Leren van bemoeizorg: relatievorming en samenwerking als basis voor handvatten bij onbegrepen gedrag

Inzet van bemoeizorg is een veelal helpende manier om contact te maken met inwoners die kampen met opeenstapeling van problemen en onbegrepen gedrag. Door outreachend en laagdrempelig te werken, vanuit relatie, worden doorbraken gecreëerd waar reguliere hulpverleners binnen hun kaders beperkter mogelijkheden hebben. Dit onderzoek geeft verdiepend inzicht vanuit de geleefde ervaringen van inwoners, om handelingsopties te bieden aan het sociaal en veiligheidsdomein. Het onderzoek is onderdeel van een PhD-studie naar de betekenis van bemoeizorg.

Doel

Dit onderzoek beoogt:

• Diepgaand inzicht verkrijgen in de werking van bemoeizorg vanuit ervaringen van mensen die bemoeizorg ontvangen.
• Inzicht bieden in hoe principes van bemoeizorg ondersteunend zijn aan (het herstel van) naasten.
• Handelingsopties te ontwikkelen voor sociale (wijk)teams en politiepraktijken om passende, nabije hulp mogelijk te maken en domeinoverstijgende samenwerking te versterken.
• Aanbevelingen doen voor toerusting van diverse professionals en disciplines in contact met mensen met onbegrepen gedrag en hun naasten.

Aanpak/werkwijze

Dit onderzoek wordt uitgevoerd in vier werkpakketten. Een multidisciplinaire projectgroep heeft gedurende het hele proces een actieve rol in afstemming, reflectie en besluitvorming. 

In werkpakket 1 en 2 wordt via fenomenologisch onderzoek inzicht verkregen in ervaringen van cliënten en naasten. Deze inzichten worden in werkpakket 3 middels participatief actieonderzoek met verschillende professionals (o.a. sociaal werkers, politieagenten, (familie)ervaringsdeskundigen en SPV’ers) vertaald naar concrete handelingsperspectieven voor sociale (wijk)teams en politieteams.

In werkpakket 4 worden deze perspectieven volgens dezelfde onderzoeksmethodologie geïmplementeerd en geëvalueerd in de praktijk. Verspreiding en opschaling van de uitkomsten zal in verschillende contexten (via wetenschap, onderwijs en praktijk) plaatsvinden. 

Samenwerkingspartners

Het onderzoek wordt uitgevoerd in co-creatie met verschillende partijen. Betrokken zijn familie-ervaringsdeskundigheid en client-ervaringsdeskundigheid, bemoeizorgteams uit twee GGD-regio’s, GGZ (FACT), de gemeente Zwolle op uitvoerings- en beleidsniveau en politieteams in stedelijk en plattelandsgebied in Oost-Nederland. De vertegenwoordiging van genoemde partijen op verschillende niveaus, in de projectgroep en in onderzoeksactiviteiten, vergroot het meerzijdig perspectief, reikwijdte en draagvlak. De betrokkenheid van de hoofdonderzoeker in de praktijk (o.a. rondom zorg & veiligheid), het beroepsonderwijs (Hogeschool Viaa, Social Work) en de wetenschap (Tilburg University) versterkt verweving van ervaringskennis, praktijkkennis en wetenschappelijke kennis en de verankering van opgedane inzichten. 

(Verwachte) resultaten

Het onderzoek zal resulteren in: 

• Verdiepend inzicht in ervaringen van mensen die bemoeizorg ontvangen en hun naasten. Hierbij zoeken onderzoekers naar vormen om deze (vaak rauwe) werkelijkheid zo ‘van dichtbij’ mogelijk weer te geven, bijvoorbeeld door beeldende vormen van presentatie en verslaglegging.
• Handelingsperspectieven voor outreachend en domeinoverstijgend werken voor professionals in sociaal werk en veiligheidspraktijken en aanbevelingen om in andere contexten geïmplementeerd te worden.
• Brede kennisverspreiding en toerusting door praktijkgerichte en wetenschappelijke artikelen en presentaties in lokale, landelijke en internationale netwerken gericht op zowel praktijk, onderwijs en wetenschap.