Als de kracht van ouders ver te zoeken is: een quasi experiment naar de werkzaamheid van de werkwijze van de Veilig Verder Teams

Het Verwey-Jonker Instituut heeft in de periode 2017-2020 onderzoek gedaan naar de Veilig Verder aanpak in de regio Haaglanden. Dit project werd gefinancierd door ZonMw en door de gemeente Den Haag. Het onderzoek spitste zich toe op enerzijds een kwantitatieve effectstudie waarin 34 gezinnen uit de Veilig Verder aanpak gedurende anderhalf jaar werden gevolgd en waarbij metingen werden gedaan ten aanzien van geweld, de opvoedingsrelatie tussen ouders en kinderen, trauma’s van ouders en kinderen, risicofactoren en veiligheid en kwaliteit van leven van ouders en kinderen. Deze gezinnen werden vergeleken met een controlegroep van 65 gezinnen die was gematcht op basis van de mate van het geweld, de gezinssituatie en de achtergrondfactoren. Deze studie is aangevuld met de kwalitatieve Effectencalculator, waarmee op basis van interviews met professionals en cliënten, groepsgesprekken, casusbesprekingen en expertmeetings zicht werd verkregen op de werkzame elementen in de aanpak. De Veilig Verder aanpak is een op Signs of Safety gebaseerde aanpak, waarbij het doel van Veilig Verder is om in een gezin waarin huiselijk geweld plaatsvindt en verschillende soorten hulp nodig zijn voor verschillende gezinsleden deze hulp op elkaar af te stemmen. De werkwijze in Veilig Verder gaat uit van de eigen verantwoordelijkheid en kracht van ouders, hun kinderen en met een actieve bijdrage van het sociale netwerk van deze gewelddadige gezinnen ten einde een veilig opvoedklimaat thuis te realiseren.
Zowel uit de effectstudie als uit de Effectencalculator kwamen positieve resultaten van de Veilig Verder aanpak naar voren.
Uit de effectstudie bleek dat er bij de start sprake was van zeer veel geweld in de gezin-nen/stellen (vooral partnergeweld), maar dat dit in de loop van het traject heel duidelijk was afgenomen, van gemiddeld 100 incidenten op jaarbasis bij de start, naar gemiddeld 20 incidenten op jaarbasis na anderhalf jaar. Verder zien we een afname van de opvoedingsstress en een afname van klinisch trauma bij ouders. Ten aanzien van bepaalde risicofactoren, zoals het percentage gezinnen met een laag inkomen en het percentage werkloosheid, zien we eveneens een significante afname. Daarnaast zien we een significante verbetering van de kwaliteit van leven van de ouders. In de effectstudie zijn de resultaten van de Veilig Verder deelnemers vergeleken met een controlegroep, waarin ook sprake was van zeer veel partnergeweld. De verwachting was dat de Veilig Verder aanpak betere resultaten zou laten zien dan de controlegroep, wanneer we de resultaten van de Veilig Verder groep vergelijken met de controlegroep zien we hierbij nauwelijks een verschil, ook daar vonden de meeste verbeteringen op dezelfde manier plaats, zonder significant onderscheid met de Veilig Verder populatie, alleen ten aanzien van de risicofactoren en kwaliteit van leven liet de Veilig Verder groep significant meer verbetering zien dan de controlegroep.
Ten aanzien van de Veilig Verder aanpak ervaren zowel professionals als cliënten de inzet van instrumenten vanuit de Signs-of-Safety methode als helpend en laagdrempelig. Toch worden deze instrumenten soms onvoldoende ingezet, de betrokken professionals geven vaak aan dat inzet van de instrumenten helpend had kunnen zijn. Dat er meerdere professionals in één gezin betrokken zijn, betekent dat ze de mogelijkheid hebben om zich bekend te maken van de situatie van de individuele gezinsleden. Dit helpt in het creëren van vertrouwen. De Veilig Verder professionals richten zich allen primair op één van de gezinsleden. Een keerzijde hiervan is dat cliënten soms ervaren dat de hulpverlener teveel aan één kant gaat staan of de partner onvoldoende wordt aangesproken.
De Veilig Verder Teams opereren in het vrijwillig kader. Toch ervaren ouders, en professionals zelf, de hulp niet altijd als volledig vrijwillig. De houding van de professionals (neutraliteit, inbrengen van perspectief van alle gezinsleden) zorgt ervoor dat de hulp niet als