Juridische ruimte voor zorg aan mensen met onbegrepen gedrag

Veel zorgprofessionals ervaren wettelijke belemmeringen voor het verlenen van goede zorg aan mensen met onbegrepen gedrag. Er bestaat onduidelijkheid over de precieze juridische ruimte daarvoor, met name ten aanzien van:

• De toelaatbaarheid van drang;
• De plaats, wijze van vaststelling en consequenties van wilsonbekwaamheid;
• De mogelijkheid tot gegevensdeling met naasten en andere professionele partijen. Dit leidt tot handelingsverlegenheid bij zorgprofessionals in de praktijk en rechtsonzekerheid en rechtsongelijkheid voor mensen met onbegrepen gedrag.

Doel

Met dit onderzoeksproject wordt beoogd:

1. Duidelijkheid te verkrijgen over de ruimte die binnen het huidige wettelijk kader bestaat voor het verlenen van zorg aan mensen met onbegrepen gedrag; 
2. Aanbevelingen aan zorgprofessionals te doen met betrekking tot de invulling van deze juridische ruimte in de praktijk; 
3. Aanbevelingen aan de wetgever te doen voor het wegnemen van de huidige wettelijke belemmeringen voor het verlenen van goede zorg aan mensen met onbegrepen gedrag.

Aanpak/werkwijze

Er wordt gebruik gemaakt van een combinatie van juridische onderzoeksmethoden, enquêtes, interviews en focusgroepen met cliënten, naasten en professionals uit de praktijk om achtereenvolgens: 

1. Een inventarisatie te maken van de interventies en werkwijzen die in het kader van de zorg voor mensen met onbegrepen gedrag gebruikelijk zijn; 
2. De juridische ruimte voor het toepassen van effectieve interventies nader te verkennen en wettelijke belemmeringen te signaleren; 
3. Mogelijke oplossingen voor wetgeving en praktijk te formuleren. Daarbij wordt in het bijzonder aandacht besteed aan de thema’s drang, wilsonbekwaamheid en gegevensuitwisseling. Een breed samengestelde klankbordgroep monitort het proces en geeft breder input tijdens het onderzoek. 

Samenwerkingspartners

Het projectteam bestaat uit deskundigen op het gebied van drang en dwang in de psychiatrie vanuit recht en ethiek en (familie)ervaringsdeskundigen. Door de structurele samenwerking met MIND en haar lidorganisaties in alle fasen van het project wordt gewaarborgd dat het cliënten- en naastenperspectief voldoende aandacht krijgt, zowel in het signaleren van belemmeringen als het vinden van oplossingen voor het verlenen van goede zorg aan mensen met onbegrepen gedrag. Via de breed samengestelde klankbordgroep wordt voortdurend afstemming gezocht met cliënten, naasten en professionele partijen die in de praktijk met onbegrepen gedrag te maken hebben.

(Verwachte) resultaten

Het project zal resulteren in:

1. Meer inzicht in de bestaande juridische mogelijkheden en belemmeringen voor het verlenen van zorg aan mensen met onbegrepen gedrag;  
2. Concrete aanbevelingen aan zorgprofessionals hoe de huidige juridische ruimte in de praktijk kan worden ingevuld en benut; 
3. Concrete aanbevelingen aan de wetgever hoe de bestaande wettelijke belemmeringen kunnen worden weggenomen. De bevindingen en conclusies zullen openbaar toegankelijk worden gemaakt. Daardoor kunnen deze behulpzaam zijn bij zowel de voorbereiding van nieuwe wet- en regelgeving als het ontwerp van nieuwe werkwijzen, het opstellen van richtlijnen en het maken van samenwerkingsafspraken in de praktijk.