Mobiele menu

Alcohol in het verkeer: maatschappelijke impact en passende preventieve en repressieve interventies

Rijden onder invloed van alcohol verhoogt de kans op een verkeersongeval aanzienlijk. Volgens een schatting uit 2013 is alcohol verantwoordelijk voor 11-24% van het aantal verkeersdoden. Dit gaat gepaard met veel menselijk leed en hoge maatschappelijke kosten. De afgelopen jaren neemt het alcoholgebruik in het verkeer weer toe. Bestaande maatregelen hebben dus onvoldoende effect. In dit project verzamelen we nieuwe inzichten en ontwikkelen een daarbij passende set maatregelen om alcoholgebruik in het verkeer terug te dringen.

Doel

Het project beoogt de wetenschappelijke kennis over alcohol in het verkeer te verdiepen en op basis daarvan concrete handvatten te bieden voor (kosten)effectieve maatregelen. Dit leidt tot een beschrijving van het huidige en in 2030/2040 te verwachten aantal alcoholgerelateerde verkeersslachtoffers en hun kenmerken, aanbevelingen voor effectieve handhaving, en een goed onderbouwde en doelmatige set van bestaande of (door) te ontwikkelen maatregelen die aansluit op de achterliggende problematiek van jongvolwassenen (preventie) en zware overtreders (repressie).

Aanpak/werkwijze

Allereerst ontwikkelen we een schattingsmethodiek voor de actuele en toekomstige omvang en kenmerken van het probleem van alcohol in het verkeer. Vervolgens kijken we naar mogelijkheden om de effectiviteit van politiehandhaving te vergroten, o.a. via effectieve communicatie rondom controles. Handhaving heeft zowel een preventieve component (afschrikken) als een repressieve component (bestraffen). Voor preventie kijken we vooral naar jongvolwassenen en de rol die hun sociale omgeving hierbij kan spelen. Voor repressie richten we ons op zware overtreders. We gebruiken diverse onderzoeksmethoden zoals analyse van databestanden, focusgroepen en doelmatigheidsanalyse, en betrekken ervaringsdeskundigen, experts en organisaties die de verkregen inzichten moeten implementeren.

Samenwerkingspartners

 Het onderzoek wordt uitgevoerd door onderzoeksorganisaties SWOV, IVO, TeamAlert en Ecorys, in samenwerking met maatschappelijke partners (Stichting Verslavingsreclassering GGZ, Verslavingskunde Nederland, politie en politieacademie) en ervaringsdeskundigen (zware alcoholovertreders (Het Zwarte Gat) en jongeren). We benutten de kennis van partners en ervaringsdeskundigen door hen te bevragen en mee te laten denken via interviews, focusgroepen en co-creatiesessies. Daarnaast zorgt de betrokkenheid van de partners voor aansluiting bij de praktijk en voor draagvlak onder professionals om de verkregen inzichten uit te dragen binnen de eigen organisatie en de beoogde maatregelen ook daadwerkelijk in onderlinge samenwerking te implementeren.

Verwachte resultaten

Het project leidt enerzijds tot nieuwe wetenschappelijke inzichten die gedeeld worden in peer-reviewed tijdschriften en congresbijdragen, en anderzijds tot praktijk- en beleidsgerichte, deels interactieve, ”hands-on” documenten voor verschillende spelers op het terrein van alcohol in het verkeer: 

  • Informatie voor beleidsmakers over omvang en kenmerken van het probleem.
  • Handleiding voor politiefunctionarissen over het opzetten van alcoholcontroles. 
  • Lesmateriaal voor de politieacademie, gebaseerd op voornoemde handleiding. 
  • Informatie over de rol van communicatie bij alcoholcontroles en de organisatie daarvan. 
  • Handreiking over interventies voor alcoholpreventie in het verkeer voor jongvolwassenen. 
  • Aanbevelingen voor straf- en bestuursrechtelijke maatregelen voor (zware) overtreders.

Overig
Om ervoor te zorgen dat de onderzoeksresultaten worden benut, en daarmee bijdragen aan het terugdringen van rijden onder invloed van alcohol, worden de producten van het project afgestemd op de specifieke boodschap en doelgroep. Met dat doel richten we ook een klankbordgroep op met vertegenwoordigers van a) zorgprofessionals en ervaringsdeskundigen, b) onderwijs en wetenschap, en c) beleid. Gedurende het project vragen we hen regelmatig om: 1) te toetsen of het onderzoek aansluit bij hun behoeften, 2) de toegevoegde waarde van het onderzoek te bewaken, en 3) om de achterban op de hoogte te houden van de bevindingen.

Kenmerken

Projectnummer:
10690032320017
Looptijd: 0%
Looptijd: 0 %
2024
2027
Onderdeel van programma:
Projectleider en penvoerder:
Ragnhild Davidse
Verantwoordelijke organisatie:
SWOV