Een pilotstudie: minder stress en meer vertrouwen bij de 5-jarige DKT-vaccinatie
Veel kinderen associëren vaccinaties met angst en pijn. Maar liefst 63% van de kinderen blijkt een vorm van angst te hebben voor naalden en daarmee vaccinaties. Deze angst kan ertoe leiden dat zij blijvende negatieve associaties ontwikkelen met medische handelingen en daardoor medische zorg gaan mijden. In ongeveer 8% van de kinderen is prikangst dé hoofdreden om af te zien van vaccinatie.
In 2025 voerden onderzoekers van de AWPG Mosa een culturele adaptatie uit van de Canadese CARD-interventie (Comfort-Ask-Relax-Distract) voor de Nederlandse vaccinatiezorg. CARD is effectief gebleken in het verminderen van vaccinatiegerelateerde stressreacties (VRD), zoals pijn, angst, hyperventilatie en flauwvallen. Tijdens deze adaptatie werd CARD aangepast naar FAVO (Fijn-Afleiden-Vragen-Ontspannen). FAVO leert kinderen en ouders regie te nemen over het vaccinatiemoment en biedt een gestructureerde en reproduceerbare wijze voor JGZ-professionals om zorgzaam te vaccineren.
Doel
Doel van deze pilot is het onderzoeken van de toepasbaarheid en effectiviteit van de FAVO-interventie binnen de Nederlandse vaccinatiezorg. Daarbij evalueren de onderzoekers 3 groepen uitkomstmaten: patiëntgebonden (o.a. pijn en angst), onderwijskundige (o.a. kennis en attitude) en implementatie-uitkomstmaten (o.a. vaccinatie-ervaring en fidelity). Hiermee willen ze inzicht verkrijgen in zowel de effecten van FAVO op kinderen, ouders en professionals, als de mogelijkheden voor duurzame implementatie binnen de JGZ.
Aanpak
Deze studie betreft een quasi-experimentele gecontroleerde pilotstudie met een interventie- en controlegroep. In de interventiegroep ontvangen Jeugdgezondheidzorg (JGZ)-professionals, kinderen en ouders de FAVO-interventie, terwijl de controlegroep de 'care-as-usual' ontvangt. De FAVO-interventie bestaat uit 3 onderdelen: FAVO-informatie voor kinderen en ouders, FAVO-onderwijs voor JGZ-professionals en een FAVO-ondersteunende inrichting van de vaccinatie locatie. Care-as-usual bestaat uit het ontvangen van de vaccinatieafspraak, waarbij kinderen en ouders vooraf niet gestimuleerd worden om VRD-reducerende interventies te selecteren. Tijdens de vaccinatieafspraak zullen VRD-reducerende interventies alleen op initiatief van de zorgverlener, dan wel op initiatief van de ouder of kind worden ingezet.
Samenwerkingspartners
Dit project wordt uitgevoerd door de AWPG Mosa, een samenwerkingsverband tussen GGD Zuid-Limburg en de Universiteit Maastricht, in nauwe samenwerking met het PROSA-kenniscentrum. De projectleiding ligt bij dr. Reijs, arts M+G en programmacoördinator van de AWPG Mosa. Het PROSA-kenniscentrum, een nationaal expertisepunt op het gebied van comfort care bij kinderen, draagt met prof. Leroy bij aan de inhoudelijke expertise rondom kindgerichte communicatie en stressreductie. Daarnaast is de originele ontwikkelaar van CARD (Prof. Taddio) ook betrokken bij zowel de culturele adaptatie als de uitvoer van de pilot.
Verwachte resultaten
De hypothese is dat de FAVO-interventie resulteert in een significante reductie van pijn, angst, duizeligheid en flauwvallen bij kinderen en ouders (patiëntgebonden), een positief effect heeft op de kennis en attitude bij JGZ-professionals (onderwijskundig), en bijdraagt aan een prettiger vaccinatiemoment voor kinderen in de interventiearm (implementatie). Dit is gebaseerd op de eerdere RCT-studies omtrent FAVO uit Canada.