Depression in chronically ill elderly

Depressie komt veel voor bij ouderen, vooral bij ouderen met een chronische ziekte. Depressie heeft daarnaast ook een hoge ziektelast, zoals blijkt uit de vele functionele beperkingen en de hogere medische consumptie. Depressie zorgt daarmee voor relatief hoge kosten in de gezondheidszorg. Ook geeft depressie verhoogde sterfte kans. Tegelijkertijd is depressie goed te behandelen en daarom is er veel winst te boeken als depressie in een vroeg stadium wordt aangepakt. Het probleem is nu dat depressie met name bij chronisch zieke ouderen vaak onopgemerkt blijft en daardoor onbehandeld. In de DELTA studie is een aanpak voor depressie getest en is gekeken of mensen daardoor minder depressief werden. Ook is gekeken welke kosten met zo’n aanpak gemoeid zijn. Ten slotte is gekeken naar tevredenheid van patiënten en problemen en obstakels die zich kunnen voordoen als deze nieuwe aanpak in de gezondheidszorg wordt ingevoerd. In totaal namen aan deze studie 361 licht depressieve patiënten van 60 jaar of ouder met diabetes type II of COPD deel, gelijk verdeeld over een controle en interventie groep. Patiënten uit de interventie groep ontvingen de nieuw ontwikkelde aanpak. Deze behelst vooral hulp bij het zelf leren hanteren van depressieve gevoelens (zelf-management) door apart hiervoor getrainde verpleegkundigen. De verpleegkundigen gingen maximaal tien keer bij de deelnemers op huis bezoek een periode van maximaal drie maanden. Het aantal huisbezoeken was afhankelijk van hoe snel de aanpak aansloeg. Patiënten uit de controle groep kregen gebruikelijke zorg die ze altijd al kregen van hun huisarts. Om te kunnen testen of patiënten baat hadden bij de nieuwe aanpak, werden gegevens verzameld over depressieve symptomen, kwaliteit van leven en dagelijks functioneren. Daarvoor deden wij metingen voor de start van de behandeling en respectievelijk 1 week, drie en negen maanden daarna. Gegevens over de kosten werden regelmatig verzameld met een kostendagboekje waarmee we een schatting konden maken van de kosten over een heel jaar. Kosten bestonden uit programma kosten, kosten van gezondheidszorg, patiënt- en familiekosten (bijvoorbeeld reiskosten) en kosten als gevolg van productiviteitsverlies. Gegevens over patiënttevredenheid en problemen met de uitvoering van de zorg werden verzameld door middel van vragenlijsten en een groepsinterview met alle betrokken verpleegkundigen. Personen uit de interventie groep bleken 9 maanden na de interventie gemiddeld minder symptomen van depressie te hebben dan personen uit de controle groep. Dit bleek met name te gelden voor patiënten met diabetes. Personen uit de interventie groep bleken gemiddeld tevens minder vaak achteruit te gaan qua dagelijks functioneren dan personen uit de controle groep. Bij diabetes patiënten bleek na negen maanden gemiddeld een verbetering in kwaliteit van leven zichtbaar. De gemiddelde kosten gedurende een jaar bleken bij personen die met deze nieuwe zorg te maken kregen lager te liggen dan in de controle groep, maar het verschil in kosten is niet groot. Deze aanpak maakt de kosten in de zorg dus zeker niet duurder, eerder goedkoper. De interventie is kosteneffectief, want in vergelijking met de controle groep lijken de kosten geringer en zijn de resultaten wat betreft de symptomen van depressie beter. De daling in kosten vond vooral bij COPD patiënten plaats, terwijl de stijging in effecten voornamelijk bij de diabetes patiënten optrad. Verder bleek dat patiënten en verpleegkundigen de interventie erg waardeerden. Van de patiënten die de nieuwe vorm van zorg hebben gekregen, zou 94% deze zorg aan andere chronisch zieken aanbevelen. Uit de gegevens van ons onderzoek kan geconcludeerd worden dat de interventie goed uitvoerbaar, acceptabel en (kosten)effectief is. Deze nieuwe aanpak voorziet duidelijk in een behoefte van hulpverleners (met name verpleegkundigen) en vooral van patiënten. Resultaten van onze studie ondersteunen daarmee verdere integratie van zelfmanagement onderst