Working elements of interventions for reducing problematic alcohol use among older adults

Door de toename van het aandeel ouderen (55+ jaar) met problematisch alcoholgebruik in de verslavingszorg, groeit de behoefte aan kennis en inzicht in wat werkt voor deze doelgroep. Inzichten in werkzame elementen voor deze doelgroep zijn essentieel voor de ontwikkeling van passende interventies. Heerlen-Noord hebben we genomen als proeftuin voor interventies en deze werkzame elementen. Op basis van een sociale netwerkanalyse, interviews en expertsessies, is een workshop ontwikkeld voor professionals.

Doel

Het doel van het onderzoek was het identificeren en prioriteren van werkzame elementen en mechanismen, en het identificeren van voorwaarden voor het implementeren van deze elementen, in interventies die zijn gericht op het verminderen van problematisch alcoholgebruik onder ouderen. In de proeftuin in Heerlen-Noord is geëxperimenteerd met dat ouderen mogelijkheden aangeboden kregen om zich bewust te worden van hun alcoholconsumptie, en als ze dat wilden ook geholpen werden om te matigen of stoppen.

Aanpak/Werkwijze

Een interviewstudie met professionals (n=20), ouderen (n=20) en naasten (n=14) hebben werkzame elementen en mechanismen in interventies geïdentificeerd. Daarnaast zijn ervaringen en behoeften van ouderen en hun naasten omtrent het ontvangen en bieden van sociale steun onderzocht (n=54). Vervolgens hebben experts (n=20) werkzame elementen en mechanismen geprioriteerd in een Delphi studie. Daarna zijn focusgroepen met professionals (n=15) en interviews met ouderen (n=10) afgenomen om implementatievoorwaarden van werkzame elementen in interventies te achterhalen. In Heerlen-Noord is het netwerk (69 organisaties) in kaart gebracht aangevuld met interviews (n=22₎, en aan de hand van bevindingen uit dit project een workshop voor professionals ontwikkeld. 

Samenwerkingspartners

In samenwerking met GGZ Ecademy worden er leerproducten ontwikkelt rondom het thema ‘Alcohol en Ouderen’. Andere consortiumpartijen waarmee is samengewerkt, zijn het Zwarte Gat, Trimbos, Mondriaan en Verslavingskunde Nederland. Deze samenwerking maakte het mogelijk om gedurende het project te reflecteren op tussentijdse onderzoeksresultaten en op wat nodig is voor disseminatie en implementatie. Samenwerkingspartners die meegedacht en input geleverd hebben bij het in kaart brengen van het netwerk, de ontwikkeling en uitvoering van de workshop voor professionals uit Heerlen-Noord zijn Gemeente Heerlen, Nationaal Programma Heerlen Noord, GGD Zuid-Limburg, Incluzio, Buurtteams Heerlen, Limburg Positief Gezond, Mondriaan en Huisartsen Oostelijk Zuid-Limburg.

Resultaten

Elementen en mechanismen die geïdentificeerd en geprioriteerd zijn, waren onder andere gerelateerd aan leefstijl en ouderdomsproblematiek, een gepersonaliseerde aanpak, steun en betrokkenheid van naasten, motivatie, en inzicht in de problematiek. Deze elementen kunnen gebruikt worden door professionals die betrokken zijn bij de uitvoering en ontwikkeling van interventies voor ouderen met problematisch alcoholgebruik. In Heerlen-Noord zijn het netwerk en de samenwerkingen tussen professionals in kaart gebracht. Professionals zien toegankelijkheid, duidelijke rolafbakening en leiderschap als belangrijke voorwaarden voor het opzetten en onderhouden van samenwerking, terwijl regionale, financiële en professionele grenzen samenwerking konden bemoeilijken.