Mobiele menu

Collaboration between public health, primary and social care in deprived neighbourhoods: developmental evaluation of two pilots in Amsterdam North en Utrecht Overvecht

Groter accent op preventie en zelfmanagement beïnvloedt zorgconsumptie

Vraagstuk

Bewoners van achterstandswijken hebben vaker een chronische ziekte, een ongezonde leefstijl en ze ervaren vaker problemen met bijvoorbeeld wonen en inkomen. Een groter accent op preventie en zelfmanagement is een mogelijke strategie om een hoge zorgconsumptie in achterstandswijken terug te dringen. Draagt een geïntegreerd, preventief zorg- en welzijnsaanbod daar inderdaad aan bij?

Onderzoek

In Utrecht Overvecht en Amsterdam Noord is onderzocht of professionals een integrale benadering in hun dagelijkse werk zijn gaan toepassen en in welke mate deze aanpak het zorggebruik heeft beïnvloed.

Uitkomst

In Amsterdam was de pilot gedurende de onderzoeksperiode (2009-2011) nog onvoldoende uitgewerkt om het beoogde effect aantoonbaar te maken. In Utrecht zeggen professionals op een meer integrale manier te zijn gaan werken. In vergelijking met controlewijken is het gebruik van eerstelijnszorg van karakter veranderd en in de tweede lijn is de zorgconsumptie gedaald. Het is aannemelijk dat dit door de pilot komt.

Verslagen


Eindverslag

Bewoners van achterstandswijken hebben twee keer zo vaak chronische ziekten, vaker overgewicht, een ongezondere leefstijl en ervaren vaker problemen met werk, wonen, inkomen en opvoeding. Zelfs wanneer met de hogere ziektelast rekening wordt gehouden blijkt de zorgconsumptie in die wijken hoger dan in niet-achterstandswijken. In toenemende mate wordt integratie van het gefragmenteerde zorg- (en soms welzijns-) aanbod en een groter accent op preventie en zelfmanagement voorgesteld als strategie om de verhoogde zorgconsumptie terug te dringen.

In de onderhavige studie zijn twee pilotprojecten in Utrecht Overvecht en Amsterdam Noord geëvalueerd, waarin wordt geëxperimenteerd met een geïntegreerd preventief, zorg- en welzijnsaanbod voor het terugdringen van de hoge zorgconsumptie in achterstandswijken. De onderzoek viel uiteen in twee opeenvolgende fasen. De eerste fase behelsde een actiebegeleidend onderzoek, waarin de ontwikkelde werkwijze werd geëxploreerd door van ieder project de probleemdefinitie te verhelderen en voor iedere pilot een programmatheorie te ontwikkelen. In de tweede fase werd in twee deelstudies onderzocht in welke mate professionals een integrale benadering in hun dagelijkse werk zijn gaan toepassen en in welke mate de pilots het zorggebruik hebben beïnvloed.

De resultaten verschilden per pilot. Hoewel in beide projecten het doel was professionals nieuwe competenties te laten ontwikkelen die hen in staat stellen een integrale benadering toe te passen, bleek dat beide pilots dit op een andere manier trachtten te bereiken. Het project in Amsterdam Noord richtte zich op volwassenen met meervoudige vragen en de benadering wordt met name gedragen op bestuurlijk niveau en top-down ingezet. Gedurende de studieperiode was de ontwikkeling in Amsterdam Noord zijn nog niet in overeenstemming met de doelen die werden nagestreefd. Dat was ook niet te verwachten, omdat de pilot in de periode van onderzoek (2009-2011) nog onvoldoende was uitgekristalliseerd om het beoogde effect te hebben.

In Utrecht Overvecht richtte het project zich op volwassenen met vage klachten en ontwikkelde het zich meer bottom-up vanuit het uitvoeringsniveau. Professionals in de wijk Utrecht Overvecht geven aan dat ze op een meer integrale manier zijn gaan werken en dat de gezamenlijke inzet van de gemeente en Achmea –de interventie Gezonde Wijk Utrecht- daaraan een positieve bijdrage heeft geleverd, hoewel we dat niet kwantitatief kunnen staven. Verder blijkt dat het zorgpatroon gedurende de periode van de pilot is veranderd. Meer specifiek is de zorgconsumptie in de eerstelijnszorg van karakter veranderd en in de tweedelijnszorg gedaald. Het is aannemelijk dat beide effecten in zorggebruik toe te wijzen zijn aan de pilot.

Bewoners van achterstandswijken zijn relatief ongezond. Dit is deels te wijten aan een hogere prevalentie van een ongezonde leefstijl in deze bevolkingsgroep. Ondanks veel investeringen om gezond gedrag te bevorderen in die groepen, is er weinig gezondheidswinst behaald: preventieve maatregelen komen moeizaam van de grond in deze wijken en de doelgroep wordt niet goed bereikt. Het integreren van eerstelijns zorg, preventie en welzijn wordt bepleit als oplossingsrichting om gezond gedrag effectief te bevorderen. Dit zou zowel de implementatie van preventieve maatregelen bevorderen, als het bereik van de doelgroep. Het is echter onduidelijk of deze verwachting in de praktijk ook echt waargemaakt wordt. Twee pilots, in Amsterdam en in Utrecht, bieden de unieke gelegenheid om empirisch te exploreren hoe en onder welke omstandigheden geïntegreerde zorg met welzijn en preventie zich ontwikkelt, of het de implementatie van preventieve maatregelen stimuleert, en het gebruik bevordert. We hanteren hiervoor een tweevoudige casestudie design met kwalitatieve en kwantitatieve methoden om data te verzamelen.

Onderwerpen

Kenmerken

Projectnummer:
200320005
Looptijd: 100%
Looptijd: 100 %
2010
2014
Onderdeel van programma:
Gerelateerde subsidieronde:
Projectleider en penvoerder:
Prof. dr. K. Stronks
Verantwoordelijke organisatie:
Amsterdam UMC - locatie AMC