Zinvolle dagactiviteiten voor mensen met dementie: Kennissynthese met participatieve leergemeenschap

Dagactiviteiten voor mensen met dementie zijn een manier om tegemoet te komen aan de toenemende vraag naar zinvolle activiteiten en sociale ontmoeting om en nabij huis. Tegelijk bieden dagactiviteiten respijt voor mantelzorgers, wat overbelasting kan voorkomen. Naast een specifiek zorg- en welzijnsaanbod voor mensen met dementie, kan hierbij - vanuit de gedachte van een dementievriendelijke samenleving - ook gedacht worden aan bestaande voorzieningen in de buurt waar mensen met dementie welkom zijn en laagdrempelig kunnen meedoen. Denk hierbij aan bijvoorbeeld een koor, zangvereniging of buurtcentrum. ZonMw bood +/- 50 gemeenten de kans om zinvolle dagactiviteiten aan te sluiten aan de behoefte en het dagelijks leven van mensen met dementie en hun naasten.

Doel

Het project 'Zinvolle dagactiviteiten voor mensen met dementie: Kennissynthese met participatieve leergemeenschap' had twee doelstellingen: 

1. gemeenten te begeleiden, inspireren en verbinden bij het ontwikkelen van zinvolle dagactiviteiten die aansluiten bij behoeften en verlangens van mensen met dementie en hun naasten, en;
2. lokale (praktijk)kennis te bundelen, analyseren, verrijken en delen.
    

Aanpak/ werkwijze

Het project wilde deze doelen bereiken door een participatieve leergemeenschap op te zetten met gemeenten en andere stakeholders (zorg- en welzijnsprofessionals, sociaal ondernemers, kunstenaars, wijkbewoners, vrijwilligers, mensen met dementie en hun naasten). Alle gehonoreerde projecten binnen het ZonMw-programma Dagactiviteiten voor thuiswonende mensen met dementie namen deel aan de leergemeenschap. Met deze leergemeenschap wilde het project het leren stimuleren en onder leiding van facilitators een dynamische kennissynthese uitvoeren. Theoretisch lieten ze zich hierbij onder meer inspireren door persoonsgerichte zorg en zorgethiek en sociale leertheorieën. Ze zetten creatieve methoden in om alle stakeholders, inclusief mensen met dementie en hun naasten, te laten participeren en hun ervaringen en stem de ruimte te geven. Zij deden dit onder meer door een photovoice-workshop met mensen met dementie.

Samenwerkingspartners

Het project werkte vanuit de Erasmus School for Health policy and Management samen met Leyden Academy on Vitality and Ageing, Cordaan en Museum van de Geest. Deze samenwerking is bijzonder, omdat er dus een nauwe samenwerking was tussen een partij die kennis heeft van de praktijk van zorg (Cordaan), een kennisorganisatie die gespecialiseerd is in de ouderdom (Leyden Academy) én een partij die op een vernieuwende manier de bevindingen kon delen met een breed publiek in de context van een museum. Het project werkte daarnaast samen met een documentairemaker en kunstenaar die een fototentoonstelling maakte met mensen die dementie hebben: foto's verbeelden hun stem. 

Resultaten

Tot december 2025 werkte dit project met gemeenten aan kennisontwikkeling en -deling over succesfactoren, knelpunten en werkzame mechanismen bij het ontwikkelen van zinvolle dagactiviteiten. Dit resulteerde in een stappenplan, documentaire, tentoonstelling en spoken-word kunstwerk.