The relationship between the cost-effectiveness of blood safety measures and the distribution of patients receiving blood

De veiligheid van bloedproducten in Nederland is erg hoog. Toch worden er steeds nieuwe technieken ontwikkeld om deze veiligheid nog verder te verhogen. Dit kan door de gevoeligheid van screeningtests te verhogen of door bloedproducten zo te behandelen dat contaminaties onschadelijk worden gemaakt. Echter, beter betekent meestal ook duurder. Om te beoordelen of nieuwe veiligheidsinterventies de investering waard zijn moet een analyse van de kosteneffectiviteit worden gemaakt. Daarvoor is het nodig om te weten (1) hoe vaak donoren besmet zijn, (2) hoe groot de kans is dat een dergelijke besmeting door bloedtransfusie wordt overgedragen naar een patiënt (met en zonder de nieuwe interventie), en (3) wat de gevolgen van een dergelijke besmetting is in termen van kosten van ziekte en verlies aan levensjaren bij de transfusieontvangers. De bloedbank goed op de hoogte van de kans op verschillende besmettingen onder donoren en de kans dat een besmetting uiteindelijk in het bloedproduct terecht komt. Wat we in Nederland (en in de rest van de wereld) niet weten is welke patiënten hoeveel van welke bloedproducten krijgen toegediend, en hoe lang die patiënten overleven. Dat laatste gegeven is nodig om de macro gezondheidswinst bij de ontvangers te berekenen. Daarom zijn van een steekproef van 20 van de ongeveer 100 Nederlandse ziekenhuizende gegevens verzameld over welke personen de laatste 10 jaar bloed hebben ontvangen, aan welke ziekte ze lijden en hoe lang ze overleven. Het blijkt dat de overleving van de Nederlandse transfusieontvanger gunstig is ten opzichte van eerdere publicaties in de literatuur. Dit wordt in sommige gevallen veroorzaakt doordat de Nederlandse ontvangerpopulatie relatief jong is. Op basis van deze gegevens is een model gemaakt waarmee de kosten en effecten van verschillende bloedveiligheidsinterventies kunnen worden berekend. De kosteneffectiviteit van de geëvalueerde interventies is erg laag, tussen de 2 en 45 miljoen Euro per gewonnen QALY (voor kwaliteit van leven gecorrigeerd levensjaar) afhankelijk van de interventie. Dit betekent dat er relatief hoge kosten worden gemaakt voor een bescheiden gezondheidswinst. Voor de bestudeerde virustesten ligt de kosteneffectiviteit Voor zorginterventies wordt in Nederland vaak een drempelwaarde van € 80,000 per gewonnen QALY geadviseerd. Daarbij moet wel worden opgemerkt dat dit een drempelwaarde is voor nieuwe behandelingen van ziekte. Een drempelwaarde (voor kosteneffectiviteit en/of veiligheid) voor het voorkomen van bijwerkingen bij geneesmiddelen - of in dit geval bij bloedtransfusie – is niet gedefinieerd. Verder blijkt de kosteneffectiviteit van bloedveiligheidsmaatregelen sterk afhankelijk van de beschouwde patiëntengroep aan wie het bloed wordt toegediend. Die patiëntengroepen blijken in dat opzicht zeer heterogeen en men zou kunnen overwegen om bepaalde bloedveiligheidsmaatregelen alleen toe te passen voor bepaalde patiëntengroepen. De vraag of men dan aan andere patiënten iets minder veilig bloed mag toedienen, wordt daarmee niet beantwoord.