Integrale aanpak alcoholpreventie: Opschaling van IkPas en de Online Zelfhulp Alcohol
Aanleiding
Sinds de start van het Nationaal Preventie Akkoord in 2019 is gewerkt aan de vroege opsporing van alcoholproblematiek binnen het Samenwerkingsverband Vroegsignalering Alcoholproblematiek (SVA). Dit resulteerde in een preventiestructuur en een integraal verslavingspreventie-aanbod (www.allesoverdrinken.nl (AOD)). Onder deelnemers aan effectieve interventies zoals AOD en zelfstandig te gebruiken initiatieven zoals IkPas, DryJanuary en Jellinek Online Zelfhulp Alcohol zijn oudere vrouwen met een hoge sociaaleconomische positie (SEP) bovengemiddeld vertegenwoordigd. Dit project wil deze interventies graag opschalen naar andere doelgroepen, zoals bijvoorbeeld jongeren (via ouders), praktisch opgeleiden en mannen, en het gebruik ervan vergroten.
Doel
Het doel van dit project is het kunnen borgen en opschalen van de inzet van effectieve laagdrempelige alcohol interventies, opgenomen in een integraal verslavingspreventie-aanbod (toegang o.a. via www.allesoverdrinken.nl, afgekort AOD). Via de 1e lijn en het sociaal domein/gemeente willen de projectleden nieuwe doelgroepen bereiken, een bijdrage leveren aan het voorkomen van zorgkosten, gezondheidsverschillen terugdringen en werken aan een gezondere omgeving voor jongeren.
In dit voorstel neemt het project de meest belovende, laagdrempelige en effectieve interventies mee die in het basispakket verslavingspreventie zitten: IkPas en de Jellinek online-zelfhulp. IkPas is voornamelijk bekend als Dry January, maar kan ook individueel als interventie ingezet worden vanuit een zorgsettting.
Aanpak
De methodiek Lerend Monitoren en Evalueren (LME) en het Consolidated Framework for Implementation research (CFIR) worden gebruikt bij dit implementatieonderzoek. Tevens wordt gebruik gemaakt van de Handreiking ‘Geleerde lessen van duurzame integrale implementatie van de GLI’ (2023). Lokale samenwerking tussen zorgaanbieders in 1e lijn, zorgverzekeraars, gemeenten, GGD-en en verslavingszorginstellingen kan leiden tot opschaling van een integrale aanpak met een aanbod van effectieve interventies binnen AOD. In 3 gezondheidsregio’s worden experimenten voor opschaling uitgevoerd met regionale publiekscampagnes en promotie van deze interventies, met aandacht voor moeilijk bereikbare doelgroepen. Tools/producten worden ontwikkeld of aangepast (handleidingen en trainingen voor diverse beroepsgroepen) en de kennis wordt onder meer verspreid via het SVA en de leernetwerken.
Samenwerkingspartners
Samenwerkingspartners zijn de Academische Werkplaatsen Verslaving en Publieke Gezondheid van Tranzo (Tilburg University) en partners uit deze 2 werkplaatsen (GGD-en Hart voor Brabant, Novadic-Kentron, Stichting Positieve Leefstijl (IkPas)). Ook GGD Fryslân, Verslavingszorg Noord-Nederland, De Jellinek en diverse gemeenten (Gemeenten Midden-Brabant, gemeenten Nuchtere Fries en gemeente Amersfoort) participeren. Samen met hen zullen de projectleden zorgaanbieders in de 1e lijn en professionals/vrijwilligers/netwerken in het sociale domein betrekken. Landelijk wordt samengewerkt met Verslavingskunde Nederland (ontwikkelaar en beheerder van AOD), het SVA (werkgroep 1e lijn, met als deelnemer de NHG) en Stichting het Zwarte Gat (cliëntenorganisatie).
Verwachte resultaten
Vanuit de aanzet die het SVA heeft gegeven, willen de projectleden dat met alle partijen een integrale praktijk wordt ontwikkeld die wordt gevolgd met onderzoek waarbij de interventies IkPas en de online-zelfhulp, rechtstreeks of via AOD benaderbaar integraal zijn ingebed binnen een regionale aanpak van alcoholproblematiek. Binnen de zorg kan dit leiden tot kortere wachtlijsten en mogelijk minder zorgkosten. Een groter bereik van IkPas en de zelfhulp kan bijdragen aan de gewenste cultuurverandering/transitie in Nederland, waarbij niet of onderbreking van het drinken ruimer geaccepteerd gaat worden. Door op te schalen naar andere doelgroepen en vergroting van het bereik, kunnen bijvoorbeeld jongeren het goede voorbeeld krijgen en opgroeien in een gezondere omgeving.