Duurzaam Chlamydia implementatiebeleid dat werkt (CT-SHIFT)
Sinds 1 januari 2025 testen de Centra Seksuele Gezondheid (CSG) mensen zonder klachten niet meer op Chlamydia. Dit is een radicale omslag: jarenlang was de boodschap juist om zo veel mogelijk te testen, vooral bij jongeren. Dit nieuwe beleid is gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek waaruit blijkt dat testen zonder klachten leidt tot onnodig antibioticagebruik en onnodige stress, terwijl de infectie vaak vanzelf overgaat. Testen bij klachten en na partnerwaarschuwing blijft wel cruciaal voor de preventie van Chlamydia met effectieve individuele zorg en de preventie van complicaties. De eerste maanden zijn al geëvalueerd, maar hoe het beleid zich op de langere termijn ontwikkelt, is nog onbekend. De-implementatie en gedragsverandering zijn langdurige processen, zeker bij beleid dat jarenlange routine doorbreekt. Bovendien bestaat het risico dat kwetsbare groepen (jongeren, praktisch opgeleiden en migranten) de CSG gaan mijden omdat SOA-testen minder noodzakelijk lijkt, terwijl zij juist wel zorg nodig hebben voor gonorroe, syfilis en hiv, wat kan leiden tot ongelijkheid en gemiste diagnosen.
Doel
CT-SHIFT wil kennis genereren over wat werkt bij de duurzame uitvoering van het nieuwe Chlamydia testbeleid, zodat dit effectief blijft bijdragen aan de preventie van chlamydiacomplicaties én andere SOA's zoals gonorroe, syfilis en hiv. Dit project onderzoekt:
- Hoe zorgprofessionals het beleid op langere termijn toepassen.
- Of kwetsbare groepen nog steeds de zorg krijgen die zij nodig hebben.
- Welke knelpunten structureel blijven en hoe die duurzaam op te lossen zijn.
Werkwijze
In een eerder project evalueerden de onderzoekers al de eerste 6 maanden van het nieuwe beleid: via vragenlijsten onder CSG-professionals, analyse van landelijke CSG-bezoekersregistraties en terugkoppeling aan professionals. Dit project gaat verder en dieper. In aanvullende vragenlijsten (2025–2026) volgen ze trends langer, tot anderhalf jaar na invoering, en analyseren ze voor het eerst de open tekstvelden voor diepere contextuele inzichten. In de landelijke registratiedata van CSG-bezoekers richten de onderzoekers zich specifiek op jongeren, praktisch opgeleiden en migranten om ongelijkheid in zorggebruik op te sporen. Tot slot voeren ze verdiepende gesprekken bij CSG's in 3 regio's om hardnekkige knelpunten en lokale oplossingen te verkennen.
Samenwerkingspartners
CT-SHIFT werkt samen met GGD'en, het RIVM, huisartsen, laboratoria (waaronder MUMC+), SOA AIDS Nederland en communicatieprofessionals. Deze samenwerking is essentieel omdat het beleid alle schakels in de SOA-zorgketen raakt én omdat het bereiken van kwetsbare groepen nauwe verbinding met de praktijk vraagt. De samenwerking is al opgebouwd tijdens de evaluatie van de eerste implementatiefase in 2025 en wordt nu voortgezet. Via 3 dialoogbijeenkomsten koppelen ze resultaten terug, zodat kennis direct wordt vertaald naar beleid, onderwijs en zorg. Nederland is wereldwijd een van de eersten die dit beleid invoert, waardoor de resultaten ook internationaal worden gevolgd en met relevante partners zullen worden gedeeld.
Verwachte resultaten
Onderzoekers verwachten nieuwe inzichten over hoe het SOA-testbeleid zich op de langere termijn ontwikkelt, welke kwetsbare groepen mogelijk minder zorg ontvangen en hoe ongelijkheid voorkomen kan worden. De-implementatie, het bewust stoppen met een bewezen ineffectieve praktijk, is een relatief nieuw fenomeen in de infectieziektebestrijding en belangrijk voor effectieve preventie. De lessen uit dit project zijn daarom ook breder toepasbaar. De resultaten leiden tot een wetenschappelijk artikel, een factsheet/nieuwbrief voor zorgprofessionals en beleidsmakers, presentaties op nationale en internationale congressen, en inzet in professionele nascholing en universitair onderwijs.