Advancing the Cure: efficiënte screening om de ontdekking van geneesmiddelen te versnellen
Het testen van grote verzamelingen chemische stoffen is vaak de eerste stap in het zoeken naar nieuwe medicijnen. De geavanceerde apparatuur en gespecialiseerde kennis die hiervoor nodig zijn, vormen een essentieel onderdeel van de Nederlandse kennisinfrastructuur voor farmaceutisch onderzoek. Het projectteam zal een moderne, kleinschalige en duurzame infrastructuur opzetten voor dit hoogwaardige, onderzoek naar nieuwe medicijnen.
Doel
De onderzoekers van dit project werken aan een nieuwe onderzoeksomgeving om grote verzamelingen van chemische stoffen te testen op hun mogelijke werking als medicijn. Dit gebeurt met behulp van geautomatiseerde biologische testen. Daarbij kijken onderzoekers hoe moleculen, die een rol spelen bij ziekten bij mensen, reageren op deze stoffen. Daarnaast ontwikkelen ze nieuwe testen die de directe binding van een chemische stof aan een belangrijk molecuul kunnen aantonen.
Aanpak/werkwijze
De projectgroep zal verschillende nieuwe en gebruikte apparaten aanschaffen. Eén daarvan is een apparaat dat met behulp van geluidsgolven zeer kleine druppeltjes vloeistof (nanoliters) kan verplaatsen. Deze en andere geavanceerde apparaten worden met elkaar verbonden en vanuit één centrale computer aangestuurd, zodat verschillende biologische testen op microschaal en geautomatiseerd uitgevoerd kunnen worden.
Daarnaast ontwikkelt de projectgroep een nieuwe methode waarmee gemeten kan worden hoe sterk chemische stoffen binden aan belangrijke ziektemoleculen. Tenslotte kijken onderzoekers naar het effect van chemische stoffen op processen in levende cellen door deze te filmen. De projectgroep gaat de nieuwe onderzoeksinfrastructuur testen in kleine onderzoeksprojecten.
Samenwerkingspartners
De onderzoeksinfrastructuur wordt opgezet in de laboratoria van Oncolines en het Open Access Lab van het Pivot Park, de farmaceutische Life Sciences campus in Oss. Hier zijn veel startende en snelgroeiende farmaceutische en biotechnologische bedrijven gevestigd, en is veel voor het project relevante kennis en ervaring aanwezig. Onder meer bij Oncolines, dat al jarenlang geautomatiseerde celbiologische testen uitvoert voor klanten uit de biofarmaceutische sector wereldwijd. De onderzoeksinfrastructuur wordt gevalideerd in onderzoeksprojecten gericht op kanker, malaria en hart- en vaatziekten. De laatste 2 worden uitgevoerd in samenwerking met de bedrijven TropIQ en Saillant uit Nijmegen.
(Verwachte) resultaten
De eerste resultaten van de screenings worden verwacht in het voorjaar van 2026. De geïdentificeerde actieve chemische verbindingen vormen een startpunt voor de ontwikkeling van nieuwe geneesmiddelen tegen kanker, malaria en hart- en vaatziekten. Oncolines zet de nieuwe onderzoeksinfrastructuur vervolgens in voor contractonderzoek ten behoeve van haar klanten. Daarnaast zal de onderzoeksinfrastructuur ook beschikbaar zijn voor commerciële opdrachten van academische onderzoeksgroepen en start-ups. De projectgroep legt de resultaten van de screens vast en verwerkt ze op een zodanige manier dat deze gebruikt kunnen worden voor het trainen van modellen waarmee door middel van kunstmatige intelligentie (AI) nieuwe geneesmiddelen ontworpen kunnen worden.
Vervolg
In een vervolgproject zal de inzet van AI binnen de onderzoeksinfrastructuur verder uitgewerkt worden.