DIVERS-II: Treating depression in dialysis patients with a tailored eHealth cognitive based treatment: A cluster randomizedcontrolled trial.
Depressie komt veel voor bij dialysepatiënten en leidt tot slechtere ziekte-uitkomsten, zoals ziekenhuis opnames en overlijden. Er is behoefte aan veilige en effectieve behandeling. De DIVERS-II studie onderzocht de effectiviteit van een online zelfhulpbehandeling voor dialysepatiënten met depressieve klachten gebaseerd op probleem oplossende therapie. De studie is uitgevoerd onder 206 dialysepatiënten in 18 dialysecentra in Nederland.
Er is in deze studie geen bewijs gevonden dat de online zelfhulpinterventie beter werkt dan de standaardzorg in het verminderen van depressieve symptomen. Mogelijk hebben vrouwen, patiënten onder de 65 jaar en patiënten die computer-vaardig zijn wel baat bij de behandeling. Verder onderzoek zal moeten kijken in welke subgroepen van patiënten de online zelfhulpbehandeling wel effectief is. Zo kan er meer gepersonaliseerde zorg worden geleverd aan dialyse patiënten met depressie.
Voor meer informatie over dit project kunt u contact opnemen met de arts-onderzoeker: r.schouten@olvg.nl.
Richtlijn
Bekijk de bijbehorende richtlijn in de FMS Richtlijnendatabase.
Verslagen
Eindverslag
Depressie komt veel voor bij dialysepatiënten en leidt tot verminderde kwaliteit van leven, meer en langere ziekenhuisopnames en eerder overlijden. Symptomen van depressie worden vaak niet goed herkend en behandeld. De DIVERS-II studie onderzocht het effect van een online zelfhulp behandeling voor dialysepatiënten met depressieve klachten. We verwachtten dat deze behandeling een vergelijkbare verbetering liet zien van depressieve symptomen als cognitieve therapie door een psychotherapeut, maar met een betere toegankelijkheid en met minder kosten. De studie werd in 18 dialysecentra in Amsterdam, Den Haag, Rotterdam, Den Bosch, Nieuwegein, Tiel, Hilversum, Haarlem, Hoofddorp en Velsen uitgevoerd. In deze centra vroegen we volwassen dialysepatiënten die 3 maanden of langer dialyseren om mee te doen. Deelnemers met depressieve symptomen werden per loting ingedeeld in 2 groepen. Groep 1 doorliep de online zelfhulpbehandeling van 5 weken op een tablet tijdens de dialyse. Groep 2 was de controlegroep waarin patiënten routinezorg ontvingen. De primaire uitkomst van dit onderzoek was het verschil in depressieve symptomen tussen de 2 groepen na de online zelfhulpbehandeling. Daarnaast keken we naar het verschil in angstklachten en de kwaliteit van leven. De steekproefgrootte was berekend op 206 deelnemers, 103 in elke groep. We herhaalden de metingen elke 6 maanden tot maximaal 18 maanden na de behandeling.
Van de mensen in de interventiegroep heeft 54% de interventie afgemaakt en 63% had hulp nodig bij het gebruik van de tablet-computers of het invullen van de opdrachten tijdens de dialysebehandeling. Redenen voor het niet afmaken van de interventie waren met name gezondheidsproblemen, ziekenhuisopname, overlijden of stoppen met dialyse. De interventie werd gewaardeerd met een 7,4 op een 10-punts schaal, waarbij de meerderheid van de deelnemers aangaf dat de interventie duidelijk was (89%) en makkelijk in gebruik (86%). De meerderheid was tevreden over de frequentie van feedback door een therapeut (88%) en de kwaliteit van de feedback (82%). Er werd een klinisch relevante verbetering gezien van 21% op de depressiescore in zowel de interventiegroep als de standaardzorg groep. Eenzelfde verbetering werd gezien in symptomen van angst en in kwaliteit van leven, maar hier werd ook geen verschil gevonden tussen de 2 groepen. Concluderend is er in deze studie geen bewijs gevonden dat de online zelfhulp interventie een meerwaarde heeft boven de standaardzorg die geleverd wordt in de deelnemende dialysecentra. Subgroep analyses lieten zien dat er mogelijk wel een relevante verbetering mogelijk is op de depressiescore in vrouwen, patiënten onder de 65 jaar, mensen met een matige depressiescore en in mensen die kennis hebben van het gebruik van tablet-computers. Verder onderzoek zou moeten kijken naar welke factoren het effect en de therapietrouw van de online zelfhulp behandeling beïnvloeden. Zo kan er meer gepersonaliseerde zorg worden geleverd aan dialyse patiënten met depressie.