Effectieve en veilige zorg op en door de Intensive Care

Als onderdeel van een promotietraject naar het vergroten van de veiligheid en effectiviteit op de Intensive care (ICU) is gekeken naar een effectieve wijze van het implementeren van een zorgbundel. Een bundel is een aantal evidence-based handelingen die tesamen toegepast, leiden tot een verhoging van de kwaliteit en veiligheid van zorg. Omdat een evidence-based bundel voor het geven van een bloedtransfusie nog ontwikkeld moest worden, is eerst literatuuronderzoek verricht om inzichtelijk te krijgen welke methoden er worden beschreven ter ontwikkeling van zorgbundels. Op basis hiervan is een generiek ‘stappenplan’ ontwikkeld. Doel van dit generieke model was dat andere ziekenhuizen dit kunnen gebruiken om hun eigen zorgbundels te gaan ontwikkelen. Het model is gevalideerd door zelf een evidence based zorgbundel te ontwikkelen, tw. de transfusiebundel voor het toedienen van erytrocyten. Deze bestaat uit 5 elementen die gezamenlijk toegepast dienen te worden. Vervolgens is deze bundel in het voorjaar van 2014 geïmplementeerd mbv een quasi experimentele studie op de 32-beds ICU van het AMC verdeeld over 2 units. De verpleegkundigen werken vast op een unit. Op 1 unit waar 59 verpleegkundigen werken, werd een multi-faceted implementatiestrategie aangeboden, waaronder maandelijkse feedback aan het verpleegkundig team van de betreffende unit, kennisoverdracht en posters (= controle groep). De verpleegkundigen van de andere unit (61 verpleegkundigen) kregen naast de multi-faceted implementatiestrategie persoonlijke feedback van de onderzoeker mbt hoe goed zij de 5 elementen van de bundel tesamen hadden toegepast of niet (= interventie groep). Persoonlijke feedback vond plaats binnen 72 uur nadat de betreffende verpleegkundige in de interventiegroep een bloedtransfusie had uitgevoerd. In totaal vonden 284 transfusies plaats in 4 maanden.

Aan het eind van de actieve implementatie periode van 4 maanden waarin 101 transfusies plaatsvonden, bleek dat de transfusiebundel significant vaker werd toegepast in de groep die persoonlijke feedback had ontvangen, tov van de groep die dat niet had gekregen. Dus alhoewel arbeidsintensief, lijkt de persoonlijke benadering effectief.

Na de actieve interventieperiode van 4 maanden is er vervolgens gedurende eveneens 4 maanden geen enkele vorm van feed-back gegeven in beide groepen. In deze periode werd 116 keer getransfundeerd. Na deze 'washout' periode is eind 2014 opnieuw naar de adherentie gekeken. De verwachting was dat de adherentie in beide groepen zou zijn gedaald maar dat deze in de interventiegroep het hoogst zou blijven hetgeen inderdaad het geval bleek te zijn.

Een multifaceted implementatiestrategie gecombineerd met het geven van persoonlijke feedback aan professionals, leidt tot betere invoering van een bundel op de ICU dan een strategie zonder persoonlijke feedback. Het leidt eveneens op langere termijn tot een blijvender effect in het toepassen van een zorgbundel op de ICU.