Leren door voorleven: inclusief werken binnen zorg en onderwijs
De slogan "Nothing about us without us!" is geïntroduceerd door de internationale autistische gemeenschap om duidelijk te maken dat zij recht hebben op gelijke inspraak in onderzoek en beleid rondom autisme in zorg en onderwijs. Door deze sterke emancipatiebeweging heeft de Academische Werkplaats Autisme (AWA) in de afgelopen 10 jaar (2014-2024) veel ervaring en kennis opgedaan over inclusief samenwerken. Dit houdt in dat autistische mensen, hun naasten en professionals uit zorg, onderwijs, onderzoek en beleid op gelijkwaardige wijze samenwerken. Hoewel er steeds meer gepubliceerd wordt over de inzichten die uit deze samenwerking voortkomen, worden dergelijke participatieve werkmethoden nog maar beperkt onderwezen en toegepast in academische opleidingen en zorginstellingen.
Doel
De AWA wil een cultuur van inclusief werken bevorderen. Dit gebeurt door actieve scholing en begeleiding te bieden in participatieve en collaboratieve werkvormen binnen zorg- en onderwijsinstellingen. Het werken met ervaringswerkers en deskundigen wordt hierdoor verder geïmplementeerd en geëvalueerd.
Aanpak
In 2024-2025 zijn 4 parallelle trajecten uitgevoerd, gericht op de verdere ontwikkeling en implementatie van 4 leerlijnen:
- Begeleiding voor mensen met ervaringskennis (start 27 juni 2024)
- Bij-/nascholing voor SGGZ-professionals (start 5 september 2024)
- Begeleiding aan universiteitsstudenten (doorlopend)
- Bij-/nascholing voor hoger onderwijs professionals (start 18 april 2024)
Deze trajecten zijn ontwikkeld in co-creatie met de programmacommissie Levensloop Leerlijnen, die voortkomt uit de AWA en werkt onder het motto "Leren door voorleven." De trainingen en begeleiding zijn verzorgd door een team waarin diverse perspectieven gelijkwaardig zijn vertegenwoordigd.
Samenwerkingspartners
De programmacommissie bestaat uit een toegewijd team van autistische mensen, hun naasten en professionals uit zorg, onderwijs, onderzoek en beleid. Dit team heeft een breed netwerk en nauwe banden met verschillende GGZ-instellingen (zoals het Top Referent Netwerk Autisme) en het hoger onderwijs (bijvoorbeeld RuG en UMCG, met connecties naar onder andere VU en HAN). Alle partners zijn zich ervan bewust dat er voortdurend inspanningen nodig zijn om de focus op een inclusieve samenwerkingscultuur vast te houden. De samenwerking leidde tot originele, duurzame resultaten die de gezamenlijke inspanningen zeker de moeite waard maakten.
Resultaten
Dit project maakt deel uit van een breder initiatief: het integrale programma "Levensloop Leerlijnen." In dit programma wordt tussen 2024 en 2029 op verschillende gebieden inclusief gewerkt, en de beweging die 10 jaar geleden is gestart, wordt verder versterkt en verfijnd. Het initiatief staat niet op zichzelf als één enkele scholing of begeleidingstraject. Door in het huidige project samen te werken aan de 4 leerlijnen, krijgen diverse scholings- en begeleidingstrajecten een duidelijkere structuur en meer inhoudelijke diepgang.
Ervaringswerkers en deskundigen zijn ingezet binnen het hoger onderwijs (universiteit) en in de zorg (specialistische GGZ). De samenwerking met ervaringswerkers werd door verschillende betrokkenen als positief ervaren en hun originele perspectief als waardevol beschouwd.
Referenties
Greaves-Lord, K., Alma, M., de Graaff, B., Landsman, J., van der Weide, K., Jagersma, G., Beskers, T., Wubs, M., Mandemaker, H., van Daalen, E., van der Linde, J., Stapert, A. F., Bekius, J., Piening, S., Landlust, A., van Balkom, I. D. C. (2023). Clinical stance on response initiation in autistic adults: co-creating an integrative approach based on theory and lived experiences to act from language, via motor movement to wellbeing. Front Psychol., 14:1229596. doi: 10.3389/fpsyg.2023.1229596. Van den Bosch, K., Brouwer, W., en Greaves-Lord, K. (2024). Evaluatie van de samenwerking tussen mensen met autisme, hun naasten en professionals binnen de Academische Werkplaats Autisme. Wetenschappelijk Tijdschrift Autisme, 01 2024, p. 2-18.