielson, Eric W., Troakes, Claire, Tiloca, Cinzia, Al-Sarraj, Safa, Lewis, Elizabeth A., King, Andrew, Colombrita, Claudia, Pensato, Viviana, Castellotti, Barbara, de Belleroche, Jacqueline, Baas, Frank, ten Asbroek, Anneloor LMA, Sapp, Peter C., McKenna-Yasek, Diane, McLaughlin, R
Magazine: Neuron
Titel: Serotonin 2B receptor slows disease progression and prevents degeneration of spinal cord mononuclear phagocytes in amyotrophic lateral sclerosis
Auteur: El Oussini, Hajer, Bayer, Hanna, Scekic-Zahirovic, Jelena, Vercruysse, Pauline, Sinniger, Jérôme, Dirrig-Grosch, Sylvie, Dieterlé, Stéphane, Echaniz-Laguna, Andoni, Larmet, Yves, Müller, Kathrin, Weishaupt, Jochen H., Thal, Dietmar R., van Rheenen, Wouter, van Eijk, Kristel, Lawson, Roland, Monassier, Laurent, Maroteaux, Luc, Roumier, Anne, Wong, Philip C., van den Berg, Leonard H., Ludolph, Albert C., Veldink, Jan H., Witting, Anke, Dupuis, Luc
Magazine: Acta Neuropathologica
Auteur: El Oussini, Hajer, Bayer, Hanna, Scekic-Zahirovic, Jelena, Vercruysse, Pauline, Sinniger, Jérôme, Dirrig-Grosch, Sylvie, Dieterlé, Stéphane, Echaniz-Laguna, Andoni, Larmet, Yves, Müller, Kathrin, Weishaupt, Jochen H., Thal, Dietmar R., van Rheenen, Wouter, van Eijk, Kristel, Lawson, Roland, Monassier, Laurent, Maroteaux, Luc, Roumier, Anne, Wong, Philip C., van den Berg, Leonard H., Ludolph, Albert C., Veldink, Jan H., Witting, Anke, Dupuis, Luc
Magazine: Acta Neuropathologica
Titel: Gene discovery in amyotrophic lateral sclerosis: implications for clinical management
Auteur: Al-Chalabi, Ammar, van den Berg, Leonard H., Veldink, Jan
Magazine: Neurology
Auteur: Al-Chalabi, Ammar, van den Berg, Leonard H., Veldink, Jan
Magazine: Neurology
Titel: Genomic signals of migration and continuity in Britain before the Anglo-Saxons
Auteur: Martiniano, Rui, Caffell, Anwen, Holst, Malin, Hunter-Mann, Kurt, Montgomery, Janet, Müldner, Gundula, McLaughlin, Russell L., Teasdale, Matthew D., van Rheenen, Wouter, Veldink, Jan H., van den Berg, Leonard H., Hardiman, Orla, Carroll, Maureen, Roskams, Steve, Oxley, John, Morgan, Colleen, Thomas, Mark G., Barnes, Ian, McDonnell, Christine, Collins, Matthew J., Bradley, Daniel G.
Magazine: Nature Communications
Auteur: Martiniano, Rui, Caffell, Anwen, Holst, Malin, Hunter-Mann, Kurt, Montgomery, Janet, Müldner, Gundula, McLaughlin, Russell L., Teasdale, Matthew D., van Rheenen, Wouter, Veldink, Jan H., van den Berg, Leonard H., Hardiman, Orla, Carroll, Maureen, Roskams, Steve, Oxley, John, Morgan, Colleen, Thomas, Mark G., Barnes, Ian, McDonnell, Christine, Collins, Matthew J., Bradley, Daniel G.
Magazine: Nature Communications
Titel: Exome sequencing in amyotrophic lateral sclerosis identifies risk genes and pathways
Auteur: Cirulli, E. T., Lasseigne, B. N., Petrovski, S., Sapp, P. C., Dion, P. A., Leblond, C. S., Couthouis, J., Lu, Y.-F., Wang, Q., Krueger, B. J., Ren, Z., Keebler, J., Han, Y., Levy, S. E., Boone, B. E., Wimbish, J. R., Waite, L. L., Jones, A. L., Carulli, J. P., Day-Williams, A. G., Staropoli, J. F., Xin, W. W., Chesi, A., Raphael, A. R., McKenna-Yasek, D., Cady, J., Vianney de Jong, J. M. B., Kenna, K. P., Smith, B. N., Topp, S., Miller, J., Gkazi, A., Al-Chalabi, A., van den Berg, L. H., Veldink
Magazine: Neuron
Auteur: Cirulli, E. T., Lasseigne, B. N., Petrovski, S., Sapp, P. C., Dion, P. A., Leblond, C. S., Couthouis, J., Lu, Y.-F., Wang, Q., Krueger, B. J., Ren, Z., Keebler, J., Han, Y., Levy, S. E., Boone, B. E., Wimbish, J. R., Waite, L. L., Jones, A. L., Carulli, J. P., Day-Williams, A. G., Staropoli, J. F., Xin, W. W., Chesi, A., Raphael, A. R., McKenna-Yasek, D., Cady, J., Vianney de Jong, J. M. B., Kenna, K. P., Smith, B. N., Topp, S., Miller, J., Gkazi, A., Al-Chalabi, A., van den Berg, L. H., Veldink
Magazine: Neuron
Titel: Amyotrophic lateral sclerosis
Auteur: van Es, Michael A, Hardiman, Orla, Chio, Adriano, Al-Chalabi, Ammar, Pasterkamp, R Jeroen, Veldink, Jan H, van den Berg, Leonard H
Magazine: Lancet
Auteur: van Es, Michael A, Hardiman, Orla, Chio, Adriano, Al-Chalabi, Ammar, Pasterkamp, R Jeroen, Veldink, Jan H, van den Berg, Leonard H
Magazine: Lancet
Titel: Large-scale screening in sporadic amyotrophic lateral sclerosis identifies genetic modifiers in C9orf72 repeat carriers
Auteur: Dekker, Annelot M., Seelen, Meinie, van Doormaal, Perry T.C., van Rheenen, Wouter, Bothof, Reinoud J.P., van Riessen, Tim, Brands, William J., van der Kooi, Anneke J., de Visser, Marianne, Voermans, Nicol C., Pasterkamp, R. Jeroen, Veldink, Jan H., van den Berg, Leonard H., van Es, Michael A.
Magazine: Neurobiology of Aging
Auteur: Dekker, Annelot M., Seelen, Meinie, van Doormaal, Perry T.C., van Rheenen, Wouter, Bothof, Reinoud J.P., van Riessen, Tim, Brands, William J., van der Kooi, Anneke J., de Visser, Marianne, Voermans, Nicol C., Pasterkamp, R. Jeroen, Veldink, Jan H., van den Berg, Leonard H., van Es, Michael A.
Magazine: Neurobiology of Aging
Titel: C9orf72 ablation in mice does not cause motor neuron degeneration or motor deficits
Auteur: Koppers, Max, Blokhuis, Anna M., Westeneng, Henk-Jan, Terpstra, Margo L., Zundel, Caroline A. C., Vieira de Sá, Renata, Schellevis, Raymond D., Waite, Adrian J., Blake, Derek J., Veldink, Jan H., van den Berg, Leonard H., Pasterkamp, R. Jeroen
Magazine: Annals of Neurology
Auteur: Koppers, Max, Blokhuis, Anna M., Westeneng, Henk-Jan, Terpstra, Margo L., Zundel, Caroline A. C., Vieira de Sá, Renata, Schellevis, Raymond D., Waite, Adrian J., Blake, Derek J., Veldink, Jan H., van den Berg, Leonard H., Pasterkamp, R. Jeroen
Magazine: Annals of Neurology
Titel: Comment: The environmental and genetic impact of spatial cluster analysis in ALS
Auteur: Veldink, J. H.
Magazine: Neurology
Auteur: Veldink, J. H.
Magazine: Neurology
Titel: Brain morphologic changes in asymptomaticC9orf72repeat expansion carriers
Auteur: Walhout, Renée, Schmidt, Ruben, Westeneng, Henk-Jan, Verstraete, Esther, Seelen, Meinie, van Rheenen, Wouter, de Reus, Marcel A., van Es, Michael A., Hendrikse, Jeroen, Veldink, Jan H., van den Heuvel, Martijn P., van den Berg, Leonard H.
Magazine: Neurology
Auteur: Walhout, Renée, Schmidt, Ruben, Westeneng, Henk-Jan, Verstraete, Esther, Seelen, Meinie, van Rheenen, Wouter, de Reus, Marcel A., van Es, Michael A., Hendrikse, Jeroen, Veldink, Jan H., van den Heuvel, Martijn P., van den Berg, Leonard H.
Magazine: Neurology
Titel: Are CHCHD10 mutations indeed associated with familial amyotrophic lateral sclerosis?
Auteur: van Rheenen, Wouter, Diekstra, Frank P., van den Berg, Leonard H., Veldink, Jan H.
Magazine: Brain
Auteur: van Rheenen, Wouter, Diekstra, Frank P., van den Berg, Leonard H., Veldink, Jan H.
Magazine: Brain
Titel: NEK1 variants confer susceptibility to amyotrophic lateral sclerosis
Auteur: Kenna, Kevin P, van Doormaal, Perry T C, Dekker, Annelot M, Ticozzi, Nicola, Kenna, Brendan J, Diekstra, Frank P, van Rheenen, Wouter, van Eijk, Kristel R, Jones, Ashley R, Keagle, Pamela, Shatunov, Aleksey, Sproviero, William, Smith, Bradley N, van Es, Michael A, Topp, Simon D, Kenna, Aoife, Miller, Jack W, Fallini, Claudia, Tiloca, Cinzia, McLaughlin, Russell L, Vance, Caroline, Troakes, Claire, Colombrita, Claudia, Mora, Gabriele, Calvo, Andrea, Verde, Federico, Al-Sarraj, Safa, King, Andrew,
Magazine: Nature Genetics
Auteur: Kenna, Kevin P, van Doormaal, Perry T C, Dekker, Annelot M, Ticozzi, Nicola, Kenna, Brendan J, Diekstra, Frank P, van Rheenen, Wouter, van Eijk, Kristel R, Jones, Ashley R, Keagle, Pamela, Shatunov, Aleksey, Sproviero, William, Smith, Bradley N, van Es, Michael A, Topp, Simon D, Kenna, Aoife, Miller, Jack W, Fallini, Claudia, Tiloca, Cinzia, McLaughlin, Russell L, Vance, Caroline, Troakes, Claire, Colombrita, Claudia, Mora, Gabriele, Calvo, Andrea, Verde, Federico, Al-Sarraj, Safa, King, Andrew,
Magazine: Nature Genetics
Titel: Genome-wide association analyses identify new risk variants and the genetic architecture of amyotrophic lateral sclerosis
Auteur: van Rheenen, Wouter, Shatunov, Aleksey, Dekker, Annelot M, McLaughlin, Russell L, Diekstra, Frank P, Pulit, Sara L, van der Spek, Rick A A, Võsa, Urmo, de Jong, Simone, Robinson, Matthew R, Yang, Jian, Fogh, Isabella, van Doormaal, Perry TC, Tazelaar, Gijs H P, Koppers, Max, Blokhuis, Anna M, Sproviero, William, Jones, Ashley R, Kenna, Kevin P, van Eijk, Kristel R, Harschnitz, Oliver, Schellevis, Raymond D, Brands, William J, Medic, Jelena, Menelaou, Androniki, Vajda, Alice, Ticozzi, Nicola, Li
Magazine: Nature Genetics
Auteur: van Rheenen, Wouter, Shatunov, Aleksey, Dekker, Annelot M, McLaughlin, Russell L, Diekstra, Frank P, Pulit, Sara L, van der Spek, Rick A A, Võsa, Urmo, de Jong, Simone, Robinson, Matthew R, Yang, Jian, Fogh, Isabella, van Doormaal, Perry TC, Tazelaar, Gijs H P, Koppers, Max, Blokhuis, Anna M, Sproviero, William, Jones, Ashley R, Kenna, Kevin P, van Eijk, Kristel R, Harschnitz, Oliver, Schellevis, Raymond D, Brands, William J, Medic, Jelena, Menelaou, Androniki, Vajda, Alice, Ticozzi, Nicola, Li
Magazine: Nature Genetics
Titel: Detection of long repeat expansions from PCR-free whole-genome sequence data
Auteur: Dolzhenko, Egor, van Vugt, Joke J.F.A., Shaw, Richard J., Bekritsky, Mitchell A., van Blitterswijk, Marka, Narzisi, Giuseppe, Ajay, Subramanian S., Rajan, Vani, Lajoie, Bryan R., Johnson, Nathan H., Kingsbury, Zoya, Humphray, Sean J., Schellevis, Raymond D., Brands, William J., Baker, Matt, Rademakers, Rosa, Kooyman, Maarten, Tazelaar, Gijs H.P., van Es, Michael A., McLaughlin, Russell, Sproviero, William, Shatunov, Aleksey, Jones, Ashley, Al Khleifat, Ahmad, Pittman, Alan, Morgan, Sarah, Hardim
Magazine: Genome Research
Auteur: Dolzhenko, Egor, van Vugt, Joke J.F.A., Shaw, Richard J., Bekritsky, Mitchell A., van Blitterswijk, Marka, Narzisi, Giuseppe, Ajay, Subramanian S., Rajan, Vani, Lajoie, Bryan R., Johnson, Nathan H., Kingsbury, Zoya, Humphray, Sean J., Schellevis, Raymond D., Brands, William J., Baker, Matt, Rademakers, Rosa, Kooyman, Maarten, Tazelaar, Gijs H.P., van Es, Michael A., McLaughlin, Russell, Sproviero, William, Shatunov, Aleksey, Jones, Ashley, Al Khleifat, Ahmad, Pittman, Alan, Morgan, Sarah, Hardim
Magazine: Genome Research