Transplantatie van adulte stamcellen om de speekselklierfunctie te herstellen na radiotherapie
Radiotherapie voor hoofd-halskanker kan blijvende schade veroorzaken aan de speekselklieren. Hierdoor kunnen patiënten last krijgen van een droge mond (xerostomie), met klachten zoals mondontstekingen, tandbederf, smaakverlies en problemen met spreken, slikken en slapen. Deze klachten hebben vaak een grote impact op de kwaliteit van leven. Op dit moment is er geen effectieve behandeling beschikbaar die deze schade kan herstellen.
Eerder onderzoek uit de RESTART-studie (fase I/II) (Transplantation of Adult Salivary Gland Stem Cells to Restore Salivary Gland Function after Radiotherapy) heeft laten zien dat transplantatie van lichaamseigen speekselklierstamcellen, gekweekt in organoïden, veilig en haalbaar is. Daarnaast vonden de onderzoekers aanwijzingen dat de behandeling kan bijdragen aan herstel van de speekselklierfunctie.
Om de effectiviteit van deze therapie verder te onderzoeken en toepassing in de praktijk mogelijk te maken, is een grotere fase III-studie nodig. Dit project bereidt deze vervolgstap voor. Samen met patiënten, zorgprofessionals en andere belanghebbenden ontwikkelen de onderzoekers een voorlopig ontwerp voor de RESTART fase III-studie, inclusief communicatiemiddelen om patiënten en zorgverleners te informeren over het onderzoek.
Doel
Dit project heeft als doel een fase III-studie voor te bereiden naar stamceltherapie voor patiënten met xerostomie die ontstaan is door bestraling. Daarnaast richt het project zich op de voorbereiding van toekomstige implementatie van deze behandeling binnen de reguliere oncologische zorg. Daarbij staan patiëntbetrokkenheid, integratie in bestaande zorg, samenwerking met stakeholders en kennisverspreiding centraal.
Aanpak/werkwijze
Het project bestaat uit 4 samenhangende onderdelen:
- Allereerst worden patiënten actief betrokken bij de voorbereiding van de fase III-studie. Via interviews, focusgroepen en meedenksessies geven zij advies over de opzet van de studie, de werving van deelnemers, relevante klinische uitkomstmaten en de informatie voor patiënten. Ook patiënt-gerapporteerde uitkomsten, zoals kwaliteit van leven en ervaren klachten, zijn onderdeel van de verdere ontwikkeling van de studie.
- Daarnaast worden zorgprofessionals uit de hoofd-halsoncologie betrokken bij de verdere uitwerking van het studieprotocol. Samen werken zij aan een praktisch en patiëntgericht onderzoeksontwerp en aan hulpmiddelen die zorgverleners ondersteunen bij het informeren en verwijzen van patiënten.
- De onderzoekers raadplegen een brede groep stakeholders, waaronder patiëntvertegenwoordigers, zorgprofessionals, beleidsmakers, regelgevingsexperts, zorgverzekeraars en vertegenwoordigers uit de industrie. Deze gesprekken leveren inzicht op in wat nodig is om de behandeling naar de patiënt te brengen en vergoed te krijgen.
- Tot slot wordt een communicatiestrategie ontwikkeld om patiënten, zorgprofessionals en andere belanghebbenden te informeren over de therapie, het onderzoek en de vervolgstappen richting een fase III-studie.
Samenwerkingspartners
In het project werken onderzoekers, patiënten en zorgprofessionals nauw samen. Daarbij worden onder meer patiëntenorganisaties, Pluut & Partners, de Nederlandse Werkgroep Hoofd-Hals Tumoren (NWHHT), 3DPharmXChange en communicatiepartners betrokken. Ook werken zij samen met nationale en internationale netwerken op het gebied van radiotherapie, stamceltherapie, implementatie en regelgeving.
Resultaten
Het project legt de basis voor een patiëntgerichte en klinisch relevante fase III-studie naar stamceltherapie voor radiatie-geïnduceerde xerostomie. Daarnaast levert het inzicht op in de behoeften van patiënten, de randvoorwaarden voor implementatie en de stappen die nodig zijn voor toekomstige vergoeding en toepassing van de behandeling.
Op langere termijn moet dit bijdragen aan de introductie van een nieuwe regeneratieve behandeling voor patiënten met blijvende speekselklierschade na radiotherapie. Hiermee kan de kwaliteit van leven van deze patiënten verbeteren en kan een belangrijke stap worden gezet richting bredere toepassing van regeneratieve celtherapieën binnen de oncologische zorg.