Een blinde vlek in de soa preventie: drugsgebruik tijdens seks onder jongeren
Het maatschappelijk debat en de huidige kennisontwikkeling richten zich vooral op chemsex (drugsgebruik tijdens seks) onder mannen die seks hebben met mannen (MSM). Voor alcohol- en drugsgebruik tijdens seks onder heteroseksuele jongeren is daarentegen weinig aandacht, terwijl gegevens laten zien dat dit gedrag frequent voorkomt en gepaard kan gaan met gezondheidsrisico’s.
Een meta-analyse rapporteerde dat 37% van de 18–29‑jarigen drugs gebruikt vóór of tijdens seks, met alcohol, cannabis en MDMA als meest gebruikte drugs (Gómez Núñez et al., 2023). Eerder onderzoek van de onderzoeksgroep liet zien dat 45% van de heteroseksuele Centrum Seksuele Gezondheid‑bezoekers alcohol of drugs gebruikte tijdens seks, waarvan 22% drugsgebruik rapporteerde (Evers et al., 2023). Alcohol- en drugsgebruik tijdens seks kan samenhangen met een verhoogd risico op soa/hiv en psychosociale problemen en heeft daarmee publieke gezondheidsimpact. Actuele data en differentiatie naar kwetsbare sociaal-demografische groepen ontbreken. Dit project beoogt dit kennishiaat te vullen en aanknopingspunten te bieden voor integrale en gerichte preventie en zorg.
Doel
Dit onderzoek heeft tot doel inzicht te verkrijgen in:
- De proportie en trends van alcohol en drugsgebruik tijdens seks onder heteroseksuele jongeren.
- De meest gebruikte drugs en trends hierin.
- Verschillen in alcohol- en drugsgerbuik tussen sociaal demografische groepen (leeftijd, opleidingsniveau, stedelijkheid, SES en etniciteit).
- De relatie tussen alcohol en drugsgebruik tijdens seks en het voorkomen van soa.
Werkwijze
Dit onderzoek betreft een grootschalig retrospectief cohortonderzoek, waarbij gebruik wordt gemaakt van routinematig verzamelde zorgdata van de Centra voor Seksuele Gezondheid (CSG) van alle GGD’en in Nederland (SOAP-data), goedgekeurd en beschikbaar gesteld door het RIVM.
Dit onderzoek includeert alle heteroseksuele jongeren jonger dan 25 jaar die in de periode 2016–2024 (ongeveer 500.000) een CSG hebben bezocht. De dataset bevat informatie over soa diagnoses, sociaal demografische kenmerken (zoals leeftijd en opleidingsniveau), seksuele gedragingen (zoals condoomgebruik) en alcohol en drugsgebruik tijdens seks, op zowel patiënt- als consultniveau.
Samenwerkingspartners
Dit project werkt samen met soa-onderzoekers, een preventiewerker van verslavingszorg met expertise in drugsgebruik tijdens seks, en een beleidsadviseur jongeren van Soa Aids Nederland. Ook staan de onderzoekers in contact met jongeren die CSG bezoeken. Door onderzoek, beleid en praktijk vanuit verschillende disciplines te verbinden en de doelgroep te betrekken, beogen ze de resultaten zorgvuldig te duiden en te vertalen naar integrale en gerichte preventieadviezen.
Verwachte resultaten
Beoogde resultaten van dit project zijn inzicht in de proportie en trends van alcohol‑ en drugsgebruik tijdens seks onder heteroseksuele jongeren, inclusief verschillen tussen sociaal‑demografische groepen, en in de relatie met soa. Het project levert hiermee onderbouwde aanbevelingen voor gerichte preventie‑ en zorgstrategieën, vormgegeven in een factsheet, voor professionals in de seksuele gezondheidszorg, mentale‑ en verslavingszorg. Door inzicht te geven in het voorkomen van dit gedrag, recente trends en kwetsbare groepen draagt het project bij aan bewustwording binnen zorgsettings. De resultaten bieden aanknopingspunten voor integrale en gerichte preventie en zorg, met aandacht voor soa‑preventie, harm reduction en passende doorverwijzing naar mentale/verslavingszorg waar nodig.