RISE_Mixed-method ethiek onderzoek naar de oorzaken en achtergronden van de stijging van euthanasie
Sinds 2002 is in Nederland een euthanasiewet van kracht. Het aantal meldingen van euthanasie stijgt. Ten opzichte van het totaal aantal sterfgevallen in Nederland steeg het aandeel van euthanasie de afgelopen 25 jaar van 1,6% naar 5,8%.
Dit onderzoek richtte zich op de vraag welke factoren en ontwikkelingen een rol spelen bij deze toename en wat verschillende groepen in de samenleving ervan vinden.
Uitkomsten
De stijging hangt samen met veranderingen in de bevolkingssamenstelling, culturele veranderingen en met de wijze waarop er in de gezondheidszorg mee wordt omgegaan. De bevolking vergrijst en meer mensen leven langer met chronische aandoeningen. Tegelijk is er meer nadruk op autonomie en kwaliteit van leven, en zijn opvattingen over lijden veranderd. Ook is de euthanasiepraktijk verder geprofessionaliseerd, met duidelijke richtlijnen en meer scholing voor artsen.
Euthanasie is zichtbaarder en breder geaccepteerd, maar blijft ingrijpend voor patiënten, naasten en zorgprofessionals. Aandachtspunten zijn onder meer de hoge verwachtingen bij patiënten en druk op artsen, een eenzijdige positieve beeldvorming van euthanasie, zorgen over kwetsbare groepen en angst voor tekortschietende zorg.
Voor een zorgvuldige praktijk zijn evenwichtige voorlichting, goede ondersteuning van professionals en toegankelijke palliatieve zorg essentieel.
Samenvatting bij aanvang studie
De Nederlandse euthanasiewet uit 2001 maakt het mogelijk voor artsen om euthanasie toe te passen als voldaan is aan een aantal zorgvuldigheidseisen. De afgelopen decennia is het aantal euthanasiegevallen gestegen.
Uit recent onderzoek blijkt dat sommige artsen de zorgvuldigheidseisen op een iets andere manier toepassen door de visie van de patiënt zwaarder, en hun eigen professionele oordeel minder zwaar laten wegen. Deze ontwikkelingen hebben geleid tot discussie en vragen in de samenleving en de politiek.
Verwachte uitkomsten
Met dit project zullen de achtergronden van de stijging worden onderzocht in samenspraak met alle betrokkenen, zoals burgers, patiënten en artsen. Dit wordt gedaan door een combinatie van literatuuronderzoek en kwalitatief-ethisch onderzoek.
De nieuwe kennis zal bijdragen aan een zorgvuldig euthanasiebeleid.
Meer informatie
- ‘We hebben dit wettelijk geregeld, dan doe je het toch gewoon?’ (Medisch Contact, aug 2026 - inlog noodzakelijk)
- Meer euthanasie door veranderende samenleving (ZonMw, jul 2026)
- Onderzoeksrapport: ‘Het RISE-onderzoek – Mixed-method methodiek naar de oorzaken en achtergronden van de stijging van euthanasie’ (jul 2026)