RHYTHM: Regulatie van hormonale sensitiviteit en de neurobiologie van stemmingsstoornissen

Veel vrouwen voelen zich vlak voor hun ongesteldheid somber, angstig of snel boos. Ook in andere periodes in het leven waarin veel hormoonschommelingen zijn, kunnen deze klachten ontstaan, zoals in de puberteit, rondom eventuele zwangerschappen en in de overgang. Sommige vrouwen zijn zo gevoelig voor deze schommelingen dat ze ernstige stemmingsproblemen ontwikkelen, zoals premenstrueel syndroom of een postpartum depressie. Waarom de ene vrouw er meer last van heeft dan de ander, weten we niet goed. 

Doel

We onderzoeken emoties van vrouwen in verschillende fases in het leven, waarbij we kijken naar drie belangrijke levensfases: de puberteit, rondom eventuele zwangerschappen en de overgang. Ook willen we stemmingsproblemen van vrouwen tijdens de menstruatiecyclus beter begrijpen. Her-RHYTHM bekijkt daarom hoe stress, leefstijl, genetische kwetsbaarheid, hormonen en hersenontwikkeling- en functies samenhangen met stemmingsproblemen. Met deze kennis kunnen we vrouwen met hormoongerelateerde problemen in de toekomst beter herkennen, ondersteunen en behandelen. 

Aanpak

Her-RHYTHM onderzoekt vrouwen in verschillende levensfases, die in wisselende mate hormoongerelateerde stemmingsklachten ervaren, van helemaal niet tot zeer ernstig. In algemeen bevolkingsonderzoek worden 3 generaties vrouwen gevolgd en onderzocht, waarbij we informatie over gezondheid, hormonen, leefstijl en hersenontwikkeling linken aan stemmingsklachten in de puberteit, rondom de zwangerschap en in de overgang. Daarnaast doen we uitgebreid neurobiologisch onderzoek onder vrouwen met ernstige hormoongerelateerde stemmingsklachten om hormonale gevoeligheid en hersenfuncties door middel van hersenscans nauwkeurig in kaart te brengen en te bekijken hoe deze samenhangen met de menstruatiecyclus.

Samenwerkingspartners

Het Her-RHYTHM consortium is een samenwerking tussen het Amsterdam UMC, het Erasmus MC, het Menopause Consortium, Stichting PMDD Nederland, University of Tuebingen, Utrecht University en Women’s Health & Brain Function.

Dit unieke samenwerkingsproject bundelt expertise uit de epidemiologie, neurowetenschappen, endocrinologie, gynaecologie, verloskunde, psychologie en psychiatrie, aangevuld met ervaringsdeskundigheid. Zo wordt zowel wetenschappelijke kwaliteit als praktische en klinische relevantie gewaarborgd. Stichting PMDD Nederland speelt een centrale rol in het hele onderzoek: van het formuleren van relevante onderzoeksvragen tot werving van deelnemers, analyse, interpretatie en het delen van de resultaten. Hierdoor worden de bevindingen breed toegankelijk gemaakt.

(Verwachte) resultaten

Het Her-RHYTHM project wil kennis over hormoongerelateerde stemmingsproblemen vergroten om zo vrouwen met deze klachten in de toekomst beter te kunnen herkennen, te ondersteunen en behandelen. 

Specifiek verwachten we de volgende output:

• Nieuwe kennis over de rol die stress, leefstijl, genen, hormonen en processen in de hersenen spelen bij hormoongerelateerde stemmingsproblemen bij vrouwen, gepresenteerd in wetenschappelijke publicaties en tijdens congressen.
• Een toolkit, ontwikkeld samen met ervaringsdeskundigen en clinici, om screening en diagnostiek van hormoongerelateerde stemmingsproblemen bij vrouwen te bevorderen.
• Met een podcast, symposium en publieksdag vergroten we bekendheid over hormoongerelateerde stemmingsproblemen onder clinici en het brede publiek.