Samen beslissen over VR in emotie regulatie therapie
Aanleiding
Virtual reality (VR) biedt kansen bij Emotie Regulatie Therapie (ERT).
STEVIG biedt specialistische zorg aan mensen met een lichte verstandelijke beperking (LVB) en psychiatrische problematiek. Veel cliënten ervaren moeite met het herkennen en reguleren van emoties. Emotie Regulatie Therapie (ERT) is hierbij een bewezen effectieve behandelmethode, maar in de praktijk zijn oefenmomenten beperkt en is herhaling lastig te organiseren. Tegelijkertijd staat de zorg onder druk door toenemende complexiteit van zorgvragen en een hoge werkdruk voor zorgprofessionals.
Virtual reality (VR) biedt kansen om ERT te versterken. In een veilige, digitale omgeving kunnen cliënten situaties oefenen, emoties ervaren en vaardigheden herhalen op een manier die aansluit bij hun tempo en belastbaarheid. STEVIG onderzoekt hoe VR als aanvullende, hybride zorgvorm verantwoord, veilig en duurzaam kan worden ingezet binnen de behandeling.
Wetenschap en praktijk
Het project werd uitgevoerd door STEVIG in samenwerking met DICHTERBIJ en het Lectoraat Technologie voor Gezondheid van de Hogeschool Arnhem en Nijmegen (HAN). De HAN bracht expertise in op het gebied van digitale zorg, VR-toepassingen, co-creatie en implementatieonderzoek. Binnen het project werkten zorgprofessionals, ervaringsdeskundigen, onderzoekers en adviseurs intensief samen.
Deze samenwerking bleek essentieel om wetenschappelijke kennis direct te verbinden met de behandelpraktijk en om VR-toepassingen te ontwikkelen die aansloten bij de mogelijkheden en behoeften van cliënten met een LVB. De combinatie van praktijk, onderzoek en ervaringskennis maakte de samenwerking bijzonder en vergrootte de toepasbaarheid van de resultaten.
Inspiratiesessies
Een belangrijk onderdeel van het project waren de inspiratiesessies die op alle poliklinieken van STEVIG werden georganiseerd. Tijdens deze sessies ervaarden zorgprofessionals gezamenlijk VR, bespraken zij stellingen en deelden zij praktijkervaringen.
Deze organisatiebrede aanpak liet zien dat VR niet als losse technologie werd benaderd, maar als mogelijk behandelmiddel dat moest passen binnen de bestaande zorgpraktijk. De sessies maakten duidelijk dat succesvolle inzet van VR afhankelijk was van randvoorwaarden zoals technische betrouwbaarheid, scholing van behandelaren, duidelijke protocollen en actieve begeleiding van intensiteit en veiligheid.
Samen beslissen
Het principe samen beslissen vormde een leidend uitgangspunt binnen het project. Cliënten, naasten en zorgprofessionals werden expliciet betrokken bij keuzes over de inzet van VR. Cliënten brachten hun beleving en voorkeuren in, naasten hun draagkracht en ondersteuningsmogelijkheden en professionals hun expertise op het gebied van behandeling.
De conclusie was dat VR niet standaard kan worden ingezet, maar alleen wanneer dit aansluit bij de doelen, mogelijkheden en veiligheid van de cliënt.
Rustgevend en motiverend
Uit de ervaringen bleek dat VR door cliënten vaak als rustgevend en motiverend werd ervaren, met name bij ontspanning en ontprikkeling. Tegelijkertijd lieten deze ervaringen zien dat maatwerk cruciaal was: niet iedere cliënt was geschikt voor VR en toepassingen moesten eenvoudig, voorspelbaar en afgestemd zijn op het cognitieve niveau en de prikkelgevoeligheid van de gebruiker.
De opbrengsten van het project werden vertaald naar praktische handreikingen, ethische kaders en een implementatie- en borgingsstrategie. Daarmee werd een basis gelegd om VR zorgvuldig te integreren als onderdeel van hybride zorg, waarbij digitale innovaties de behandelkracht versterken zonder het menselijke contact te vervangen.
Het project leverde daarnaast waardevolle kennis op voor andere organisaties binnen de geestelijke gezondheidszorg (ggz) en gehandicaptenzorg die zoeken naar toekomstbestendige vormen van zorg.