Obesity during pregnancy: the mechanistic role of the gut microbiome in maternal pregnancy and fetal complications

Obesitas is wereldwijd het grootste gezondheidsprobleem; 50 % van de wereldbevolking is te zwaar. Obesitas gaat gepaard met ernstige gezondheidsproblemen zoals een verhoogde kans op hart- en vaatziekten en suikerziekte, maar ook met ernstige zwangerschapscomplicaties voor zowel moeder als kind. 

Obese zwangere vrouwen hebben een hogere kans op een miskraam, zwangerschapsvergiftiging (preeclampsie) en zwangerschapssuiker (zwangerschapsdiabetes). De kinderen van deze moeders hebben een hogere kans op aangeboren afwijkingen, vroeggeboorte en zijn vaak al te zwaar bij de geboorte (macrosomie) en blijven dat vaak tot later in het leven. 

Het is nog steeds onbekend welke biologische processen hiervoor zorgen. Dit is belangrijk om te weten omdat de zwangerschapscomplicaties voor moeder en kind veel leed veroorzaken voor henzelf, maar ook voor hun gezin, familie en omgeving. Het gaat daarnaast gaat ook nog gepaard met hoge kosten voor het individu, de gezondheidszorg en maatschappij. Als we de biologische processen en de betrokken factoren kennen, dan kunnen we veel persoonlijker, effectiever en kostenbesparende preventieve maatregelen en behandelingen ontwikkelen.

In dit project onderzoeken wij de invloed van de verschillende soorten bacteriën in onze darmen op onze gezondheid. Mensen met obesitas hebben een andere samenstelling van deze darmbacteriën. Wij gaan onderzoeken wat de gevolgen van die ander samenstelling zijn voor de afweer en voedingsstatus bij obese zwangere vrouwen en hun baby’s door merkers te meten in het bloed en weefsel, bijvoorbeeld de moederkoek (placenta). 

Wij denken dat tijdens de zwangerschap bij de obese moeder de veranderde samenstelling van darmbacteriën schadelijk is voor de zwangere vrouw en haar ongeboren kind. Een ongezonde voedingsstatus en gestoorde afweer van de zwangere vrouw kunnen de oorzaak zijn van zwangerschapscomplicaties en kunnen uiteindelijk ook obesitas bij het kind na de geboorte veroorzaken. 

Daarnaast willen we onderzoeken of de veranderde samenstelling van de darmbacteriën de voeding status en afweer beïnvloeden en niet andersom (kip en ei probleem). Hiervoor zullen we de ontlasting van zwangeren met obesitas transplanteren bij zwangere muizen zonder bacteriën (germfree muizen), zodat we kunnen bestuderen of de voedingsstatus en afweer van deze muizen op dezelfde manier verandert als in de zwangerschap van moeders met obesitas. Uiteindelijk gaan we onderzoeken of voedingsvezels (prebiotica) en gezonde bacteriën (probiotica) de samenstelling van de darmbacteriën kunnen verbeteren en daarmee ook de gezondheid van moeder en kind.

Producten

Titel: The Periconceptional Intake of Ultra-Processed Food and the Associations with Total Homocysteine Levels and High Body Mass: The Rotterdam Periconception Cohort.
Auteur: Nicole Schenkelaars, Lenie van Rossem, Sten P Willemsen, Marijke M Faas, Sam Schoenmakers, Regine PM Steegers-Theunissen
Titel: Periconceptional Obesity and Diet Independently Change the Gut Microbiota in Pregnant Mice and Alter Maternal Immune Responses and Pregnancy Outcome.
Auteur: Lieske Wekema, Nicole Schenkelaars, Régine Steegers-Theunissen, Sam Schoenmakers, Marijke Faas
Titel: THE DERANGED MATERNAL GUT MICROBIOME IN OBESE PREGNANT MICE MAY AFFECT THE MATERNAL IMMUNE RESPONSE
Auteur: L. Wekema, N. Schenkelaars, S. Schoenmakers, R.P.M. Steegers-Theunissen, M.M. Faas
Titel: Periconceptional maternal supplement intake and human embryonic growth, development, and birth outcomes: the Rotterdam Periconception Cohort.
Auteur: Schenkelaars N, Schoenmakers S, Rousian M, Willemsen SP, Faas MM, Steegers-Theunissen RPM.
Magazine: Human Reproduction
Begin- en eindpagina: 1925-1933
Titel: The intake of ultra-processed foods and homocysteine levels in women with(out) overweight and obesity: The Rotterdam Periconceptional Cohort.
Auteur: Schenkelaars N, van Rossem L, Willemsen SP, Faas MM, Schoenmakers S, Steegers-Theunissen RPM.
Magazine: European Journal of Nutrition
Begin- en eindpagina: 1257-1269
Titel: Obesity and diet independently affect maternal immunity, maternal gut microbiota and pregnancy outcome in mice.
Auteur: Wekema L, Schoenmakers S, Schenkelaars N, Laskewitz A, Liu L, Walters L, Harmsen HJM, Steegers-Theunissen RPM, Faas MM.
Magazine: Frontiers in Immunology
Titel: Diet-Induced Obesity in Mice Affects the Maternal Gut Microbiota and Immune Response in Mid-Pregnancy.
Auteur: Wekema L, Schoenmakers S, Schenkelaars N, Laskewitz A, Huurman RH, Liu L, Walters L, Harmsen HJM, Steegers-Theunissen RPM, Faas MM.
Magazine: International Journal of Molecular Sciences
Titel: Protocol of the PROMOTE study: characterization of the microbiome, the immune response, and one-carbon metabolism in preconceptional and pregnant women with and without obesity (an observational subcohort of the Rotterdam Periconception cohort).
Auteur: Schenkelaars N, Wekema L, Faas MM, Steegers-Theunissen RPM, Schoenmakers S.
Magazine: Plos One
Titel: Maternal obesity during pregnancy leads to derangements in one-carbon metabolism and the gut microbiota: implications for fetal development and offspring wellbeing
Auteur: Eleonora Rubini, Nicole Schenkelaars, Melek Rousian MD, Kevin D. Sinclair , Lieske Wekema, Marijke M. Faas, Régine P.M. Steegers-Theunissen, Sam Schoenmakers
Magazine: American Journal of Obstetrics and Gynecology
Begin- en eindpagina: 392-400
Titel: The maternal body mass index and first-trimester placental (vascular) development.
Auteur: Schenkelaars N, Schoenmakers S, Faas MM, Willemsen SP, de Vos ES, Steegers-Theunissen RPM.
Magazine: Placenta
Begin- en eindpagina: 126-134

Kenmerken

Projectnummer:
09120011910046
Looptijd: 100%
2020
2026
Gerelateerde subsidieronde:
Projectleider en penvoerder:
MM Faas
Verantwoordelijke organisatie:
Universitair Medisch Centrum Groningen