Dukenburg beweegt met zorg over de drempel
De ‘drempel’ om te bewegen is hoger voor mensen die leven van een laag inkomen en wonen in een omgeving (sociaal/fysiek) die dit niet ondersteunt. In het Nijmeegse stadsdeel Dukenburg zijn er ondanks de inspanningen van buurtsportcoaches, huisartsen of wijkverpleging nog veel mensen die te weinig bewegen en dat heeft nadelige effecten op hun gezondheid. Dit living lab richt zich op kwetsbare ouderen uit een lage SES wijk die een risico hebben op vallen en baat hebben bij beweegprogramma’s. Dit zal worden bereikt doordat zorg- en beweegprofessionals met elkaar afstemmen op basis van welke kenmerken mensen worden doorverwezen naar een bestaand beweegaanbod en of beweegadviesgesprek. Daarnaast kunnen wijkverpleegkundigen en andere zorgprofessionals de kennis en vaardigheden van buurtsportcoaches verkrijgen om bewegen ook op een praktisch manier toe te passen in hun dagelijks zorgverlening. Idealiter komt daardoor de oudere wijkbewoner in beweging met en door een vertrouwd gezicht.
Verslagen
Eindverslag
Bewegen heeft op elke leeftijd positieve effecten op gezondheid, participatie en welzijn. In het Nijmeegse stadsdeel Dukenburg, waar bijna de helft van de 22.000 inwoners ouder is dan 55 jaar en de sociaaleconomische positie gemiddeld het laagst is van de stad, blijkt het voor veel ouderen lastig om voldoende te bewegen. Dit geldt in het bijzonder voor kwetsbare ouderen, zoals mensen met mobiliteitsproblemen of beperkte sociale netwerken, maar ook voor meer vitale ouderen die onvoldoende toegang ervaren tot passend beweegaanbod.
Doel
Het doel van het living lab ‘Dukenburg beweegt met zorg over de drempel’ is om samen met oudere wijkbewoners, zorgprofessionals en sport- en beweegprofessionals meer ouderen structureel in beweging te brengen en te houden, door een toegankelijk en afgestemd beweegaanbod te ontwikkelen en borgen.
Aanpak/werkwijze
Het project is vormgegeven als living lab: een praktijkgerichte en iteratieve samenwerkingsvorm waarbij betrokkenen gezamenlijk problemen verkennen, oplossingen ontwerpen, uitvoeren en verbeteren. Het lab richtte zich op het verbinden van zorg en sport, met bijeenkomsten, co-creatie, kleinschalige experimenten en lokale opschaling.
Objecten/eenheden van het project
Het project richtte zich op oudere wijkbewoners in Dukenburg, zowel vitale als meer kwetsbare ouderen. Vanuit wijkcentra, zorgpraktijken en buurtnetwerken zijn zij betrokken geraakt bij initiatieven. Hun wensen, ervaringen en behoeften stonden centraal in het ontwerp en de uitvoering van activiteiten. Ook namen vele professionals deel: wijkverpleegkundigen, fysiotherapeuten, huisartsen, buurtsportcoaches, ouderenadviseurs, opbouwwerkers en studenten. Zij droegen bij aan ontwerp, uitvoering en borging van het beweegaanbod.
Interventies
Voorbeelden van interventies zijn:
Beweegmomenten tijdens zorgcontacten via wijkverpleging mogelijk maken door professionalisering van wijkverpleegkundigen. De beweegmomenten zijn gericht op 'reablement'.
Training ‘reizen met de bus’ voor ouderen met loophulpmiddelen, samen met studenten.
Toevoegen van beweegactiviteiten aan ontmoetingsplekken in wijkcentra.
Meedenken over de ontwikkeling van meer toegankelijke informatie over beweeg- en sportaanbod. Zoals een papieren beweegboekje in de plaats van een website.
Resultaten
Er zijn diverse beweeginitiatieven opgezet of aangepast met/voor ouderen, resulterend in een hogere betrokkenheid en lagere drempels om te bewegen. Professionalisering van wijkverpleegkundigen in beweegstimulering is gestart. Kwetsbare ouderen kunnen hierdoor door vertrouwde zorgprofessionals toegang krijgen tot laagdrempelig bewegen. Meer vitale ouderen zijn betrokken bij het optimaliseren en toegankelijk maken van bestaand aanbod.
Discussie
Het lab toont aan dat het verbinden van zorg en sport cruciaal is voor het bereiken van laagdrempelige en passende beweegstimulering. Beperkingen lagen in het rechtstreeks betrekken van de meest kwetsbare ouderen; hun stem werd vooral via professionals meegenomen. De aanpak is overdraagbaar en toekomstbestendig doordat deze verankerd is in bestaande structuren en professionals actief betrokken zijn.