Thrombosis with Thrombocytopenia Syndrome after SARS-CoV-2 vaccination
In maart 2021 kwamen patiënten in het nieuws die kort na een COVID-19-vaccinatie een tekort aan bloedplaatjes kregen in combinatie met bloedstolsels. De stolsels zaten op ongewone plekken zoals in de hersenen (sinustrombose genoemd). Onderzoekers ontdekten bepaalde antistoffen in het bloed van deze patiënten als oorzaak voor de stolsels en noemden de aandoening ‘vaccine-induced immune thrombotic thrombocytopenia’ (VITT). Er waren veel vragen over VITT.
Doel
Het doel van dit onderzoek was om antwoord te geven op de volgende vragen:
- Hoe vaak komt VITT voor?
- Wat zijn de klinische verschijnselen en prognose van VITT?
- Is de prognose verbeterd na invoering van internationale behandelrichtlijnen?
- Hoe vaak komen PF4 antistoffen (de vermoedelijke oorzaak van VITT) voor bij gezonde mensen die gevaccineerd worden?
- Welke rol spelen het stollings- en afweersysteem bij VITT?
Met de beantwoording van deze vragen kregen artsen en beleidsmakers wetenschappelijk bewijs dat gebruikt kon worden voor de optimalisatie van vaccinatie strategieën en de behandeling van patiënten met VITT.
Resultaten
Uit het onderzoek bleek dat sinustrombose door VITT minder dan 10 keer per miljoen toegediende vaccinaties voorkwam. Sinustrombose door VITT was ernstiger dan ‘gewone’ sinustrombose en had een hoge sterfte. Gelukkig nam de sterfte door VITT af over de tijd en bleken de uitkomsten op lange termijn redelijk gunstig. Bij gezonde zorgmedewerkers zagen de onderzoekers geen duidelijke toename van PF4 VITT antistoffen na COVID-19 vaccinatie. Dit wijst erop dat er, naast het vaccin, andere factoren nodig zijn voor het krijgen van VITT.
Producten
Titel: Management of Cerebral Venous Thrombosis Due to Adenoviral COVID-19 Vaccination
Auteur: Scutelnic A, Krzywicka K, Mbroh J, van de Munckhof A, van Kammen MS, de Sousa DA, Lindgren E, Jood K, Günther A .... Kremer Hovinga JA, Kruip MJHA, Tatlisumak T, Ferro JM, Coutinho JM, Arnold M, Poli S, Heldner MR.
Magazine: Annals of Neurology
Auteur: Scutelnic A, Krzywicka K, Mbroh J, van de Munckhof A, van Kammen MS, de Sousa DA, Lindgren E, Jood K, Günther A .... Kremer Hovinga JA, Kruip MJHA, Tatlisumak T, Ferro JM, Coutinho JM, Arnold M, Poli S, Heldner MR.
Magazine: Annals of Neurology
Titel: 6 Cite Share Characteristics and Outcomes of Patients With Cerebral Venous Sinus Thrombosis in SARS-CoV-2 Vaccine-Induced Immune Thrombotic Thrombocytopenia.
Auteur: Sánchez van Kammen M, Aguiar de Sousa D, Poli S, Cordonnier C, Heldner MR, van de Munckhof A, Krzywicka K, van Haaps T, Ciccone A, Middeldorp S, Levi MM, Kremer Hovinga JA, Silvis S, Hiltunen S, Mansour M, Arauz A, Barboza MA, Field TS, Tsivgoulis G, Nagel S, Lindgren E, Tatlisumak T, Jood K, Putaala J, Ferro JM, Arnold M, Coutinho JM; Cerebral Venous Sinus Thrombosis With Thrombocytopenia Syndrome Study Group
Magazine: JAMA Neurology
Begin- en eindpagina: 1314-1323
Auteur: Sánchez van Kammen M, Aguiar de Sousa D, Poli S, Cordonnier C, Heldner MR, van de Munckhof A, Krzywicka K, van Haaps T, Ciccone A, Middeldorp S, Levi MM, Kremer Hovinga JA, Silvis S, Hiltunen S, Mansour M, Arauz A, Barboza MA, Field TS, Tsivgoulis G, Nagel S, Lindgren E, Tatlisumak T, Jood K, Putaala J, Ferro JM, Arnold M, Coutinho JM; Cerebral Venous Sinus Thrombosis With Thrombocytopenia Syndrome Study Group
Magazine: JAMA Neurology
Begin- en eindpagina: 1314-1323
Titel: Age-Stratified Risk of Cerebral Venous Sinus Thrombosis After SARS-CoV-2 Vaccination.
Auteur: Krzywicka K, van de Munckhof A, Sánchez van Kammen M, Heldner MR, Jood K, Lindgren E, Tatlisumak T, Putaala J, Kremer Hovinga JA, Middeldorp S, Levi MM, Cordonnier C, Arnold M, Zwinderman AH, Ferro JM, Coutinho JM, Aguiar de Sousa D.
Magazine: Neurology
Begin- en eindpagina: 759-768
Auteur: Krzywicka K, van de Munckhof A, Sánchez van Kammen M, Heldner MR, Jood K, Lindgren E, Tatlisumak T, Putaala J, Kremer Hovinga JA, Middeldorp S, Levi MM, Cordonnier C, Arnold M, Zwinderman AH, Ferro JM, Coutinho JM, Aguiar de Sousa D.
Magazine: Neurology
Begin- en eindpagina: 759-768
Titel: Post-SARS-CoV-2-vaccination cerebral venous sinus thrombosis: an analysis of cases notified to the European Medicines Agency.
Auteur: Krzywicka K, Heldner MR, Sánchez van Kammen M, van Haaps T, Hiltunen S, Silvis SM, Levi M, Kremer Hovinga JA, Jood K, Lindgren E, Tatlisumak T, Putaala J, Aguiar de Sousa D, Middeldorp S, Arnold M, Coutinho JM, Ferro JM.
Magazine: European Journal of Neurology
Begin- en eindpagina: 3656-3662
Auteur: Krzywicka K, Heldner MR, Sánchez van Kammen M, van Haaps T, Hiltunen S, Silvis SM, Levi M, Kremer Hovinga JA, Jood K, Lindgren E, Tatlisumak T, Putaala J, Aguiar de Sousa D, Middeldorp S, Arnold M, Coutinho JM, Ferro JM.
Magazine: European Journal of Neurology
Begin- en eindpagina: 3656-3662
Titel: Decompressive surgery in cerebral venous sinus thrombosis due to vaccine-induced immune thrombotic thrombocytopenia
Auteur: Krzywicka K, Aguiar de Sousa D, Cordonnier C, Bode FJ, Field TS, Michalski D, Pelz J, Skjelland M, Wiedmann M, Zimmermann J, Wittstock M, Zanotti B, ..., van de Munckhof A, Sánchez van Kammen M, Lindgren E, Jood K, Scutelnic A, Heldner MR, Poli S, Kruip MJHA, Arauz A, Conforto AB, Aaron S, Middeldorp S, Tatlisumak T, Arnold M, Coutinho JM, Ferro JM
Magazine: European Journal of Neurology
Auteur: Krzywicka K, Aguiar de Sousa D, Cordonnier C, Bode FJ, Field TS, Michalski D, Pelz J, Skjelland M, Wiedmann M, Zimmermann J, Wittstock M, Zanotti B, ..., van de Munckhof A, Sánchez van Kammen M, Lindgren E, Jood K, Scutelnic A, Heldner MR, Poli S, Kruip MJHA, Arauz A, Conforto AB, Aaron S, Middeldorp S, Tatlisumak T, Arnold M, Coutinho JM, Ferro JM
Magazine: European Journal of Neurology
Titel: Age-Stratified Risk of Cerebral Venous Sinus Thrombosis After SARS-CoV-2 Vaccination
Auteur: Krzywicka K, van de Munckhof A, Sánchez van Kammen M, Heldner MR, Jood K, Lindgren E, Tatlisumak T, Putaala J, Kremer Hovinga JA, Middeldorp S, Levi MM, Cordonnier C, Arnold M, Zwinderman AH, Ferro JM, Coutinho JM, Aguiar de Sousa D
Magazine: Neurology
Auteur: Krzywicka K, van de Munckhof A, Sánchez van Kammen M, Heldner MR, Jood K, Lindgren E, Tatlisumak T, Putaala J, Kremer Hovinga JA, Middeldorp S, Levi MM, Cordonnier C, Arnold M, Zwinderman AH, Ferro JM, Coutinho JM, Aguiar de Sousa D
Magazine: Neurology
Titel: Cerebral venous thrombosis due to vaccine-induced immune thrombotic thrombocytopenia after a second ChAdOx1 nCoV-19 dose
Auteur: Krzywicka K, van de Munckhof A, Zimmermann J, Bode FJ, Frisullo G, Karapanayiotides T, Pötzsch B, Sánchez van Kammen M, Heldner MR, Arnold M, Kremer Hovinga JA, Ferro JM, Aguiar de Sousa D, Coutinho JM
Magazine: Blood
Auteur: Krzywicka K, van de Munckhof A, Zimmermann J, Bode FJ, Frisullo G, Karapanayiotides T, Pötzsch B, Sánchez van Kammen M, Heldner MR, Arnold M, Kremer Hovinga JA, Ferro JM, Aguiar de Sousa D, Coutinho JM
Magazine: Blood
Titel: Characteristics and Outcomes of Patients With Cerebral Venous Sinus Thrombosis in SARS-CoV-2 Vaccine-Induced Immune Thrombotic Thrombocytopenia.
Auteur: Sánchez van Kammen M, Aguiar de Sousa D, Poli S, Cordonnier C, Heldner MR, van de Munckhof A, Krzywicka K, van Haaps T, Ciccone A, Middeldorp S, Levi MM, Kremer Hovinga JA, Silvis S, Hiltunen S, Mansour M, Arauz A, Barboza MA, Field TS, Tsivgoulis G, Nagel S, Lindgren E, Tatlisumak T, Jood K, Putaala J, Ferro JM, Arnold M, Coutinho JM for the Cerebral Venous Sinus Thrombosis With Thrombocytopenia Syndrome Study Group
Magazine: JAMA Neurology
Auteur: Sánchez van Kammen M, Aguiar de Sousa D, Poli S, Cordonnier C, Heldner MR, van de Munckhof A, Krzywicka K, van Haaps T, Ciccone A, Middeldorp S, Levi MM, Kremer Hovinga JA, Silvis S, Hiltunen S, Mansour M, Arauz A, Barboza MA, Field TS, Tsivgoulis G, Nagel S, Lindgren E, Tatlisumak T, Jood K, Putaala J, Ferro JM, Arnold M, Coutinho JM for the Cerebral Venous Sinus Thrombosis With Thrombocytopenia Syndrome Study Group
Magazine: JAMA Neurology
Titel: Declining mortality of cerebral venous sinus thrombosis with thrombocytopenia after SARS-CoV-2 vaccination
Auteur: van de Munckhof A, Krzywicka K, Aguiar de Sousa D, Sánchez van Kammen M, Heldner MR, Jood K, Lindgren E, Tatlisumak T, Putaala J, Kremer Hovinga JA, Middeldorp S, Levi M, Arnold M, Ferro JM, Coutinho JM
Magazine: European Journal of Neurology
Auteur: van de Munckhof A, Krzywicka K, Aguiar de Sousa D, Sánchez van Kammen M, Heldner MR, Jood K, Lindgren E, Tatlisumak T, Putaala J, Kremer Hovinga JA, Middeldorp S, Levi M, Arnold M, Ferro JM, Coutinho JM
Magazine: European Journal of Neurology
Titel: Cerebral venous sinus thrombosis due to vaccine-induced immune thrombotic thrombocytopenia in middle-income countries
Auteur: van de Munckhof A, Borhani-Haghighi A, Aaron S, Krzywicka K, van Kammen MS, Cordonnier C, Kleinig TJ, Field TS, Poli S, Lemmens R, Scutelnic A, Lindgren E, Duan J, Arslan Y, van Gorp EC, Kremer Hovinga JA, Günther A, Jood K, Tatlisumak T, Putaala J, Heldner MR, Arnold M, de Sousa DA, Wasay M, Arauz A, Conforto AB, Ferro JM, Coutinho JM for the Cerebral Venous Sinus Thrombosis with Thrombocytopenia Syndrome Study Group
Magazine: International Journal of Stroke
Auteur: van de Munckhof A, Borhani-Haghighi A, Aaron S, Krzywicka K, van Kammen MS, Cordonnier C, Kleinig TJ, Field TS, Poli S, Lemmens R, Scutelnic A, Lindgren E, Duan J, Arslan Y, van Gorp EC, Kremer Hovinga JA, Günther A, Jood K, Tatlisumak T, Putaala J, Heldner MR, Arnold M, de Sousa DA, Wasay M, Arauz A, Conforto AB, Ferro JM, Coutinho JM for the Cerebral Venous Sinus Thrombosis with Thrombocytopenia Syndrome Study Group
Magazine: International Journal of Stroke
Titel: Outcomes of Cerebral Venous Thrombosis due to Vaccine-Induced Immune Thrombotic Thrombocytopenia After the Acute Phase
Auteur: van de Munckhof A, Lindgren E, Kleinig TJ, Field TS, Cordonnier C, Krzywicka K, Poli S, Sánchez van Kammen M, Borhani-Haghighi A, Lemmens R, Scutelnic A, ...., Jood K, Tatlisumak T, Putaala J, Heldner MR, Arnold M, Aguiar de Sousa D, Ferro JM, Coutinho JM
Magazine: Stroke
Auteur: van de Munckhof A, Lindgren E, Kleinig TJ, Field TS, Cordonnier C, Krzywicka K, Poli S, Sánchez van Kammen M, Borhani-Haghighi A, Lemmens R, Scutelnic A, ...., Jood K, Tatlisumak T, Putaala J, Heldner MR, Arnold M, Aguiar de Sousa D, Ferro JM, Coutinho JM
Magazine: Stroke
Titel: Sex differences in cerebral venous sinus thrombosis after adenoviral vaccination against COVID-19
Auteur: Scutelnic A, van de Munckhof A, Krzywicka K, van Kammen MS, Lindgren E, Cordonnier C, Kleinig TJ, Field TS, Poli S, Lemmens R, Middeldorp S, Aaron S, Borhani-Haghighi A, Arauz A, Kremer Hovinga JA, Günther A, Putaala J, Wasay M, Conforto AB, de Sousa DA, Jood K, Tatlisumak T, Ferro JM, Coutinho JM, Arnold M, Heldner MR for the Cerebral Venous Sinus Thrombosis with Thrombocytopenia Syndrome Study Group
Magazine: European Stroke Journal
Auteur: Scutelnic A, van de Munckhof A, Krzywicka K, van Kammen MS, Lindgren E, Cordonnier C, Kleinig TJ, Field TS, Poli S, Lemmens R, Middeldorp S, Aaron S, Borhani-Haghighi A, Arauz A, Kremer Hovinga JA, Günther A, Putaala J, Wasay M, Conforto AB, de Sousa DA, Jood K, Tatlisumak T, Ferro JM, Coutinho JM, Arnold M, Heldner MR for the Cerebral Venous Sinus Thrombosis with Thrombocytopenia Syndrome Study Group
Magazine: European Stroke Journal
Titel: Transient Autoreactive PF4 and Antiphospholipid Antibodies in COVID-19 Vaccine Recipients
Auteur: Raadsen MP, Visser C, Lavell AHA, van de Munckhof AAGA, Coutinho JM, de Maat MPM, GeurtsvanKessel CH, Amsterdam Umc Covid-S/Hcw Study Group, Bomers MK, Haagmans BL, van Gorp ECM, Porcelijn L, Kruip MJHA
Magazine: Vaccines
Auteur: Raadsen MP, Visser C, Lavell AHA, van de Munckhof AAGA, Coutinho JM, de Maat MPM, GeurtsvanKessel CH, Amsterdam Umc Covid-S/Hcw Study Group, Bomers MK, Haagmans BL, van Gorp ECM, Porcelijn L, Kruip MJHA
Magazine: Vaccines
Titel: Management of cerebral venous thrombosis due to adenoviral COVID-19 vaccination.
Auteur: Scutelnic A, Krzywicka K, Mbroh J, van de Munckhof A, Sánchez van Kammen M, Aguiar de Sousa D, Lindgren E, Jood K, Günther A, Hiltunen S, Putaala J, Tiede A, Maier F, Kern R, Bartsch T, Althaus K, Ciccone A, Wiedmann M, Skjelland M, Medina A, Cuadrado-Godia E, Cox T, Aujayeb A, Raposo N, Garambois K, Payen JF, Vuillier F, Franchineau G, Timsit S, Bougon D, Dubois MC, Tawa A, Tracol C, De Maistre E, Bonneville F, Vayne C, Mengel A, Michalski D, Pelz J, Wittstock M, Bode F, Zimmermann J, Schoute
Magazine: Annals of Neurology
Begin- en eindpagina: 1-1
Auteur: Scutelnic A, Krzywicka K, Mbroh J, van de Munckhof A, Sánchez van Kammen M, Aguiar de Sousa D, Lindgren E, Jood K, Günther A, Hiltunen S, Putaala J, Tiede A, Maier F, Kern R, Bartsch T, Althaus K, Ciccone A, Wiedmann M, Skjelland M, Medina A, Cuadrado-Godia E, Cox T, Aujayeb A, Raposo N, Garambois K, Payen JF, Vuillier F, Franchineau G, Timsit S, Bougon D, Dubois MC, Tawa A, Tracol C, De Maistre E, Bonneville F, Vayne C, Mengel A, Michalski D, Pelz J, Wittstock M, Bode F, Zimmermann J, Schoute
Magazine: Annals of Neurology
Begin- en eindpagina: 1-1
Titel: Declining mortality of cerebral venous sinus thrombosis with thrombocytopenia after SARS-CoV-2 vaccination.
Auteur: van de Munckhof A, Krzywicka K, Aguiar de Sousa D, Sánchez van Kammen M, Heldner MR, Jood K, Lindgren E, Tatlisumak T, Putaala J, Kremer Hovinga JA, Middeldorp S, Levi M, Arnold M, Ferro JM, Coutinho JM.
Magazine: European Journal of Neurology
Begin- en eindpagina: 399-344
Auteur: van de Munckhof A, Krzywicka K, Aguiar de Sousa D, Sánchez van Kammen M, Heldner MR, Jood K, Lindgren E, Tatlisumak T, Putaala J, Kremer Hovinga JA, Middeldorp S, Levi M, Arnold M, Ferro JM, Coutinho JM.
Magazine: European Journal of Neurology
Begin- en eindpagina: 399-344