DEFENCE: Determination and Evaluation of the Frequency and Effects of myocardial damage iN patients with a SARS-CoV-2 infEction
Tijdens de pandemie was het onduidelijk hoe vaak hartschade, die kan optreden bij COVID-19, voorkwam en wat het verloop en de omkeerbaarheid hiervan was. Door het samenbrengen van studies die toen liepen of in ontwikkeling waren, kon op korte termijn meer kennis worden verkregen over de frequentie en gevolgen van deze hartschade. Ook is er onderzocht of langdurige klachten bij mensen na het doormaken van COVID-19 verband hielden met hartschade.
Doel
Het doel van het DEFENCE project was het vaststellen hoe vaak hartschade bij patiënten die COVID-19 hebben doorgemaakt voorkomt en de gevolgen daarvan in kaart te brengen.
Aanpak/werkwijze
Er zijn enkele grote bestaande groepen bij elkaar gebracht: van gezonde topsporters en patiënten in de algemene bevolking die thuis hersteld zijn van de infectie tot ernstig zieke patiënten die in het ziekenhuis hebben gelegen. Om hartschade op te kunnen sporen zijn diverse onderzoeken gedaan, waaronder een MRI-scan van het hart. Ook hebben patiënten vragenlijsten ingevuld om te ontrafelen of bepaalde klachten, zoals hartkloppingen en pijn op de borst in de periode na COVID-19, verband hielden met hartschade. Door deze data te koppelen met externe databronnen is onderzocht of patiënten na COVID-19 op de korte- en lange termijn een verhoogd risico hebben op hartschade en verdere complicaties daarvan.
Samenwerkingspartners
UMC Utrecht, Erasmus MC, Maastricht Universitair Medisch Centrum+, Amsterdam UMC – locatie AMC, Dutch Cardio Vascular Alliance en Vereniging Werkgroep Cardiologische Centra Nederland.
Resultaten
Aan het begin van de COVID-19-pandemie bestond grote bezorgdheid over hartschade door het virus. DEFENCE onderzocht hoe vaak hart- en vaatziekten en hartschade tijdens de pandemie voorkwamen en toonde aan dat ernstige hartcomplicaties tijdens ziekenhuisopname voor COVID-19 zeldzaam waren, behalve longembolieën. Hartspierontsteking en hartfalen kwamen veel minder voor dan in eerste instantie gevreesd. Hoewel bij ongeveer één op de drie patiënten tijdens de ziekenhuisopname aanwijzingen voor hartschade werden gevonden, bleven deze waarden bij velen stabiel. Dit wijst erop dat het vaker om al bestaande, chronische hartschade ging dan om schade veroorzaakt door het virus zelf. Nieuwe ernstige hart- en vaatziekten 6 maanden na de ziekenhuisopname waren zeldzaam. Langetermijn uitkomsten tot 3 jaar worden momenteel nog onderzocht.
Vervolg
Voor de lange termijn uitkomsten (tot 3 jaar na hospitalisatie) zijn de analyses momenteel nog gaande bij het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). De resultaten hiervan worden naar verwachting in 2026 afgerond.
Overig
Dit onderzoek is 1 van de studies op het gebied van onderzoek naar optimale medisch-specialistische zorg bij COVID-19. De onderzoeken hebben als doel het beantwoorden van belangrijke kennishiaten op gebied van behandeling. ZonMw faciliteert deze onderzoeken in het COVID-19 deelprogramma Behandeling om een bijdrage te leveren aan het bevorderen van optimale zorg voor COVID-19. De kennishiaten zijn geïdentificeerd door de Multidisciplinaire Wetenschapscommissie COVID-19 van de Federatie Medisch Specialisten (FMS).
Producten
Auteur: Joelle J N Daems, Juliette C van Hattum, Yigal M Pinto, Harald T Jørstad
Magazine: European Heart Journal
Begin- en eindpagina: 1-6
Link: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC9384774/pdf/ytac336.pdf
Auteur: Valentijn M T de Jong, Rebecca Z Rousset, Neftalí Eduardo Antonio-Villa, Arnoldus G Buenen, Ben Van Calster, Omar Yaxmehen Bello-Chavolla, Nigel J Brunskill, Vasa Curcin, Johanna A A Damen, Carlos A Fermín-Martínez, Luisa Fernández-Chirino, Davide Ferrari, Robert C Free, Rishi K Gupta, Pranabashis Haldar, Pontus Hedberg, Steven Kwasi Korang, Steef Kurstjens, Ron Kusters, Rupert W Major, Lauren Maxwell, Rajeshwari Nair, Pontus Naucler, Tri-Long Nguyen, Mahdad Noursadeghi, Rossana Rosa, Felipe
Magazine: British Medical Journal
Begin- en eindpagina: 1-11
Link: https://www.bmj.com/content/bmj/378/bmj-2021-069881.full.pdf
Auteur: Sluis WM, Linschoten M, Buijs JE, Biesbroek JM, den Hertog HM, Ribbers T, Nieuwkamp DJ, van Houwelingen RC, Dias A, van Uden IWM, Kerklaan JP, Bienfait HP, Vermeer SE, de Jong SW, Ali M, Wermer MJH, de Graaf MT, Brouwers PJAM, Asselbergs FW, Kappelle LJ, van der Worp HB, Algra AM
Magazine: Stroke
Auteur: Hockham C, Linschoten M, Asselbergs FW, Ghossein C, Woodward M, Peters SAE; CAPACITY-COVID Collaborative Consortium.
Magazine: BMJ Medicine
Auteur: Klein, D. O., Waardenburg, S. F., Janssen, E. B. N. J., Wintjens, M. S. J. N., Imkamp, M., Heemskerk, S. C. M., Birnie, E., Bonsel, G. J., Warlé, M. C., Jacobs, L. M. C., Hemmen, B., Verbunt, J., van Bussel, B. C. T., van Santen, S., Kietelaer, B. L. J. H., Jansen, G., Klok, F. A., de Kruif, M. D., Vernooy, K., Haagsma, J. A., … van Kuijk, S. M. J.
Magazine: BMJ Open
Auteur: Henkens MTHM, Raafs AG, Verdonschot JAJ, Linschoten M, van Smeden M, Wang P, van der Hooft BHM, Tieleman R, Janssen MLF, Ter Bekke RMA, Hazebroek MR, van der Horst ICC, Asselbergs FW, Magdelijns FJH, Heymans SRB; CAPACITY-COVID collaborative consortium.
Magazine: BMC Geriatrics
Auteur: CAPACITY-COVID Collaborative Consortium and LEOSS Study Group.
Magazine: European Heart Journal
Magazine: IJC Heart & Vasculature
Auteur: de Jong VMT, Rousset RZ, Antonio-Villa NE, Buenen AG, Van Calster B, Bello-Chavolla OY, Brunskill NJ, Curcin V, Damen JAA, Fermín-Martínez CA, Fernández-Chirino L, Ferrari D, Free RC, Gupta RK, Haldar P, Hedberg P, Korang SK, Kurstjens S, Kusters R, Major RW, Maxwell L, Nair R, Naucler P, Nguyen TL, Noursadeghi M, Rosa R, Soares F, Takada T, van Royen FS, van Smeden M, Wynants L, Modrák M; CovidRetro collaboration; Asselbergs FW, Linschoten M; CAPACITY-COVID consortium; Moons KGM, Debray TPA
Magazine: BMJ
Auteur: Nab L, Visser C, van Bussel BCT, Beishuizen A, Bemelmans RHH, Ten Cate H, Croles FN, van Guldener C, de Jager CPC, Huisman MV, Nijziel MR, Kamphuisen PW, Klok FA, Koster SCE, Kusadasi N, Meijer K, den Uil CA, Schutgens REG, Stam F, Vlaar APJ, Vlot EA, Linschoten MPM, Asselbergs FW, Kruip MJHA, le Cessie S, Cannegieter SC; Dutch Covid and Thrombosis Coalition & the CAPACITY-COVID collaborative consortium.
Magazine: Scientic Reports
Auteur: T. A. Klamer, M. Linschoten & F. W. Asselbergs
Magazine: Netherlands Heart Journal
Begin- en eindpagina: 190-197
Link: https://link.springer.com/content/pdf/10.1007/s12471-022-01677-9.pdf
Auteur: Klein DO, Wilmes N, Waardenburg SF, Bonsel GJ, Birnie E, Wintjens MS, Heemskerk SC, Janssen EB, Ghossein-Doha C, Warlé MC, Jacobs LM, Hemmen B, Verbunt JA, van Bussel BC, van Santen S, Kietselaer BL, Jansen G, Asselbergs FW, Linschoten M, Haagsma JA, van Kuijk SMJ; CAPACITY-COVID Collaborative Consortium.
Magazine: Diagnostic and Prognostic Research
Magazine: Heart