The effects of involving a nurse practitioner in primary care for adult patients with urinary incontinence.

Inleiding/probleemstelling: Ongewild urineverlies ofwel urineincontinentie (UI) komt voor bij 5% (800.000) van de Nederlandse bevolking. UI is een veel voorkomend probleem dat anderzijds maar weinig aandacht krijgt. Het merendeel van de patienten krijgt geen behandeling en doorgaans alleen zorg in de vorm van opvangmateriaal. Richtlijnen adviseren voor de meeste patiënten met incontinentie (mn 1e lijn) bekkenbodemspier- cq blaastraining. De meeste huisartsen passen dit (mn door tijdgebrek, weinig toe en schrijven opvangmateriaal voor. Thans krijgt de meeste patiënten opvangmateriaal (jaarlijkse kosten stijgen geleidelijk en bedragen vandaag de dag ruim €160 miljoen); door vergrijzing is nog toename te verwachten). Diverse nationale rapporten adviseren de huisarts te ondersteunen via verpleegkundigen. Dit is vermoedelijk kosteneffectief, aangezien besparingen op opvangmateriaal de extra kosten zullen overschrijden. Literatuurgegevens omtrent de kosteneffectiviteit ontbreken echter volledig. Het project beoogt cure ipv care te bieden door in de zorg in de eerste lijn speciaal getrainde incontinentieverpleegkundigen in te zetten ter ondersteuning van de huisarts. Doel van de studie is om eerste data te verkrijgen omtrent de kosteneffectiviteit van de inzet in de eerste lijn van deze verpleegkundige. Vraagstellingen van het project waren: Leidt de beschikbaarheid van een gespecialiseerd verpleegkundige in een nieuwe rol als substitutie voor de huisarts bij de zorg voor urine incontinentie tot een efficiëntere zorg? Verbetert de kwaliteit van leven van patiënten? Neemt de satisfactie onder patiënten, huisartsen en overige hulpverleners toe? Studie-opzet:in een pragmatisch multicenter gerandomiseerd gecontroleerd onderzoek in vier Nederlandse regios werd de beschikbaarheid voor de huisarts van een gespecialiseerde verpleegkundige vergeleken met de gebruikelijke zorg. Studiepopulatie waren alle patiënten die hun huisarts gedurende 1 jaar consulteerden i.v.m. urineverlies en patienten die bij de huisarts bekend waren met gebruik van opvangmateriaal. Geïncludeerde patiënten werden 12 maanden gevolgd. De interventie hield in dat een gespecialiseerd verpleegkundige o.b.v. richtlijnen en protocollen taken mbt UI over nam van de huisarts. Uitkomstmaten waren de ernst van urineverlies (ICIQ-SF), medische kosten (diagnostiek, behandeling en incontinentiemateriaal) en niet-medische kosten (productiviteit, tijd, reizen). Kosten-effectiviteit betrof kosten van geleverde zorg plus opvangmateriaal versus kwaliteit van leven van de patiënt. Power/data-analyse:o.b.v. ICIQ-SF-data, beta=0.8, alfa= 0.05, en de tweezijdige H1-hypothese, dat de inzet van de nieuwe nurse practioner het effect verhoogt, bedraagt het benodigde totaal aantal patiënten 350. Economische evaluatie: effecten worden in voor incontinentie ernst gecorrigeerde levensjaren als in (generieke) voor kwaliteit van leven gecorrigeerde levensjaren uitgedrukt. Resultaten: De analyse van de verschillen in ernst van urineverlies (ICIQ) tonen een verbetering in de interventiegroep aan t.o.v. de controlegroep die de gebruikelijke zorg kreeg (p=0.037). Opvallend was dat de ICIQ-score ook de controlegroep verbeterde t.o.v. de nulmeting. Na een jaar verbeterden alle deelnemers (p<0.001) met echter geen significant verschil tussen de interventiegroep en de controlegroep (p=0.151). M.b.t. de afname van plasfrequentie is de interventiegroep na 3 maanden significant verbeterd t.o.v. de controlegroep; echter na 1 jaar zijn beide significant verbeterd en is er geen significant verschil meer tussen beide groepen. Analyse van de kwaliteit van leven na 3 en 12 maanden liet zien dat beide groepen verbeterden (p<0.001), met een niet significant verschil tussen de beide groepen (p=0.108 resp. p=0.669). Opvallend is in de resultaten dat indien in analyses een verbetering in de interventiegroep zichtbaar was, er ook een verbetering in de controlegroep zichtbaar was, terwijl in deze groep juist geen enkele