LIBERATE: Onstekingsbiomarkers tot remodeling (FAPI PET/CT)- op weg naar gepersonaliseerde diagnose
Zelfs een jaar na een SARS-CoV-2 infectie heeft 10% van de patiënten nog ernstige klachten. Biomarkers om fenotypes van ernstige en langdurige long-COVID te identificeren zijn nog niet beschikbaar. Er is een noodzaak om deze biomarkers te vinden, omdat het kennen van het fenotype kan helpen om de beste therapie voor een individuele patiënt te kiezen. Dit project is een vervolg op het project P4O2 Long-Covid (gefinancierd door Health-Holland), dat startte in 2020.
Doel
Het doel van het project is om fenotypes van long-COVID patiënten te identificeren door gebruik te maken van een Fibroblast Activation Protein Inhibitor (FAPI)-PET/CT scan en ontstekingsbiomarkers als mogelijke diagnostische biomarkers. Voor de studie wordt gekeken naar long-COVID patiënten in het P4O2 long-COVID19 cohort.
Aanpak/werkwijze
Er wordt getest of Fibroblast Activatie Proteïne (FAP) en ontstekingsbiomarkers, geïdentificeerd met OMICs technieken, long-COVID fenotypes kunnen classificeren. Daarnaast wordt gekeken of expressie van het FAP eiwit, gemeten met een FAPI-PET/CT scan, gelinkt is met een permanente ontsteking van de luchtwegen en voortdurende activatie van fibroblasten. Patiëntsamples worden gebruikt om targets te vinden voor nieuwe of bestaande geneesmiddelen die de ontsteking-weefsel remodeleringsas kunnen blokkeren.
Samenwerkingspartners
De expertise van onderzoekers met een achtergrond in de immunologie, medische technologie, geavanceerde beeldvorming en epidemiologie wordt gecombineerd met de expertise van clinici met veel onderzoekservaring in dit veld. De onderzoekers en clinici zijn afkomstig uit 2 universitaire medische centra (UMCG en AmsterdamUMC) (Prof. A.H. Mailand-van der Zee en Dr. K. Golebski, Dr. J. Pillay, Prof. R.H.J.A. Slart, en Dr. M. Nawijn). Er worden state-of-the art moleculaire biologie technieken (single-cell sequencing en multi-layer OMICs) en nieuwe moleculaire diagnostische tools (FAPI-PET/CT) gebruikt om de heterogeniteit van patiënten met long-COVID te ontrafelen. Met behulp van deze technieken wordt geprobeerd fenotypes van long-COVID te definiëren waarmee de optimalisatie van therapie voor individuele patiënten mogelijk zou kunnen worden gemaakt.
(Verwachte) resultaten
Resultaten die worden verwacht zijn: 1. Tools om patiënten met long-COVID te fenotyperen zoals FAPI-PET/CT, 2. Identificeren van bloed- en/of weefsel biomarkers voor diagnose en monitoring en 3. Pathofysiologische inzichten en therapeutische targets. In de toekomst zullen de diagnostische tools kunnen worden gebruikt in grote multicenter cohorten omdat FAPI-PET/CT en bloedbiomarker studies kunnen worden uitgevoerd in alle grote Nederlandse ziekenhuizen. Na het bestuderen van kosteneffectiviteit, gebruiksvriendelijkheid en acceptatie door de eindgebruikers zal onze duale benadering van geavanceerde imaging en bloedbiomarkers de mogelijkheid bieden om een gepersonaliseerde diagnose te stellen voor de patiënt. Dit kan leiden tot behandeling op maat.
Verslagen
Voortgang
Long COVID is een aandoening met diverse langdurige klachten. Op dit moment zijn er geen goede diagnostische tests of behandelingen beschikbaar. Het onderzoek richt zich op het ontwikkelen van nieuwe diagnostische methoden door een eiwit genaamd FAP te onderzoeken. Dit eiwit komt vooral voor in longcellen. Bij COVID-19 en ook bij long COVID wordt FAP gevonden op bepaalde longcellen die helpen bij weefselherstel.
De projectgroep bestudeert hoe specifieke longcellen ontstekingen veroorzaken. Daarnaast heeft de projectgroep twee mogelijke biologische profielen in patiënten met long-COVID ontdekt. Eén patroon betreft een grotere hoeveelheid van het eiwit genaamd SMURF-1 in de neus, vooral bij patiënten met langdurige longproblemen. Het andere biologische profiel toont een verhoogde productie van ontstekingsstoffen, IL-1b en IFN-g. De projectgroep onderzoekt hoe deze biologische profielen in de tijd veranderen en hun verband met symptomen in patiënten met long-COVID. Deze bevindingen kunnen mogelijk leiden tot nieuwe behandelingen.