De mentale gezondheid van hoogbegaafde jongeren: wat kunnen zij zelf doen?
Het aantal jongeren met psychische problemen is toegenomen. Hoogbegaafde jongeren lopen extra risico omdat zij regelmatig geen aansluiting vinden bij leeftijdsgenoten en/of niet passen in het schoolsysteem. Hierdoor kunnen zij neerslachtige gevoelens en depressieve klachten ontwikkelen, wat kan leiden tot schooluitval en psychische problemen.
Hoogbegaade jongeren kenmerken zich door een hoge intelligentie en een groot creatief denkvermogen, ook kunnen zij kritisch, perfectionistisch en faalangstig zijn. Tijdens de adolescentie (16-22 jaar) kunnen jongeren onzeker zijn over vriendschap, seksualiteit en hun zelfbeeld. Voor hoogbegaafde jongeren extra moeilijk als zij zich ook eenzaam en anders voelen, stress ervaren en het onderwijs niet passend is.
Dit onderzoek geeft inzicht hoe hoogbegaafde jongeren hun mentale gezondheid ervaren en zelf kunnen versterken. Hiervoor spreken wij diverse hoogbegaafde jongeren en deskundigen. Dit resulteert in concrete adviezen voor hoogbegaafde jongeren om hun mentaal welbevinden te vergroten.
Verslagen
Eindverslag
Hoogbegaafde jongeren vinden regelmatig geen aansluiting bij leeftijdsgenoten, passen niet goed in het schoolsysteem en ervaren geen toereikende hulp. Dit kan leiden tot neerslachtige gevoelens, schooluitval en psychische problemen. Onderzoeksvraag: Hoe ervaren hoogbegaafde jongeren (16-22 jaar) hun mentale gezondheid en wat kunnen zij zelf doen om hun mentaal welbevinden te vergroten?
Methode
Groepsinterviews zijn gehouden met 16 hoogbegaafde jongeren, individuele interviews met 7 deskundigen. Hoogbegaafde volwassen (57) vulden een online vragenlijst in over hun ervaringen als jongere. Een tool werd ontwikkeld waarmee hoogbegaafde jongeren inzicht krijgen in hoe zij hun mentale gezondheid ervaren. Deze is geëvalueerd met 11 jongeren en 4 deskundigen. Data is geanalyseerd met thematische analyse. De interviews zijn gehouden door ervaringsdeskundige jongeren onder begeleiding van een senior onderzoeker.
Resultaten
De meerderheid van de hoogbegaafde jongeren heeft ervaring met periodes met negatieve gedachtes en neerslachtige gevoelens, ook vond de meerderheid dat het tijdens het interview het prima, beter of goed ging ten opzichte van eerdere periodes. Zeker de helft van de geïnterviewde jongeren heeft ervaring met (tijdelijke) uitval in regulier onderwijs. Op goede dagen voelen jongeren zich lekker in hun vel en doen zij leuke dingen. Op slechte dagen ervaren zij uitstelgedrag, paniekaanvallen, onvrede over hun productiviteit, blijven ze in bed liggen en zorgen niet goed voor zichzelf. Suïcidale gedachten en/of automutilatie kunnen voorkomen. Oorzaken van slechte dagen zijn volgens de jongeren gevoelens van onbegrip, gebrek aan passende sociale interactie, slecht slapen, overprikkeling, fysieke klachten en hoge verwachtingen die samenhangen met hoogbegaafdheid. Hun mentale gezondheid verloopt met ups en downs en kan verslechteren door relatief kleine tegenslagen. Jongeren hebben hun mentaal welbevinden vergroot door (meer) kennis over hoogbegaafdheid, werken aan faalangst, contact met mensen die hen begrijpen, (beter) leren plannen, een routine en goed voor zichzelf zorgen. Genoemde activiteiten zijn wandelen, de natuur opzoeken, sporten, muziek maken of luisteren, mediteren en een bedrijf opzetten. Over social media en de invloed op mentale gezondheid waren de meningen verdeeld.
Uit de ervaringen van deskundigen en hoogbegaafde volwassenen blijkt dat meer kennis over hoogbegaafdheid belangrijk is voor zowel de jongeren als de hulpverleners, dat passende hulp nodig is en dat hoogbegaafde jongeren moeite hebben met om hulp vragen. De tool 'De mentale gezondheid van hoogbegaafde jongeren' werd ontwikkeld om hoogbegaafde jongeren inzicht te geven hoe zij hun mentale gezondheid ervaren. Jongeren beantwoordden stellingen op de domeinen kennis, autonomie, zorg, contact en ontwikkeling, om erachter te komen hoe zij hun mentale gezondheid op de verschillende domeinen ervaren. Ook kunnen ze aangeven waar zij tevreden over zijn en wat zij aandacht willen geven. De tool is over het algemeen positief geëvalueerd door zowel jongeren als deskundigen. Na de evaluaties is een aantal formuleringen en onderwerpen nog aangepast, verwijderd of toegevoegd.
Conclusie
De geïnterviewde hoogbegaafde jongeren ervaren hun mentale gezondheid met ups en downs en hebben bijna allemaal te maken gehad met negatieve gedachten en slechte periodes. Ze voelen zich regelmatig onbegrepen door hun omgeving en hulpverleners. Daarom is de tool ‘De mentale gezondheid van hoogbegaafde jongeren’ ontwikkeld. Hiermee kunnen hoogbegaafde jongeren inzicht krijgen in hoe zij hun mentale gezondheid ervaren, waar zij tevreden over zijn en wat zij aandacht willen geven. Vervolgonderzoek richt zich op specifieke handvatten waarmee hoogbegaafde jongeren hun mentaal welbevinden kunnen vergroten.
Reflectietool voor hoogbegaafde jongeren
De tool is voor hoogbegaafde jongeren van 16 t/m 22 jaar en kan hen helpen om stil te staan bij hun mentale gezondheid. Bijvoorbeeld als ze last hebben van stress, faalangst, somberheid, overprikkeling of het gevoel dat ze vastlopen. in samenspraak met hoogbegaafde jongeren de reflectietool ontwikkeld waarmee ze zelf aan hun mentale gezondheid kunnen werken. Deze tool is geen vervanging voor therapie.
Het is een website waarop hoogbegaafde jongeren een account aan kunnen maken. Hier kunnen zij stellingen invullen, kiezen waarin ze willen groeien en een plan van aanpak schrijven. De jongeren kunnen binnen de kaders zelf bepalen hoe zij aan hun mentale gezondheid willen werken. Zo kunnen ze zelf kiezen wat zij nuttig vinden. Ook kunnen ze reminders instellen die hen herinneren om aan hun doelen te werken. Zo kunnen ze geleidelijk aan hun mentale gezondheid werken en hun vooruitgang bijhouden.
Bekijk hier de reflectietool: W.Y.S. Onderzoek & Educatie