Actuele vraagstukken rond regionale patiëntenportalen
Patiëntenportalen hebben potenties om patiënten beter te betrekken in hun zorgproces en samenwerking tussen patiënt en zorgverlener te ondersteunen. Er is een grote verscheidenheid aan patiëntenportalen, terwijl initiatiefnemers tegen vergelijkbare technische, juridische en organisatorische uitdagingen aanlopen bij het ontwikkelen en implementeren ervan. Regionale patiëntenportalen, die nu langzaam opkomen, hebben de grootste uitdagingen.
Doel
Dit onderzoek focust op het verder analyseren van deze uitdagingen in het licht van landelijke en regionale ICT-ontwikkelingen en beleidsvorming in de zorg.
Werkwijze
Na een ronde expertinterviews wordt een aantal cases van regionale en lokale portalen diepgaand onderzocht. Hoe wordt in deze cases omgegaan met de uitdagingen?
Verwachte resultaten
Uiteindelijk leidt het onderzoek tot beleidsaanbevelingen en praktische tools voor de initiatiefnemers van patiëntenportalen om (regionale) ontwikkelingen goed van de grond te krijgen. Het onderzoek wordt afgesloten met een seminar.
Producten
Link: http://www.ncvgz.nl/blobs/NCVGZ%202012/eHealth%20Living%20Labs.pdf
Verslagen
Eindverslag
Om de groeiende zorgvraag op te vangen lijkt de inzet van eHealth, een verzamelbegrip voor informatie- en communicatietechnologieën in de zorg een goede veranderstrategie. Vanuit samenwerkingsverbanden tussen zorginstellingen en ICT-leveranciers zijn er in de afgelopen jaren veel eHealth-initiatieven in Nederland ontplooid, waaronder een groot aantal nieuwe internetportalen voor zorg, welzijn en gezondheid. Regionale patiëntportalen zijn een voorbeeld van dergelijke portalen, die zich van andere portalen onderscheiden door het samenbrengen van informatie en diensten voor inwoners van een bepaald (vooral geografisch) gebied. Omdat de ontwikkeling van regionale patiëntportalen een vrij nieuw verschijnsel is in Nederland, is een verkennend onderzoek uitgevoerd naar ontwikkelingen rond patiëntportalen in verschillende regio’s. Ook is vooruit geblikt op de implicaties die deze ontwikkelingen hebben voor het beleid.
De vraagstelling die centraal staat in dit onderzoek luidt als volgt:
Hoe vindt de ontwikkeling van (regionale) patiëntportalen in Nederland plaats tegen de achtergrond van een veranderend beleidskader?
Daarbij zijn de volgende deelvragen geformuleerd:
1. Hoe verloopt de ontwikkeling van (regionale) patiëntportalen in Nederland?
2. Welke technische, juridische, organisatorische en financiële vraagstukken belemmeren de ontwikkeling van deze patiëntportalen?
3. Welke strategieën hanteren de initiatiefnemers van (regionale) patiëntportalen om met deze vraagstukken om te gaan?
4. Hoe kunnen beleidsmakers gebruik maken van de kennis uit de praktijk om deze vraagstukken te verhelderen en met concreet beleid te komen?
5. Welke ontwikkelingen in de (regionale) ICT-initiatieven zijn relevant voor toekomstig gezondheidszorgonderzoek?
Vanwege het verkennende karakter van de onderzoeksvraag is gekozen voor een kwalitatieve onderzoeksaanpak. Dit begon met een oriëntatiefase waarin een literatuurscan, websearches en verkennende interviews met experts en stakeholders zijn uitgevoerd. Vervolgens werden vier casestudies uitgevoerd: Zorgportaal Rijnmond, PAZIO, Den Haag, Almere. De casestudies bestonden uit interviews en documentanalyse. De slotfase was de synthesefase, waarbij gebruik is gemaakt van inzichten uit een seminar (door de onderzoekers en Nictiz gezamenlijk georganiseerd) en een focusgroep. Als theoretisch perspectief is een sociotechnische benadering gebruikt, die oog heeft voor de interactie tussen menselijke en technologische actoren.
eHealth lijkt een meer zichtbare plek in te nemen in diverse beleidsagenda’s, zowel binnen en tussen instellingen als tussen spelers uit de zorg-ICT en overheidsinstanties. Hoewel er nog niet veel sprake is van onderlinge coördinatie of afstemming, ontbreekt het niet aan initiatieven en activiteit op het gebied van patiëntportalen en eHealth. Analyse van het veld laat zien dat er zowel fragmentatie plaatsvindt (bijv. door steeds nieuwe initiatieven) als integratie (bijv. samenwerking tussen beleid en praktijk). De progressie rondom (regionale) patiëntportalen verloopt echter vooralsnog in kleine stappen. De meeste initiatiefnemers kiezen voor opeenvolgende reeksen van relatief kleinschalige implementaties die na een eventuele succesvolle pilotfase kunnen worden opgeschaald. Daarbij lopen ze tegen technische, juridische, organisatorische en financiële uitdagingen aan, die veel ‘pionierswerk’ vragen.
De regionale oplossingen die in de onderzochte casussen worden toegepast, zouden kunnen doorgroeien naar grootschalige infrastructuren waarvan zowel zorgprofessionals als burgers kunnen profiteren. Om de uitdagingen op technisch, juridisch, organisatorisch en financieel gebied het hoofd te bieden, zullen actoren uit beleid en praktijk elkaar echter voortdurend moeten opzoeken om vraagstukken te verhelderen en beleidsoplossingen te toetsen in de praktijk. Ook onderzoek kan daaraan een belangrijke bijdrage leveren, en het rapport geeft enkele aanbevelingen voor vervolgonderzoek.
In het lic