Thema 6. What Works for Severe Parenting Problems/Multiproblem Families (W2-Severe Parenting Problems/Multiproblem Families)
Dit consortium heeft in fase 1 een voorstudie uitgevoerd en een kennisoverzicht gemaakt van de actuele stand van zaken van effectiviteitsonderzoek op het desbetreffende thema.
Mede op basis van deze voorstudie heeft ZonMw het consortium uitgenodigd een subsidieaanvraag in te dienen voor fase 2, de onderzoeksfase. Het belangrijkste doel van fase 2 is om met meer empirische evidentie te komen tot het ‘indikken’ van de interventies binnen het betreffende thema. Denk hierbij bijvoorbeeld aan onderzoek naar het opsporen van de (combinaties van) meest werkzame elementen van verschillende interventies. Maar ook aan het maken van een beperkt aantal overzichtelijke en hanteerbare pakketten van interventies of hoe en onder wat voor voorwaarden verschillende interventies of werkzame elementen slim en efficiënt met elkaar verbonden kunnen worden en daardoor effectiviteit, maatschappelijk bereik en publieke impact verhogen. Het consortium gaat gedurende 3 jaar aan de slag met deze vervolgfase waarin het onderzoek te komen tot het ‘indikken’ van de interventies op het desbetreffende thema daadwerkelijk vorm zal krijgen. Het onderzoeksproject van fase 2 is in 2016 van start gegaan, zie project 729300016.
Verslagen
Eindverslag
Achtergrond:
Dit project had als doel het bundelen en verrijken van de kennis over effectieve zorg aan jeugd met zware opvoedproblemen/in multiprobleemgezinnen (MPG). Het aantal psychosociale interventies voor jeugdigen is de afgelopen jaren sterk toegenomen. Analoog zijn op dit moment 228 interventies opgenomen in de Databank Effectieve Interventies van het NJi. Een aantal daarvan is gericht op zware opvoedproblemen/MPG, maar de kennis over effectiviteit is beperkt.
Doel:
Het project had drie doelstellingen, namelijk:
1.Een overzicht geven van de (kosten)effectiviteit van interventies in de DEI rond zware opvoedproblemen en MPG.
2.Suggesties geven om tot indikken van interventies te komen en hoe meer inzicht verkregen kan worden over wat (interventies) en wanneer het beste, bij wie en door wie ingezet kan worden.
3.Suggesties geven voor onderzoek dat nodig is om het indikken te bereiken.
Methode:
Om de doelstellingen 1 en 2 te realiseren zijn alle publicaties uit de periode 2005-april 2015 over dit onderwerp opgezocht en is een bliksemenquête onder praktijkinstellingen uitgezet.
Voor de literatuurstudie zijn interventies geselecteerd die zijn gericht op zware opvoedproblemen/MPG en die in de DEI – of in het voortraject van de DEI – zijn opgenomen, of aanvullend door praktijkinstellingen zijn genoemd. Dit leverde 30 interventies op die de basis vormden voor de literatuurstudie. Vervolgens zijn eerst de beschikbare systematische reviews van de wetenschappelijke literatuur geïnventariseerd die gaan over de (kosten)effectiviteit van deze 30 interventies en over factoren die deze effectiviteit beïnvloeden. Vervolgens is een literatuurstudie verricht naar primaire studies over de (kosten)effectiviteit van deze 30 interventies in Nederland.
De enquête is gezonden aan ruim 30 jeugdhulpinstellingen. Deze ging over de interventies die ze gebruiken bij deze doelgroep, de gebruikskosten ervan, en vergoedingen die ze er voor krijgen.
Om doelstelling 3 te realiseren zijn verschillende inventarisaties gemaakt: 1) in de bliksemenquête is gevraagd naar de beschikbaarheid van databestanden bij de instellingen en de bereidheid deze te delen voor vervolgonderzoek; 2) er is een taxonomie gezocht voor het in kaart kunnen brengen van gemeenschappelijke, werkzame elementen van interventies gericht op het ondersteunen van gezinnen met zware opvoedproblemen/MPG; 3) er is geïnventariseerd welke mogelijkheden voor vervolgonderzoek er zijn.
Resultaten
Doelstelling 1
In de literatuur zijn meerdere reviews en overzichten beschikbaar die informatie geven over de effectiviteit van interventies voor zware opvoedproblemen/MPG en over factoren die hierop van invloed zijn. De literatuurstudie leverde 218 internationaal gepubliceerde en 148 andere artikelen op. Uiteindelijk zijn 73 artikelen full-tekst beoordeeld op relevantie en kwaliteit; op basis hiervan zijn 23 artikelen geïncludeerd (waaronder vier over Randomised Controlled Trials (RCT)) die een kwaliteitstoetsing ondergingen. Van vier studies (naar Multisysteemtherapie (MST) en Stepping Stones Triple P (SSTP)) was de kwaliteit hoog (allen RCT’s); bij de overige studies was de kwaliteit laag of niet te beoordelen. Op basis van deze studie is een selectie gemaakt van negen interventies die minstens een middelgroot of groot effect laten zien op gedragsproblemen of opvoedbelasting.
Doelstelling 2 en 3
Zeven SEJN-instellingen beschikken over databestanden met gegevens over uitgevoerde interventies en de resultaten hiervan en zijn bereid deze bestanden voor eventueel vervolgonderzoek beschikbaar te stellen.
Voor het indikken van het aantal interventies is een taxonomie gemaakt die als basis de taxonomie van Chorpita en Michie heeft, die andere consortia binnen dit programma eveneens gebruiken. De bevindingen laten zien dat deze taxonomie maar ten dele de zorg bij zware opvoedproblemen/MPG dekt, namelijk alleen wat betreft technieken voor individuele gedragsverandering voor kinderen, jongeren en hun