Denken & Doen: Integratie van Cognitieve Remediatie en Adaptatie voor Herstel en Participatie
Mensen met ernstige psychische aandoeningen kunnen geregeld gedrag vertonen dat voor anderen moeilijk te begrijpen is. Dit kan belastend zijn voor henzelf en hun omgeving, en herstel en zelfstandigheid belemmeren. Een belangrijke en vaak niet herkende oorzaak hiervan zijn cognitieve problemen. Huidige ondersteuning sluit hier echter onvoldoende op aan: cognitieve problemen worden vaak niet herkend, en bestaande interventies hebben vaak een te smalle focus, terwijl de variatie binnen de EPA-populatie om een flexibele, gecombineerde inzet van interventies vraagt.
Doel
- Een leermodule voor professionals ontwikkelen om cognitieve problemen beter te herkennen, begrijpen en begeleiden.
- Onbegrepen gedrag verminderen en participatie vergroten door 2 bewezen effectieve interventies te combineren: Cognitieve Adaptatie Training (CAT) en Cognitieve Remediatie (CR). CAT richt zich op compensatie middels omgevingsaanpassingen en praktische hulpmiddelen en CR richt zich op het versterken van cognitieve functies en ontwikkelen van metacognitieve kennis. Combinatie maakt maatwerk mogelijk: afgestemd op ieders cognitief profiel en persoonlijke doelen.
Aanpak/werkwijze
De inhoud van de leermodule en interventie worden samen met mensen met EPA, naasten en zorgprofessional ontworpen worden via Community-of-Practice bijeenkomsten; hierin ligt de focus op gezamenlijke kennisontwikkeling waarbij ervarings-, praktijk- en wetenschappelijke kennis worden gecombineerd. Daarna volgt een iteratief proces van vier testcycli: de leermodule en interventie worden uitgeprobeerd, geëvalueerd en steeds verder bijgesteld op basis van ervaringen van mensen met EPA en zorgprofessionals. In de laatste cyclus wordt de effectiviteit van de interventie onderzocht via een single-case experimental design. Om kennisuitwisseling en co-creatie te versterken, is een ervaringsdeskundige gedurende het hele project betrokken als onderzoeksassistent.
Samenwerkingspartners
Het project brengt een breed en complementair netwerk samen. Projectleden zijn verbonden aan de Rijksuniversiteit Groningen, het Radboudumc, de Hanzehogeschool, Kenniscentrum Phrenos, de Regionale Kenniswerkplaats Onbegrepen Gedrag, en aan ervaringsdeskundige collectieven zoals InBegrepen en het RGOC. Zo wordt wetenschappelijke- en ervaringskennis verbonden en worden de wensen en behoeften van mensen met EPA structureel worden meegenomen. Via Phrenos en de Academische Werkplaats Langdurige GGZ worden kennisdeling en landelijke implementatie bevorderd in samenwerking met hogescholen en meer dan 30 organisaties in de GGZ en het sociaal domein, waaronder het nieuwe netwerk Copzorgen.
(Verwachte) resultaten
Het project biedt een directe en duurzame oplossing voor een actuele zorgvraag: het beter begrijpen en ondersteunen van onbegrepen gedrag, middels een leermodule en interventie die in december 2027 worden opgeleverd. De leermodule vergroot kennis en bewustwording bij professionals, naasten en andere betrokkenen over cognitieve problemen als oorzaak van onbegrepen gedrag, wat bijdraagt aan meer begrip, minder stigma en passendere ondersteuning voor mensen met EPA. De geïntegreerde interventie helpt mensen met EPA hun gedrag beter te begrijpen en hun dagelijks functioneren te verbeteren, met als doel meer zelfstandigheid en autonomie en minder onbegrepen gedrag en zorglast voor naasten en professionals.