De Leerfabriek Onderzoekend leren met professionals in de Groningse zorg voor jeugd
De Leerfabriek is een initiatief van acht samenwerkende organisaties in de Groningse zorg voor jeugd om de gemeenschappelijke hulp te verbeteren in aansluiting op ontwikkelingen als het Centrum voor Jeugd en Gezin en de verwijsindex. Het gaat om de praktijkinstellingen Lentis-Jonx, Accare, RSNOWG, Leger des Heils, MJD, GGD, Elker en Bureau Jeugdzorg in samenwerking met kennisinstellingen Rijksuniversiteit Groningen, het UMCG en de Hanzehogeschool Groningen. Het initiatief heeft geleid tot een gemeenschappelijke visie op zorg voor jeugd, genaamd de puddingprincipes, en een methode om samenwerking rondom de zorg vanuit de principes te verbeteren: de Leerfabriek.
De Leerfabriek is een veilige plaats waar mensen regionaal op een open en plezierige wijze de principes en samenwerking kunnen bespreken onder deskundige begeleiding. De Leerfabriek faciliteert een keten-leerproces voor professionals, leidinggevenden en bestuurders dwars door organisaties heen. De resultaten moeten energie opleveren voor de deelnemers en leiden tot het daadwerkelijk verbeteren van de gemeenschappelijke hulp en samenwerking.
Verslagen
Eindverslag
Het doel van de Leerfabriek is het operationaliseren van een gezamenlijke zorgvisie in een leeromgeving met professionals waarin bottom up leren plaatsvindt. Door gezamenlijk ketencasuïstiek te bespreken, zijn werkzame factoren voor ontschotting zichtbaar geworden. Ook zijn werkzame elementen en verbeteraspecten van op de cliënt gerichte en integrale hulp gedestilleerd. Hierbij is een onderzoekende houding (reflective practioner) op het gebied van de ketensamenwerking van belang. De deelname van leidinggevenden en bestuurders aan de Leerfabriek bevordert het draagvlak voor een
lerende houding in de ketensamenwerking.
De onderzoeksbereidheid van medewerkers is op twee manieren in kaart gebracht:
1. Concrete uitspraken van professionals zijn gecategoriseerd op basis van het U-model van Scharmer.
2. De zorgprincipes zijn tijdens nul- en nameting door zowel professionals als leidinggevenden en bestuurders gescoord op het belang dat men eraan hecht én of de toepassing ervan goed gaat, dan wel beter kan. De resultaten zijn in Excel verwerkt en vergeleken. In de verslaglegging zijn deze onderdelen meegenomen, zie onderdeel 2 ‘Resultaten’.
Uit de pilotfasen 1 en 2 blijkt dat professionals zich committeren aan de zorgprincipes en dat de leerfabriek een lerende omgeving is door haar open en constructieve karakter. Professionals leren elkaar, elkaars werkwijze en elkaars taal kennen. De bevindingen van de sessies worden besproken met leidinggevenden, bestuurders en onderzoekers. In de planning is opgenomen om de resultaten in 2012 te presenteren in een conferentie. Daar krijgt de relatie tussen het onderzoek, werkveld, beleid en bestuur een expliciete plek.
Doordat kennisinstellingen actief participeren in de Leerfabriek heeft er een intensieve interactie plaatsgevonden tussen wetenschappelijk onderzoek en de praktijk van de jeugdhulpverlening. De Leerfabriek heeft een start gemaakt met een lerende houding in een complex systeem, dat aan de vooravond staat van een transitie. Op basis van de Leerfabriekbijeenkomsten zijn zowel voor onderzoek als praktijk vervolgvragen geformuleerd.
Wat is het probleem dat opgelost moet worden?
De Leerfabriek is ontstaan omdat jeugdzorginstellingen in het noorden (h)erkennen dat ze geen gedeelde visie en waarden hebben om beter te kunnen samenwerken in de jeugdzorgketen. Acht bestuurders hebben daartoe de 12 zogenaamde ‘Puddingprincipes’ (zorgprincipes) ontwikkeld. De vraag is: Hoe kunnen we als professionals, leidinggevenden en bestuurders met deze principes beter leren samenwerken? De opdracht van de Leerfabriek is om deze principes in de jeugdzorginstellingen te implementeren: maak de 12 zorgprincipes ‘levend’ bij professionals, leidinggevenden en bestuurders (onderzoekende houding);verbeter daarmee het handelen in de keten; en maak de resultaten zichtbaar en verspreid deze.
Wat is de aanpak?
● Professionals die in een CJG-regio betrokken zijn bij een reële casus, bespreken de samenwerking in 2 bijeenkomsten onder leiding van een procesbegeleider met inhoudelijke inbreng van een onderzoeker.
● In de bijeenkomsten wordt gewerkt met 4 kernelementen die samen het ‘concept Leerfabriek’ vormen: 12 Puddingprincipes, de casus, de U theory Scharmer, onderzoeksmatig verbeteren.
● Terugkoppeling van de resultaten uit de bijeenkomsten naar leidinggevenden en bestuurders.
● Verspreiding van resultaten naar betrokken organisaties en alle 8 regio’s in de provincie Groningen.
Wat hebben we tot nu toe gedaan?
In 2010 is het concept van De Leerfabriek ontwikkeld en in een pilot getest in Veendam en Leek.
Op basis van de pilotfase is het concept in januari -februari 2011 verbeterd en verwerkt in een opzet 2e pilotfase, die loopt tot september 2011. Dan draait in de overige 6 CJG-regio's in de provincie Groningen De Leerfabriek. In oktober 2011 worden de resultaten gepresenteerd op een slotsymposium.