Participatieve evaluatie van de integrale aanpak Gezond Gewicht op School in de gemeente Utrecht

Algemene samenvatting

Kinderen die opgroeien in gezinnen met een lagere sociaaleconomische positie (SEP), lager opleidingsniveau, migratieachtergrond, éénoudergezinnen of in een ongezonde leefomgeving ontwikkelen vaker minder gezonde leefgewoonten en hebben een grotere kans op gezondheidsproblemen. Deze verschillen ontstaan al op jonge leeftijd en beïnvloeden hun ontwikkeling en toekomstperspectieven. Basisscholen bieden een unieke kans om de fysieke, mentale en sociale gezondheid van kinderen te bevorderen, ongelijkheden in gezondheid te verkleinen en zo bij te dragen aan hun ontwikkeling en toekomstkansen. In de gemeente Utrecht wordt hier actief aan gewerkt via het programma Gezond Gewicht op School (GGOS). Dit programma richt zich op 3 pijlers: gezonde voeding (schoollunches en voedseleducatie), meer bewegen en actieve ouderbetrokkenheid.

Doel

Binnen dit project wordt onderzocht hoe de 3 pijlers van het programma Gezond Gewicht op School samenkomen in een integrale aanpak en in hoeverre deze aanpak daadwerkelijk bijdraagt aan de gezondheid van kinderen.

Aanpak/ Werkwijze

Binnen dit project evalueren we de integrale aanpak, bestaande uit schoollunches, voedseleducatie, extra beweegactiviteiten en ouderbetrokkenheid op 15 basisscholen in de gemeente Utrecht. Deze scholen hebben een diverse leerlingenpopulatie, waaronder kinderen die opgroeien in kwetsbare omstandigheden. De aanpak wordt onderzocht op effectiviteit, uitvoerbaarheid en duurzame impact, in nauwe samenwerking met de leerlingen, hun ouders/verzorgers en de scholen zelf. We combineren kwantitatieve metingen met kwalitatieve interviews en participatieve methoden. Zo brengt deze systematische evaluatie in kaart wat werkt, voor wie en waarom én hoe succesvolle elementen duurzaam geborgd en opgeschaald kunnen worden.

Samenwerkingspartners

Het project is een samenwerking tussen de gemeente Utrecht, wetenschappelijke instellingen (Hogeschool Utrecht, Wageningen University & Research, Louis Bolk Instituut, Universiteit Utrecht en JOGG), de 15 betrokken basisscholen, hun leerlingen en de ouders/verzorgers. Deze multidisciplinaire samenwerking is essentieel om wetenschap, praktijk en beleid te verbinden. De gemeente zorgt voor beleidsmatige inbedding en de link naar de scholen, scholen en ouders/verzorgers voor praktische uitvoerbaarheid en onderzoekers voor wetenschappelijke onderbouwing. Zo ontstaat een breed gedragen aanpak die goed aansluit bij de context van de school en de leefwereld van kinderen en gezinnen.

Verwachte resultaten

Het project levert inzicht in effectieve elementen van een integrale aanpak rond gezond gedrag. De beginsituatie van scholen en leerlingen wordt in kaart gebracht, gevolgd door tussentijdse bevindingen in jaar twee en drie. Deze tussentijdse bevindingen worden ook gebruikt om scholen te stimuleren een effectievere aanpak te kiezen. In jaar vier worden de eindresultaten opgeleverd en gecombineerd met een maatschappelijke kosten baten analyse. De praktische handvatten voor implementatie, borging en opschaling voor beleidsmakers, scholen en andere contexten volgen uit de lessen die geleerd zijn over de effectiviteit, uitvoerbaarheid en impact. De te verwachten impact is groot: het bevordert de gezondheid van kinderen, draagt naar verwachting bij aan het verkleinen van gezondheidsverschillen en versterkt ouder- en schoolbetrokkenheid. Zo leveren de resultaten een bijdrage aan structurele veranderingen in de schoolomgeving en aan beleidsontwikkeling op lokaal en nationaal niveau. Deze evaluatie sluit aan bij het Nationaal Preventieakkoord en het Gezond en Actief Leven Akkoord en het gezondheidspact Utrecht. De participatieve aanpak vergroot draagvlak en toepasbaarheid . Resultaten worden gedeeld via beleidsnetwerken, wetenschappelijke publicaties en toegankelijke formats voor scholen, ouders en kinderen om brede verspreiding te bevorderen.