Core elements of an integrated policy for obesity prevention among adults in the Netherlands: developing a guidance for municipalities

Gids voor Integraal Obesitas preventiebeleid: een Systeemaanpak

Algemene samenvatting

Er is dringend behoefte aan beleid om de stijgende prevalentie van overgewicht en obesitas en de daarmee samenhangende gezondheidsproblemen te verminderen. Toch lukt het nog onvoldoende om deze trend te keren. Dit komt mede doordat beleid en onderzoek lange tijd vooral de nadruk legden op individuele verantwoordelijkheid. Overgewicht wordt vaak gezien als een individueel probleem, terwijl het sterk wordt beïnvloed door een obesogeen systeem waarin economische, commerciële, politieke en sociale factoren elkaar voortdurend beïnvloeden en samen onze leefomgeving en gezondheid vormgeven.

Doel

Het doel was om te onderzoeken hoe een systeemperspectief kan worden toegepast om lokaal beleid voor de preventie van overgewicht en obesitas in Nederlandse steden te versterken. We wilden beter begrijpen wat de onderliggen oorzaken van de toename van overgewicht en obesitas zijn en hoe deze met elkaar interacteren, vooral in wijken met lage inkomens. Ook hebben we gekeken hoe systeemgerichte acties op de agenda van gemeentelijk beleid komen en hoe een systeemperspectief in de praktijk kan worden toegepast en geëvalueerd.  

Aanpak/Werkwijze

Onderzoekers van Erasmus MC, Amsterdam UMC en TNO zijn gestart met een literatuuronderzoek om te begrijpen waarom beleid gericht op het obesogene systeem vaak niet van de grond komt. Vervolgens hebben we samen met onderzoekers vanuit verschillende domeinen een systeemkaart ontwikkeld om de toename van overgewicht en obesitas te verklaren. Met deze kennis hebben participatief onderzoek uitgevoerd in de gemeente Rotterdam en de stad Birmingham. Tot slot, hebben we interviews gehouden met verschillende gemeenten die zijn aangesloten bij de City Deal. Alle resultaten zijn verwerkt in informatiematerialen voor beleidsmakers in gemeenten.

Samenwerkingspartners

Een groot consortium van onderzoekers (Erasmus MC, Amsterdam UMC en TNO), twee gemeenten (Rotterdam en Amsterdam) en andere partners, zoals NSPOH, Pharos, Kenniscentrum Sport & Bewegen, PON en RIVM, hebben gewerkt aan dit project. 

Met beleidsmakers van de gemeente Rotterdam was er een intensieve samenwerking om gezamenlijk een stap te maken in preventiebeleid tegen overgewicht en obesitas vanuit een systeemperspectief. Met interviews en werksessies met beleidsmakers hebben we wetenschap en beleid goed met elkaar verbonden. We spraken ook met gemeenten uit de City Deal. Dit gaf een breder beeld van hoe beleid op de agenda komt in verschillende gemeenten.

Resultaten

Het toepassen van een systeemperspectief in dit project helpt om beter te begrijpen waarom overgewicht en obesitas toenemen. Het project laat ook zien hoe preventiebeleid tegen overgewicht en obesitas in gemeenten op de agenda komt, en welke systeemgerichte acties gemeenten nu al uitvoeren. Dit project geeft handvatten om beleidskeuzes te beïnvloeden. Het project laat zien dat systeemdenken kan bijdragen aan effectiever beleid om de stijgende trend van overgewicht en obesitas te doorbreken, maar dit vraagt om een domein overstijgende samenwerking met een bredere en langere termijn visie, en voldoende betrokkenheid van alle actoren. 

• Een systeemkaart van obesitas in lage inkomenwijken, by Fleur ter Ellen
• Publicatie rapport | “Op weg naar samenhang: Naar een integrale visie en aanpak voor de preventie van overgewicht en obesitas in Rotterdam vanuit een systeembenadering” - Public Health Rotterdam
• ‘Het idee dat obesitas je eigen schuld is houdt obesitas-epidemie in stand’ | Je Leefstijl Als Medicijn
• Gezondheidssystemen - De Gezondheidspodcast | Podcast on Spotify