Beyond expectations: the effectiveness of a theory driven intervention to achieve and sustain optimal self-management in patients with type-2 diabetes

Voor mensen met diabetes is het belangrijk om een gezonde leefstijl aan te houden. De huisarts adviseert dan ook vaak een gezond gewicht, een gevarieerd eetpatroon en voldoende lichaamsbeweging. Hoewel de meeste diabetespatiënten zich hier goed van bewust zijn en hun leefstijl ook graag wíllen veranderen, blijkt het in de praktijk vaak moeilijk om van aangeleerde gewoontes af te stappen.

In dit onderzoek testen we de effectiviteit van een cursusprogramma waarmee diabetespatiënten aan de hand van een 5-stappen plan worden geholpen om goede en haalbare doelen te stellen met betrekking tot hun zelfzorg. Bovendien wordt aandacht besteed aan het omgaan met moeilijke situaties. In een eerder onderzoek is al gebleken dat deze cursus zorgt voor een verbetering van de zelfzorgactiviteiten. Nu kijken we specifiek naar het nut van terugkom-bijeenkomsten na afloop van de cursus: helpen die om het nieuwe gedrag vol te houden, of hebben mensen geen extra bijeenkomsten nodig?

Producten

Titel: Boosters, anyone? Exploring the added value of booster sessions in a self-management intervention.
Auteur: Kroese, F.M., Adriaanse, M.A., & De Ridder, D.T.D.
Magazine: Health Education Research
Titel: Are self-management interventions suitable for all? Comparing obese vs. non-obese type 2 diabetes patients.
Auteur: Kroese, F.M., Adriaanse, M.A., & De Ridder, D.T.D.
Magazine: Health Education and Behavior
Titel: Improving Diabetes Self-Management by Mental Contrasting.
Auteur: Adriaanse, M.A., De Ridder, D.T.D., & Voorneman, I.M.M.
Magazine: Psychology & Health
Titel: Train-de-trainer manual
Titel: Werkboek DOELbewust Diabetes
Titel: Aim for The Moon, Reach for The Stars

Verslagen


Eindverslag

Type 2 diabetes is een steeds vaker voorkomende chronische ziekte die kan leiden tot ernstige complicaties. Om de ziekte goed in de hand te houden is het voor patiënten belangrijk om bepaalde leefregels in acht te nemen met betrekking tot zelfzorg (e.g., het nemen van medicatie en het controleren van de bloedglucose), voeding, en lichaamsbeweging. Hoewel de meeste diabetes patiënten zich hier goed van bewust zijn en hun leefstijl ook graag wíllen veranderen, blijkt het in de praktijk toch vaak moeilijk om van aangeleerde gewoontes af te stappen. In dit onderzoek testen we de effectiviteit van een self-management interventie voor type 2 diabetespatiënten die gericht is op het verbeteren van proactive coping vaardigheden. Met behulp van een 5-stappen plan worden patiënten geholpen i) haalbare, concrete doelen te stellen; ii) voorwaarden en mogelijke barrières voor het behalen van hun doelen te identificeren; iii) oplossingen te bedenken voor specifieke lastige situaties; iv) concrete actieplannen te formuleren; en v) hun vooruitgang te evalueren. Bovendien kijken we specifiek naar het nut van terugkombijeenkomsten om patiënten op gang te houden 1, 3 en 6 maanden na het beëindigen van de basiscursus. We vergelijken hierbij de effectiviteit van terugkombijeenkomsten die zich richten op kleine concrete doelen (zoals in de basisinterventie) versus terugkombijeenkomsten die zich richten op meer uitdagende, hogere orde doelen. De vraagstelling voor het project was drieledig: 1. Wat is de effectiviteit van de self-management interventie? Deze vraag kan worden opgedeeld in 3 subvragen: i) In hoeverre is de self-managementinterventie effectief in het verbeteren van zelfzorgactiviteiten bij type 2 diabetes patiënten? ii) Wat is hierbij de toegevoegde waarde van de terugkombijeenkomsten? iii) Zijn terugkombijeenkomsten die zich richten op meer uitdagende doelen effectiever dan terugkombijeenkomsten die zich blijven richten op kleinere doelen? 2. Wat is het onderliggende mechanisme voor de werking van de interventie? Zijn proactive coping vaardigheden de mediërende factor voor het effect van de interventie op zelfzorgactiviteiten? 3. Is de effectiviteit van de interventie gelijk voor participanten van verschillende achtergronden?
In het project Doelbewust Diabetes onderzoeken psychologen van de Universiteit Utrecht op welke manier mensen met type 2 diabetes blijvend hun leefstijl kunnen veranderen om lange termijn complicaties te voorkomen. We kijken met name of ambitieuze doelen op het gebied van leefstijlveranderingen meer inspirerend zijn nadat mensen een korte cursus gevolgd hebben over hoe ze leefstijlveranderingen kunnen aanpakken in hun persoonlijke leven dan steeds maar blijven te bedenken hoe ze dat moeten aanpakken.

Kenmerken

Projectnummer:
76500002
Looptijd: 100%
2008
2013
Gerelateerde programma's:
Gerelateerde subsidieronde:
Projectleider en penvoerder:
Prof. dr. D.T.D. de Ridder
Verantwoordelijke organisatie:
Universiteit Utrecht