Implementatie van keuze-ondersteunende tools rond PSA screening.
Vraagstuk
Screening op prostaatkanker (met de PSA test) kan de kans op overlijden aan prostaatkanker verkleinen. Maar het kan ook leiden tot overbehandeling met alle onzekerheden en bijwerkingen van dien. En wanneer mannen eenmaal een keer getest zijn, ontstaat vaak een gewoonte om jaarlijks het PSA te blijven testen. Een keuzehulp kan hier uitkomst bieden. Daarnaast is er veel variatie tussen huisartsen in hun PSA beleid.
Onderzoek
Dit project richtte zich op verbetering van de besluitvorming rond de diagnose van prostaatkanker met twee hulpmiddelen:
1. een keuzehulp voor patiënten over voor- en nadelen van de PSA-test, en
2. na een PSA test, een overzicht voor huisartsen met vervolgstappen voor herhaald testen en/of verwijzen naar de specialist.
Uitkomst
Bovenstaande hulpmiddelen zijn ontwikkeld en zijn positief ontvangen door patiënten en artsen. De keuzehulp over de PSA test is voor iedereen vrij beschikbaar via Thuisarts.nl. Huisartsen kunnen het overzicht met vervolgstappen kosteloos aanvragen via infoPSA@radboudumc.nl.
Verslagen
Eindverslag
Screening op prostaatkanker (met de PSA test) kan de kans op overlijden aan prostaatkanker verkleinen. Maar het kan ook leiden tot overbehandeling met alle onzekerheden en bijwerkingen van dien. En wanneer mannen eenmaal een keer getest zijn, ontstaat vaak een gewoonte om jaarlijks het PSA te blijven testen. Bovendien is er veel variatie tussen huisartsen in hun PSA beleid.
Dit project richt zich op verbetering van de besluitvorming rond de diagnose van prostaatkanker met twee hulpmiddelen:
1. een keuzehulp voor patiënten over voor- en nadelen van de PSA-test, en
2. een overzicht voor huisartsen met vervolgstappen na een eventuele PSA test voor herhaald testen en/of verwijzen naar de specialist.
Deze hulpmiddelen zijn ontwikkeld en zijn positief ontvangen door patiënten en artsen.
De keuzehulp over de PSA test is voor iedereen vrij beschikbaar via Thuisarts.nl.
Huisartsen kunnen het overzicht met vervolgstappen kosteloos aanvragen via infoPSA [at] radboudumc.nl (infoPSA[at]radboudumc[dot]nl)
Prostaatcarcinoom is de meest voorkomende vorm van kanker bij mannen in Nederland. De PSA test wordt gebruikt om prostaatkanker op te sporen. Deze test heeft zowel voordelen als nadelen. De test kan prostaatkanker in een vroeg stadium vinden en kan sterfte aan prostaatkanker helpen voorkomen. Aan de andere kant kan de test ook leiden tot overdiagnose en onnodige behandeling (met een kans op complicaties zoals incontinentie en erectiestoornissen).
Sinds de jaren 90 wordt de PSA test vaker gebruikt. Over die periode wordt ook steeds vaker prostaatkanker gevonden. Van rond de 5000 naar ongeveer 12000 keer per jaar nu. Maar er gaan nog steeds ongeveer evenveel mensen per jaar aan prostaatkanker dood, ongeveer 2000 tot 2500 mannen per jaar (bron IKNL). Met de PSA testen lijkt dus vooral prostaatkanker opgespoord te worden waar mensen niet aan doodgaan. Daarentegen kan de test bij mannen met een agressieve vorm van prostaatkanker voorkomen dat zij er aan overlijden.
Na diagnose wordt tegenwoordig steeds vaker besloten om niet direct te behandelen maar te blijven monitoren (active surveillance). Overbehandeling wordt zo beperkt, maar de diagnose kan tot onnodige onrust leiden. Om een weloverwogen keuze te maken om de PSA test wel of niet te doen, is het belangrijk dat mannen goed worden geïnformeerd over de voor- en nadelen.
Daarnaast blijkt er een grote variatie te bestaan tussen huisartsen met betrekking tot het gebruik van de PSA test. Sommigen laten veel meer PSA testen uitvoeren dan anderen. Bovendien zijn er na het uitvoeren van de PSA test geen eenduidige afspraken over de vervolgstappen, met name wanneer het PSA niet verhoogd is.
Het huidige project richt zich op twee zaken.
• De informatievoorziening om patiënt en huisarts te ondersteunen bij de keuze tussen wel of geen PSA test.
• Een flowchart voor huisartsen met vervolgstappen na de PSA test (hertesten/ doorverwijzen).
In een recente pilot studie werden 61 huisartsen en 300 van hun patiënten betrokken. De huisartsen deelden een informatieblad over de PSA test met hun patiënten die een PSA test overwogen. Het informatieblad werd positief beoordeeld door zowel artsen als patiënten. In het huidige project wordt dit informatieblad (of option grid) afgestemd met - en geïntegreerd in - de digitale keuzehulp over de PSA test op Thuisarts.nl.
Doel van het project
1. Integreren van papieren keuzehulp in digitale keuzehulp op Thuisarts.nl.
2. Implementatie van de keuzehulp over PSA test
3. Implementatie van flowchart met vervolgstappen na PSA test