Rotterdam Outbreak Study Team: gezamenlijk klaar voor onderzoek naar uitbraakpathogenen.
De COVID-19-pandemie maakte duidelijk dat tijdige signalering, snelle respons en goed ingebedde onderzoeksinfrastructuren essentieel zijn voor effectieve uitbraakbestrijding. Tegelijkertijd liet de pandemie zien dat vertragingen in onderzoek, beperkte surveillancecapaciteit en onvoldoende aansluiting op kwetsbare groepen de effectiviteit van maatregelen kunnen beperken. Innovatieve surveillance- en diagnostische methoden, gecombineerd met sterke maatschappelijke inbedding en gerichte communicatie, zijn daarom cruciaal om toekomstige epidemieën en pandemieën sneller en effectiever te kunnen beheersen.
Doel
Het ROST (Rotterdam Outbreak Study Team) is een samenwerkingsverband opgericht vroeg in de COVID-19-pandemie voor gezamenlijk onderzoek (risicogericht testen, rioolwateronderzoek en transmissie-onderzoek). ROST bundelt biomedische, technologische, sociaalwetenschappelijke en public health-expertise voor een integrale aanpak, gestuurd door vragen vanuit de GGD-praktijk. Buiten pandemieën richt ROST zich op circulerende (uitbraak)pathogenen, maar bij een nieuwe pandemie maakt deze structuur snelle uitbraakonderzoeken mogelijk.
Aanpak/werkwijze
Het project versterkt de voorbereiding op toekomstige uitbraken door bestaande onderzoeksmethoden en samenwerkingen verder te ontwikkelen en in de praktijk te testen. Er worden afspraken gemaakt om gezondheids-, milieu- en dierdata veilig en snel te delen. Daarnaast worden nieuwe manieren onderzocht om virussen vroegtijdig op te sporen, bijvoorbeeld via afvalwateronderzoek en omgevingsmetingen. Voor kwetsbare groepen worden eenvoudige en minder belastende testmethoden ontwikkeld. Ook wordt onderzocht hoe lokale organisaties en sleutelfiguren beter kunnen helpen bij communicatie, signalering en betrokkenheid van kwetsbare groepen tijdens een uitbraak. Resultaten en opgedane ervaringen worden actief gedeeld met betrokken partijen en gepubliceerd in wetenschappelijke tijdschriften.
Samenwerkingspartners
ROST werkt samen met een breed netwerk van lokale, nationale en internationale partners, waaronder GGD’en, ziekenhuizen, universiteiten, het RIVM, het ministerie van VWS, ECDC en de WHO. Daarnaast betrekt ROST lokale organisaties en sleutelfiguren die nauw verbonden zijn met inwoners van de regio Rotterdam-Rijnmond. Door aansluiting bij bestaande initiatieven en onderzoeksnetwerken bouwt ROST voort op bestaande kennis, infrastructuren en samenwerkingen. Hierdoor kunnen onderzoeksresultaten sneller worden gedeeld, uitbraken beter worden gevolgd en nieuwe onderzoeken tijdens gezondheidscrises sneller worden opgestart en uitgevoerd.
(Verwachte) resultaten
Na afronding heeft ROST generieke onderzoeksprotocollen, veilige datadelingsafspraken en innovatieve methoden voor bemonstering en surveillance ontwikkeld en gevalideerd, waaronder rioolwateronderzoek en niet-invasieve diagnostiek. Daarnaast is de samenwerking tussen ROST, de publieke gezondheidszorg, onderzoekers en maatschappelijke partners verder versterkt. Hierdoor kunnen uitbraken sneller worden gesignaleerd, onderzocht en gemonitord, met bijzondere aandacht voor kwetsbare groepen. De opgedane kennis ondersteunt regionale beleidsvorming en draagt bij aan een betere voorbereiding op toekomstige gezondheidscrises.
Vervolg
Na afloop beschikt de regio Rotterdam-Rijnmond over een bewezen onderzoeksinfrastructuur die direct kan worden ingezet bij uitbraken. De ontwikkelde protocollen, samenwerkingsafspraken en methoden kunnen worden opgeschaald en toegepast in andere regio’s. Daarmee vormt ROST een voorbeeld voor nationale pandemische paraatheid en een basis voor verdere samenwerking binnen Nederlandse en internationale onderzoeks- en surveillancenetwerken.