Mobiele menu

The DExamethasone for Cardiac Surgery (DECS) trial: A large but simple trial to quantify the cost-effectiveness of dexamethasone in patients undergoing cardiac surgery.

Samenvatting na afronding

Bij veel hartoperaties is een hart-longmachine nodig, wat gepaard gaat met een ontstekingsreactie en kan leiden tot complicaties na de operatie. Dexamethason kan deze ontstekingsreactie onderdrukken.
De DECS-trial heeft in 8 Nederlandse hartcentra onderzocht in hoeverre toediening van dexamethason tijdens hartoperaties de kans op ernstige complicaties vermindert, of dat eventuele bijwerkingen de kans op complicaties juist doet toenemen. Ook is onderzocht hoe lang de patiënten op de IC en in het ziekenhuis moesten blijven. Van de 4500 patiënten kreeg de helft tijdens hun operatie dexamethason; de andere helft een placebo.

Resultaten

De interventiegroep kon eerder van de IC af en een dag eerder het ziekenhuis verlaten. Daarnaast liep deze groep minder vaak een infectie op. Met name de longfunctie van de interventiegroep was beter.
Er bleek ook een leeftijdseffect. Patiënten <75 jaar hadden duidelijk minder complicaties, terwijl bij patiënten >80 er een tegenovergesteld effect bleek te bestaan.
Het lagere risico op complicaties en de kortere verblijfsduur op de IC of in het ziekenhuis veronderstelt dat de (eenvoudige) toediening van (goedkope) dexamethason in aanzienlijke mate kosteneffectief is.
 

Samenvatting bij start

Bij de meeste hartoperaties is het gebruik van een hart-longmachine noodzakelijk. Dit gaat gepaard met een krachtige ontstekingsreactie, die kan leiden tot post-operatieve complicaties. Het is mogelijk om de ontstekingsreactie ten gevolge van de hart-longmachine te onderdrukken met het medicijn dexamethason. Of de gunstige effecten van dit medicijn opwegen tegen de potentiele nadelen is onzeker.
Om hierover duidelijkheid te verkrijgen wordt de DECS trial uitgevoerd. De DECS trial wordt uitgevoerd in 8 Nederlandse hartcentra. Na loting krijgt de helft van de te onderzoeken 4500 patiënten tijdens hun operatie dexamethason; de andere helft krijgt een placebo. De belangrijkste uitkomstmaat van de studie is het optreden van ernstige complicaties in de eerste maand na de hartoperatie. Ook de kosteneffectiviteit van de behandeling wordt onderzocht. Het werven van de 4500 patiënten zal in het najaar van 2011 zijn voltooid. Daarna kunnen conclusies worden getrokken en aanbevelingen worden gedaan.
 

In de media

Onbesliste hoofdvraag, onverwachte vondst: Studie naar dexamethason bij hartoperaties levert belangrijke bijvangst op (Mediator 13, sep 2015)

Producten

Titel: Dexamethasone for the prevention of postoperative atrial fibrillation
Auteur: Dirk van Osch, Jan M. Dieleman, Diederik van Dijk, Kirolos A. Jacob, Jolanda Kluin, Pieter A. Doevendans, Hendrik M. Nathoe
Titel: Effects of Dexamethasone on Cognitive Decline after Cardiac Surgery
Auteur: Thomas H. Ottens, M.D., M.Sc., Jan M. Dieleman, M.D., Anne-Mette C. Sauër, M.D., Linda M. Peelen, Ph.D., Arno P. Nierich, M.D., Ph.D., Welmer J. de Groot, B.Sc., Hendrik M. Nathoe, M.D., Ph.D., Marc P. Buijsrogge, M.D., Ph.D., Cor J. Kalkman, M.D., Ph.D., Diederik van Dijk, M.D., Ph.D.; for the DExamethasone for Cardiac Surgery (DECS) Study Group*
Titel: Dexamethasone for the prevention of postpericardiotomy syndrome: A DExamethasone for Cardiac Surgery substudy
Auteur: Jeroen J. H.Bunge,MD, DirkvanOsch,MD, JanM.Dieleman,MD, KirolosA. Jacob,BSc, JolandaKluin,MD,PhD, Diederik van Dijk, MD, PhD, and Hendrik M. Nathoe, MD, PhDa, for the Dexamethasone for Cardiac Surgery (DECS) Study Group
Titel: Intraoperative High-Dose Dexamethasone for Cardiac Surgery
Auteur: Jan M. Dieleman, MD; Arno P. Nierich, MD; Peter M. Rosseel, MD; Joost M. van der Maaten, MD; Jan Hofland, MD; Jan C. Diephuis, MD; Ronald M. Schepp, MD; Christa Boer, PhD; Karel G. Moons, PhD; Lex A. van Herwerden, MD; Jan G. Tijssen, MD; Sandra C. Numan, MSc; Cor J. Kalkman, MD; Diederik van Dijk, MD
Titel: Intraoperative Dexamethasone and Delirium after Cardiac Surgery: A Randomized Clinical Trial
Auteur: Anne-Mette C. Sauër, MD, Arjen J. C. Slooter, MD, PhD, Dieuwke S. Veldhuijzen, PhD, Maarten M. J. van Eijk, MD, PhD, and John W. Devlin, PharmD, FCCM, FCCP, and Diederik van Dijk, MD, PhD
Titel: The effects of intraoperative dexamethasone on left atrial function and postoperative atrial fibrillation in cardiac surgical patients
Auteur: K.A. Jacob, J.M. Dieleman, H.M. Nathoe, D. van Osch, E.E.C. de Waal, M.J. Cramer, J. Kluin, D. van Dijk

Verslagen


Eindverslag

Jaarlijks ondergaat wereldwijd ongeveer een miljoen mensen een hartoperatie, waarbij doorgaans een hart-longmachine nodig is. Het gebruik van de hart-longmachine kent echter bezwaren. Doordat het bloed in aanraking komt met lichaamsvreemd materiaal, ontwikkelt zich een ontstekingsreactie. Deze ontstekingsreactie kan in de eerste dagen na de operatie bijdragen aan het ontstaan van complicaties. Het is mogelijk om de ontstekingsreactie ten gevolge van de hart-longmachine te onderdrukken. Vaak wordt hiervoor tijdens de operatie eenmalig het medicijn dexamethason toegediend. Van langdurig dexamethasongebruik is echter bekend dat het kan leiden tot een te hoog bloedsuikergehalte, een slechte wondgenezing en een verhoogde kans op infecties. Het is niet bekend of de eenmalige toediening van dexamethason tijdens hartoperaties de kans op ernstige complicaties vermindert, of dat het door bijwerkingen de kans op complicaties juist doet toenemen. Als gevolg hiervan is er wereldwijd een diepe controverse ontstaan. In veel Europese hartcentra wordt dexamethason bij hartoperaties routinematig toegepast. In de Verenigde Staten echter wordt dexamethason alleen bij hoge uitzondering toegediend. Vanwege deze controverse is tussen 2007 en 2012 in acht Nederlandse hartcentra de "Dexamethasone for Cardiac Surgery Study" (DECS studie) uitgevoerd. In totaal hebben 4.500 patiënten die een hartoperatie moesten ondergaan aan dit onderzoek meegedaan. Na loting kreeg de helft van deze 4500 patiënten tijdens de operatie dexamethason; de andere helft kreeg een placebo. Patiënten noch de behandelende artsen wisten wie dexamethason kregen en wie het placebo. Vervolgens is onderzocht bij welke patiënten ernstige complicaties optraden. Ook is onderzocht hoe lang de patiënten op de intensive care en in het ziekenhuis moesten blijven.

Achtergrond
De DExamethasone for Cardiac Surgery (DECS) trial is ontworpen om het effect te meten van dexamethason toediening aan patiënten die een hartoperatie ondergaan. De studie is opgezet als een multicenter dubbelblinde gerandomiseerde interventie studie. De deelnemende patiënten krijgen tijdens hun hartoperatie dexamethason (1 mg/kg) of een placebo.

Deelnemende centra
Na het verkrijgen van subsidie ging de DECS trial op 1 september 2007 formeel van start. In de loop van het eerste studiejaar zijn 7 van de 8 deelnemende centra begonnen met het rekruteren van patiënten. Het Leids UMC heeft uiteindelijk toch van deelname afgezien. In 2008 besloten het MC Leeuwarden en het HAGA ziekenhuis eveneens te participeren. De lokale METC toetsing verliep in beide centra echter moeizaam en pas in het voorjaar van 2009 is in beide centra toestemming verkregen. Helaas bleek tegen die tijd de vrijwel voltallige cardio-anesthesiologische staf van het HAGA ziekenhuis ontslag te nemen. Op dit moment wordt ter plaatse een nieuwe groep cardio-anesthesiologen samengesteld en deze nieuwe groep anesthesiologen wenst zich opnieuw te beraden over deelname aan de studie. In het MCL Leeuwarden daarentegen zijn onlangs de eerste patiënten gerekruteerd. Het aantal deelnemende centra ligt daarom per 31 augustus 2009 op acht.

Inclusie snelheid
Voorgenomen is om de benodigde 4500 patiënten te rekruteren tussen 1 september 2007 en 31 augustus 2010. Per 31 augustus 2009 zijn 2300 patiënten gerekruteerd, in plaats van de op die datum beoogde 2940. De inclusie-snelheid bedroeg in het laatste jaar gemiddeld 100 patiënten per maand, in plaats van de voorgenomen 130 patiënten per maand. Indien de beoogde inclusiesnelheid komend jaar alsnog gerealiseerd wordt, zal 5 extra maanden nodig zijn om het volledige sample van 4500 patiënten te rekruteren. Ondanks een verbeterde logistiek in het MS Twente en het starten van de studie in het MC Leeuwarden, wordt echter verwacht dat de inclusierate slechts naar 110 patiënten/maand zal kunnen worden gebracht, waarmee de vertraging op 8 maanden uitkomt.

Trialmedicatie
In tegenstelling tot het eerste studiejaar, zijn in het tweede jaar geen problemen meer opgetreden met de levering van de trialmedicatie. De toediening van de trialmedicatie in de operatiekamer verloopt zonder problemen.

Data-acquisitie
Voor ieder centrum is een internet-based Case Record Form (CRF) aangemaakt, waarin de voor de studie benodigde variabelen worden vastgelegd. Trialnurses van het UMC Utrecht treden op als trialmonitor en vergelijken bij 5% van de patiënten de data in het CRF met de bronbestanden. Vastgesteld is dat het VU MC achterloopt met het melden van Serious Adverse Events (SAE’s) en dat extra controles nodig zijn in het MS Twente. De overige controles zijn in het afgelopen jaar bevredigend verlopen. De tekortkomingen in VU MC en MS Twente worden rechtgezet.

Ernstige complicaties en veiligheid
SAE’s (oftewel dood, hartinfarct, beroerte, nierfalen en langdurige beademing op IC) vormen de belangrijkste uitkomstmaten van de studie. Patiënten die mogelijk een SAE gehad hebben worden voorgelegd aan een onafhankelijke commissie (Critical Event Committee), die uiteindelijk per geval beslist of er inderdaad een SAE heeft plaatsgevonden. Na beoordeling door de Critical Event Committee worden de SAE’s voorgelegd aan de Data and Safety Monitoring Board (DSMB). De DSMB van de DECS trial staat onder leiding van prof. Jan Tijssen en bewaakt de incidentie van de SAE’s en gaat na of er onverwacht grote verschillen in SAE’s tussen de twee behandelgroepen ontstaan. De incidentie van het primair eindpunt van de studie (één of meer SAE’s binnen 1 maand na operatie) in de eerste 1875 patiënten was 5,3%. Dit is conform de aannames die gedaan zijn bij de powercalculatie in het studieprotocol, waarbij gerekend werd met een SAE incidentie van 6% in de controlegroep en 4% in de interventiegroep.

Personeel en kosten
Conform het plan van aanpak zijn er per 1

Kenmerken

Projectnummer:
170885602
Looptijd: 100%
Looptijd: 100 %
2007
2011
Onderdeel van programma:
Gerelateerde subsidieronde:
Projectleider en penvoerder:
Prof. dr. D. van Dijk