De Haagse Learning Community Wijk 3.0. Integratie van de langdurige zorg thuis tussen zorg en het sociale domein in de regio Haaglanden
De Haagse bevolking zal de komende 25 jaar sterk verouderen. Veel van die ouderen zijn 'kwetsbaar' en hebben daardoor langdurige zorg nodig. Goede zorg verlenen aan al deze ouderen wordt steeds moelijker, onder andere door de tekorten van zorgmedewerkers, afname van het aantal mantelzorgers en vrijwilligers en verandering zoals de afschaffing van bejaardenhuizen.
Samen leren en werken in leergemeenschap
Met dit project willen we bijdragen aan (blijvende) goede langdurige zorg in de regio Haaglanden door medewerkers uit zorg en welzijn, docenten en studenten samen met ouderen te laten leren en werken in een leergemeenschap (“Learning Community”). Door tijdens de bijeenkomsten elkaar beter te leren kennen, elkaar beter te leren begrijpen en meer samen te werken, kunnen ze samen werken aan het verbeteren van de langdurige zorg voor ouderen die thuis wonen.
Producten
Auteur: HLCW3.0
Verslagen
Eindverslag
Het aantal oudere, kwetsbare inwoners van Den Haag zal de komende 25 jaar sterk toenemen. De kans op kwetsbaarheid neemt toe door hogere risico’s op chronische ziekten (COPD, dementie, hartfalen en Diabetes type 2), handicaps en co-morbiditeit. Dit zorgt voor een toenemende vraag naar langdurige zorg thuis. Zowel de zorg- als de welzijnssector hebben momenteel de nodige uitdaging om de huidige zorgvraag effectief te beantwoorden. Binnen de Haagse Learning Community Wijk 3.0 (HLCW3.0) kwamen zorg- en welzijnsprofessionals, docenten en studenten bijeen om bij te dragen aan de integratie van het zorg- en het sociale domein in de regio Haaglanden. In het eerste jaar (pre-corona) draaide om het elkaar leren vinden en elkaar begrijpen, en werd door deelnemers ingevuld door maandelijks een bijeenkomst te organiseren waarbij structureel casuïstiekbesprekingen werden gehouden die zich op het grensvlak van de zorg- en welzijnssector bevonden. Daarbij werden informatie, tips, literatuur en documenten met elkaar gedeeld. In dit proces is veel geleerd van elkaars ervaringen, waarin zij daadwerkelijk iets voor elkaar betekenden in de urgente uitdagingen waar zij voor stonden, ieders vanuit zijn/haar eigen professie. In het tweede jaar werd naast de structurele casuïstiekbesprekingen het doel gesteld om gezamenlijke (nieuwe) kennis te creëren (fase 3) en te borgen (fase 4). Deelnemers werkten aan twee kleinschalige sociale innovaties die hen hielpen in het werk: 1) een format voor interprofessioneel casuïstiek bespreking, en 2) een cliëntenagenda.
De pilotprojecten
Het format om interprofessioneel casuïstiek besprekingen is door deelnemers veelvuldig opgepakt en geborgd bij verschillende organisaties. Zij gebruiken het nu om tezamen met hun externe partners de zorg aan ouderen te evalueren en te verbeteren. Het format maakt gebruik van het model voor positieve gezondheid en is zo ingericht dat met alle betrokken partijen rondom de zorg voor een cliënt een effectief evaluatiegesprek kan worden gevoerd. De clientagenda had ten doel om te inventariseren welke activiteiten en organisaties bij cliënten komen om zodoende met elkaar het gesprek aan te gaan over wie eindverantwoordelijke bij cliënten (zouden moeten) zijn en ervaringen te delen. De cliëntenagenda kende helaas geen pilotfase. Tijdens de LC-casusbesprekingen is wel veel gesproken over het instrument waardoor goed zicht verkregen is op het probleem waarvoor dit instrument een oplossing kan bieden.
Effecten van de HLCW3.0
Het doel om inhoudelijke kennis en ervaring uit te wisselen over integrale langdurige zorg thuis is gerealiseerd. Het structureel uitwisselen van kennis en ervaring tussen verschillende disciplines rondom een ingebrachte casus werd door alle professionals als zeer waardevol ervaren. Vragen waar geen antwoord op kon worden gevonden, werden uitgezet naar de volgende bijeenkomst (waarbij wanneer nodig experts aanschoven). In het tweede jaar (corona) werd dit digitaal voortgezet en bleven bijeenkomsten goed bezocht. Hoewel veel deelnemers het lastig en jammer vonden, werd het nog altijd gewaardeerd en als belangrijk beschouwd omdat men van elkaar leerde. We hebben tijdens het project mooie inzichten gekregen over de belemmerende- en succesfactoren en meerwaarde van de LC en hoe deze sociale innovaties bevorderd. Een belangrijk resultaat is dat de LC bleef doorgaan en deelnemers enthousiast waren ondanks hun toenemende taakbelasting tijdens de corona pandemie. Wij kregen terug dat dit mede komt doordat voldaan werd aan de voorwaarde van een teamflowklimaat.
Flow is een ervaring van diepe betrokkenheid bij de uitvoering van uitdagende taken/rollen waarbij professionals het gevoel hebben deze taken/rollen aan te kunnen en (na)genieten van de uitvoering. Persoon bevinden zich in de zone van naaste ontwikkeling.
De HLCW3.0 gaf deelnemers een plek waar zij werden voorzien in hun leerbehoefte en de behoefte aan uitwisseling van ervaringen. Het gaf hen ook een plek om te netwe
De Haagse populatie zal de komende 25 jaar sterk veranderen, onder andere als gevolg van verdergaande (dubbele) vergrijzing en migratie. Per 2040 wordt een verdubbeling van het aantal 75-plussers verwacht (58.000 inwoners) waarvan 20.000 inwoners als “kwetsbaar” wordt aangemerkt. Een aanzienlijk deel van deze ouderen hebben een migratie achtergrond.In deze grootstedelijke context gaat ouder worden gepaard met een toenemende kans op kwetsbaarheid gedreven chronische ziekten (COPD, dementie, hartfalen en Diabetes type 2), handicaps en co-morbiditeit en daarmee is er ook een toenemende vraag naar langdurige zorg die steeds vaker thuis plaats vindt. Zowel de zorg als de welzijnssector zijn momenteel al uitgedaagd om de huidige zorgvraag effectief te beantwoorden als gevolg van o.a. tekorten op de arbeidsmarkt voor zorg- & welzijnsprofessionals, afname van het aantal mantelzorgers en vrijwilligers en verandering van het zorgsysteem zoals de afschaffing van bejaardentehuizen.
Met dit project dragen we bij aan de integratie van het zorg- en het sociale domein in de regio Haaglanden van de langdurige zorg thuis. Dit doen we door professionals, docenten, studenten uit beide domeinen samen te laten werken in een door ons ondersteunde Learning Community (LC).
Een LC bestaat uit een groep mensen die gezamenlijk en kritisch praktijksituaties op een continue, reflectieve, samenwerkende, inclusieve, op leren georiënteerde en groei stimulerende wijze onderzoeken. Afgelopen jaar is door de deelnemers van de HLCW3.0 ongeveer maandelijks een bijeenkomst georganiseerd om mee te doen aan sociale leeractiviteiten. Tijdens deze bijeenkomsten zijn informatie, tips, literatuur en documenten met elkaar gedeeld, wordt geleerd van elkaars ervaringen, wordt geholpen met uitdagingen vanuit ieders professie. We werken met een ontwikkelingsgerichte aanpak in de HLCW3.0 door het doorlopen van een viertal fasen, waarbij de eerste twee fases momenteel zijn afgerond:
HLCW3.1 – Elkaar leren vinden
HLCW3.2 – Elkaar leren begrijpen
HLCW3.3 – Leren samenwerken
HLCW3.4 – Leren integreren
In de derde fase wordt gestreefd naar het creëren van gezamenlijke (nieuwe) kennis. Denk hierbij aan verbeteringen op het gebied van producten/diensten of betere onderlinge afstemming. Tot slot willen we het leren in de LC ook borgen waarmee blijvend ontwikkeld kan worden door de deelnemers (leren integreren).
Elke fase van het project is/wordt goed gemonitord om te onderzoeken in welke mate leren plaatsvindt in een LC en hoe dit er uit ziet. Met dit onderzoek richten we on op het verzamelen en verspreiden van kennis, ervaringen en producten wat betreft: succesfactoren en meerwaarde van de LC. Het komende jaar wordt gekeken naar een integratie met het psychologische begrip ’flow’. Flow is een ervaring van diepe betrokkenheid bij de uitvoering van uitdagende taken of rollen, maar waarbij professionals wel het gevoel hebben deze taken of rollen aan te kunnen en zelfs (na)genieten van de uitvoering ervan. In flow bevindt een persoon zich ook in de zone van naaste ontwikkeling. Op het moment dat flow plaats vindt worden nieuwe competenties (kennis en vaardigheden) opgedaan. Voor een learning community dus een heel interessant begrip, zeker omdat het begrip in groepen en op groepsniveau ook voortkomt en kan leiden tot een positiever werksfeer, betere (team)prestaties en meer individueel werkgeluk. Daarnaast wordt aan het einde van de onderzoeksperiode gekeken op welke wijze de HLCW3.0 bij heeft kunnen dragen aan sociale innovatie.